Dominika opowiada o swoich przekładach i odkryciach – między innymi o zbiorze opowiadań dla młodzieży „Bursztynowe serce” Neringi Dangvydė wydanym w 2013 i w tym samym roku zakazanym. Powodem było poruszenie wątku miłości osób tej samej płci.

Gościni podcastu mówi także o swoim doświadczeniu przekładu tomu „Stany nieważkości” Laimy Kreivytė i wyzwaniach związanych z przekładem języka inkluzywnego i literatury zaangażowanej społecznie.

Rekomendacje:

Laima Kreivytė Stany nieważkości

Ieva Toleikytė, Czerwony śliski pałac 

Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Gościnią Marcina Gaczkowskiego jest Tereza Chlaňova – czeską tłumaczka literatury ukraińskiej, wykładowczynią w Instytucie Studiów Wschodnioeuropejskich na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Karola w Pradze, redaktorką i kuratorka inicjatyw translatorskich. Tłumaczyła utwory między innymi J. Wynnyczuka, W. Stusa, H. Czubaja, M. Johannsena, W. Rafiejenki.

Wspominamy utwory: 

Wołodymyr Rafiejenko, „Najdłuższe czasy” 

Wołodymyr Rafiejenko ,„Mondegreen” 

Walerian Pidmohylny „Miasto”, 

Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Fot. Danuta Nauholnyk

Co dzieje się z wolnością twórczą podczas pracy w zespole? Odpowiedź na to pytanie zna Julia Didocha — współzałożycielka festiwalu Translatorium w Chmielnickim na ukraińskim Podolu, tłumaczka należąca do grupy translatorskiej „Werbacja” (wraz z Weroniką Jaduchą i Tanią Rodionową), gościni kolejnego odcinka podcastu.

Wspominamy o:

- festiwalach: Translatorium (Chmielnicki, Ukraina) i Odnalezione w Tłumaczeniu (Gdańsk, Polska),

- powieści „Nie ma powrotu” Thomasa Wolfe’a. Dlaczego ukraiński przekład tak długo trwa?

- ruchu literacko-awangardowym: bitników (beatników)

- Jacku Kerouacu, Tomie Leonardzie i Leopoldzie Tyrmandzie

A na wstępie niezastąpiony Ostap Sływynski (poeta i tłumacz m.in. Olgi Tokarczuk) wyznaczy granice wolności tłumacza. Nie przegapcie!

Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Agnieszka Rembiałkowska opowiada Marcinowi Gaczkowskiemu także o swojej prawdziwej i wyobrażonej Litwie, o tym, co ją przejmuje, a co przyjmuje, o pokusach i grzechach tłumaczy, o własnym pojmowaniu czułości. Wyjaśnia, dlaczego nanosi poprawki ołówkiem na wydanych już książkach, i dlaczego ma dystans do swojej tożsamości zawodowej: „Nie mam pewności, czy jestem tłumaczką”.

Teoria przekładu Agnieszki? „Możecie wszystko, ale pod jednym warunkiem"? Jakim? Tego dowiecie się z rozmowy Gaczkowskiego i Rembiałkowskiej.

Kto im przeszkadza w rozmowie? Pawie i pogotowie.

REKOMENDACJE KSIĄŻKOWE z podcastu:

„Słownik języka angielskiego” Akvilina Cicėnaitė, 

„Maranta” Birutė Jonuškaitė, 

„Wpływ wielkości zaniedbywalnie małych na megastruktury” Gintaras Grajauskas 

„Negrįžtantys” (czyli „Niepowracający”) Jevy Dumbrytė, 

„Krzyż z drzewa zielonego” Juozasa Šikšnelisa, 

Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Czym jest literatura dziecięca w czasie wojny? Terapią? Formą oporu? A może czystą czułością? W specjalnej mini-serii podcastu Glubb Dub Drib gościła stypendystka Rozstajów Olha Kuprian – pisarka, eseistka i autorka literatury dziecięcej, która mieszka i tworzy w Kijowie.

Kuprian rozmawiała z Marcinem Gaczkowskim o pisaniu w czasie wojny, codzienności ukraińskich dzieci i o tym, czego literatura może nauczyć dorosłych – jeśli tylko pozwolą dzieciom mówić. Autorka mówi także o wojennej rutynie, szczęściu ukrytym w ulotnej codzienności i o tym, że dzieci w Ukrainie nie będą miały innego dzieciństwa.

***

Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania specjalnej mini-serii odcinków w ramach podcastu Glubb Dub Drib. Jego bohaterami są pisarki i pisarze z Ukrainy nagrodzeni stypendium Rozstaje 2025. Partnerem programu jest Kolegium Europy Wschodniej.

Olha Kuprian w ramach programu Rozstaje opublikowała dwa teksty prezentujące ukraińską rzeczywistość kulturalną w czasie wojny:

• „Książki z miłości, nie dla wojny” w Dwutygodniku
• „To jest właśnie dom” w Magazynie Literacki Książki

***

GLUBB DUB DRIB to podcast literacki NEW – literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego.

Autorem podcastu jest Marcin Gaczkowski literaturoznawca, historyk, publicysta. To jeden z założycieli portalu Rozstaje.art, współpracownik kwartalnika „Czas Literatury”, Polskiego Radia dla Ukrainy i Programu Drugiego Polskiego Radia. Tłumacz literatury ukraińskiej.

***

Program stypendialny realizowany jest w ramach projektu «Regained Culture. Ukrainian voices curate Ukrainian culture» finansowanym ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.

Stypendium dla Olhi Kuprian ufundowała Fundacja Kościuszkowska.

Program organizuje Stowarzyszenia Folkowisko i Rozstaje.art.

Partnerami projektu są Kolegium Europy Wschodniej, Global Voices, BÁZIS – Magyar Irodalmi és Művészeti Egyesület Szlovákiában, FISZ Fiatal Írók Szövetsége, Сенсор Медіа i Česká asociace ukrajinistů, z.s.

Marcin Gaczkowski rozmawia z Ihorem Kruczykiem. Ten redaktor, recenzent i felietonista urodził się w 1961 roku i w młodości pracował jako elektromechanik. W 1988 r. ukończył studia wieczorowe na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Tarasa Szewczenki w Kijowie. Dziś jest autorem sześciu książek i wielu artykułów w czasopismach m.in. „National Geographic”, „Krytyka”, „Literaturna Ukraina”, czy „Dzerkalo Tyżnia”.

Ihor Kruczyk był stypendystą programu Rozstaje dla dziennikarzy z Ukrainy. 

W swoim pierwszym tekście, który powstał w ramach stypendium – autor pisze o folklorze postczarnobylskim. Na jego łamach – również na podstawie własnych doświadczeń i wspomnień – opowiada jak tragedia z 1986 roku wpłynęła na ludowe opowieści, bajania i twórczość. W tekście, obok zabawnych historyjek, dowiecie się również, jak technogenna katastrofa kształtuje pamięć zbiorową narodu. Tekst opublikował Dziennik Gazeta Prawna.

W swoim drugim tekście Kruczyk pisze o twórczości więziennej w Ukrainie, wspominając między innymi Serhija Paradżanowa, Ołeha Sencowa czy Stanisława Asiejewa. Przeczytacie go na portalu NEW.

Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania specjalnej mini-serii odcinków w ramach podcastu Glubb Dub Drib. Jego bohaterami są pisarki i pisarze z Ukrainy nagrodzeni stypendium Rozstaje. Partnerem programu jest Kolegium Europy Wschodniej.

Finansowane ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.

***

GLUBB DUB DRIB to Podcast literacki NEW.

Literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego.

Autorem podcastu jest Marcin Gaczkowski literaturoznawca, historyk, publicysta. To jeden z założycieli portalu Rozstaje.art, współpracownik kwartalnika „Czas Literatury”, Polskiego Radia dla Ukrainy i Programu Drugiego Polskiego Radia. Tłumacz literatury ukraińskiej.

***

Program stypendialny realizowany jest w ramach projektu «Regained Culture. Ukrainian voices curate Ukrainian culture» finansowanym ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.

Program organizuje Stowarzyszenia Folkowisko i Rozstaje.art.

Partnerami projektu są Kolegium Europy Wschodniej, Global Voices, BÁZIS – Magyar Irodalmi és Művészeti Egyesület Szlovákiában, FISZ Fiatal Írók Szövetsége, Сенсор Медіа i Česká asociace ukrajinistů, z.s.

Julia Stachiwska – ukraińska poetka, dziennikarka, ilustratorka, autorka książek dla dzieci – opowiada o codzienności po traumie: o życiu pod niebem, po którym wciąż latają drony; o słowach, które nie muszą być wielkie, by coś znaczyć. Czy metafora jest dobra na dobre czasy? Dlaczego rosyjscy żołnierze nie zerwali mapy ze ściany w mieszkaniu Julii? I czy najlepszy wiersz rzeczywiście jest najlepszy? To szczera rozmowa – bez patosu, za to z kotem, który od dawna nie chowa się podczas alarmów, bo najwyraźniej cierpi na FOMO. 

Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania pierwszego odcinku z mini-serii podcastów Glubba, której bohaterkami są ukraińskie pisarki nagrodzone stypendiów Rozstajów. 

Finansowane ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.  

W tym odcinku rozmawiam z Justyną Czechowską – tłumaczką literatury szwedzkiej i matką-założycielką STL, dla której przekład to radocha i wspólnota – nawet jeśli nieustannie szuka samotności. „Nie muszę mieć zapełnionego skarbca, żeby cieszyć się życiem" – mówi moja gościni. 

Na tapecie najnowsze przekłady Justyny:

Marit Kapla, „Osebol" – cały świat w jednej miejscowości, na 850 stron wierszem. 

Ida Börjel, „Telefon do domu" – szatańskie wersety ze słów rosyjskich żołnierzy w Ukrainie. 

Agneta Pleijel, „Ślimaki i śnieg" – jak przełożyć kulturę na drugą stronę Bałtyku. Z opisu wydawcy:

Rozmawiamy też o zagubionej i odnalezionej polszczyźnie oraz o stale rosnącej liczbie przyjaciół z dzieciństwa. Bo to dla nich pracuje Justyna.

***

Literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego. Prowadzi Marcin Gaczkowski.

Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.

Olga Niziołek to pisarka, tłumaczka z niderlandzkiego i angielskiego, niderlandystka, autorka kilkudziesięciu przekładów. Stypendystka programu CELA w latach 2019-2023, członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Ma słabość do książek nieoczywistych, trochę psychodelicznych, nieszczególnie optymistycznych. Do psów. Komiksów. I do dobrej kawy.

Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.