Η κορυφαία τραγουδίστρια του 20ού αιώνα όμως δεν έδωσε μόνο φωνή στις παρτιτούρες. Αγάπησε βαθιά τις γυναίκες που τραγούδησε και υποδύθηκε. Ταυτίστηκε μαζί τους σε τέτοιο βαθμό που ακόμα και σήμερα, 100 χρόνια από τη γέννησή της, πανεπιστήμια σε όλον τον κόσμο ερευνούν την ψυχοπαθολογία της σχέσης που ανέπτυξε μαζί τους.

Η απλοϊκή εξήγηση είναι ότι οι σκοτεινές περιοχές της φωνής της Κάλλας ταυτίστηκαν ανατριχιαστικά με τις σκοτεινές προσωπικότητες της όπερας κι έτσι οδήγησαν το εκφραστικό εύρος του λυρικού τραγουδιού σε αδιανόητα ύψη. Η πιο σπαρακτική ερμηνεία, όμως, παραμένει η σκέψη ότι ένα κορίτσι με συναισθηματικά στερημένο ψυχισμό και παιδιόθεν ματαιωμένο κατάφερε να ζήσει τα μεγάλα συναισθήματα, να υποκύψει στα ανίκητα πάθη, να αγαπηθεί και να δικαιωθεί μόνο μέσα από την τέχνη της, σαν την ηρωίδα της, την Τόσκα.

Μιλούν: 

Γιώργος Κουμεντάκης - Καλλιτεχνικός διευθυντής ΕΛΣ

Έλενα Ματθαιοπούλου - Δημοσιογράφος, δημόσια ομιλήτρια και συγγραφέας

Βασίλης Λουρας - Δημιουργός του νέου ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας»

Άρης Χριστοφέλλης - Λυρικός καλλιτέχνης, μουσικολόγος και μελετητής του έργου της Κάλλας

Έρευνα-παρουσίαση: Ματούλα Κουστένη

Πηγές - Βιβλιογραφία:

«Η άγνωστη Κάλλας», Νίκος Πετσάλης-Διομήδης (εκδόσεις Καστανιώτη)

«Μαρία Κάλλας, η ελληνική σταδιοδρομία της», Πολύβιος Μαρσάν (εκδόσεις Γνώση)

«Μαρία Κάλλας: Οι μεταμορφώσεις μιας τέχνης», Βασίλης Χ. Νικολαΐδης (εκδόσεις Κέδρος)

«Prima Donna: The Psychology of Maria Callas», Paul Wink (Oxford University Press)

«Μαρία Κάλλας: Γράμματα και αναμνήσεις», Τομ Βολφ (εκδόσεις Πατάκη)

«Casta Diva, Μαρία Κάλλας: Η κρυφή ζωή της», Spence Lyndsy (εκδόσεις Παπαδόπουλος)

Ηχοληψία - μείξη ήχου - μουσική επιμέλεια: Φαίδωνας Κτενάς

Η σειρά podcasts «Μαρία για πάντα» πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Φωτογραφία: Η Μαρία Κάλλας κάνει πρόβες για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της στη «Μήδεια» στο Covent Garden του Λονδίνου. Φωτ.: John Franks/Keystone/Hulton Archive/Getty Images/Ιdeal Image

Στην GNO TV της Εθνικής Λυρικής Σκηνής είναι διαθέσιμο δωρεάν το βιντεο-ρεσιτάλ με τίτλο «Το ρεπερτόριο που ποτέ δεν ακούσαμε… H Μαρία Κάλλας στην Ελλάδα, 1937-1945» σε καλλιτεχνική επιμέλεια και παρουσίαση Άρη Χριστοφέλλη. Ερμηνεύουν οι καταξιωμένες και οι νεότερες μονωδοί Φανή Αντωνέλου, Βασιλική Καραγιάννη, Νίνα Κουφοχρήστου, Μαρία Κωστράκη, Βιολέττα Λούστα, Χρύσα Μαλιαμάνη, Άρτεμις Μπόγρη και Μαίρη-Έλεν Νέζη, αποδίδοντας έναν μοναδικό φόρο τιμής και παραδίδοντας στο παγκόσμιο κοινό αλλά και στις επόμενες γενιές ένα οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που καταγράφει χρονολογικά και με κάθε ιστορική λεπτομέρεια το «ελληνικό» ρεπερτόριο της Μαρίας Κάλλας. Μπορείτε να το δείτε εδώ.

Στη Νέα Υόρκη έχει αφήσει τον αγαπημένο της πατέρα, κάποιους λίγους οικογενειακούς φίλους, τις διενέξεις των γονιών της, που κλόνιζαν τη συμβίωσή τους, και το μικρό πιάνο στο σαλόνι, όπου έμαθε τις πρώτες νότες.

Αυτό το κοριτσάκι, που αρκετά χρόνια μετά θα μεταμορφωνόταν στην κορυφαία σοπράνο, έζησε στην Αθήνα την προσωπική και καλλιτεχνική της ενηλικίωση εν μέσω σκληρών κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών, σε ένα περιβάλλον που της επιφύλαξε φτώχεια, προσωπική ταπείνωση, συναισθηματική αστάθεια, αλλά συγχρόνως υπήρξε καθοριστικό για τη μετέπειτα πορεία της.

Φωτίζοντας, λοιπόν, την περίοδο αυτή, διαπιστώνουμε πως η Μαρία που έλαμψε στα πέρατα του κόσμου, για τα μαθητικά της χρόνια, για την όποια εκπαιδευτική επάρκεια είχε και για τα πρώιμα καλλιτεχνικά της επιτεύγματα, ευγνωμονούσε την Αθήνα, την πόλη στην οποία άρχισε σιγά σιγά να εξωτερικεύει το θείο δώρο που έκρυβε μέσα της.

Εκατό χρόνια πέρασαν από τη γέννηση αυτού του φωνητικού θαύματος και είναι πολλά αυτά που μας αποκαλύπτει η έρευνα για την οκταετή περίοδο που περιπλανήθηκε στους δρόμους της πόλης μας. Οι αθηναϊκές της διαδρομές πέριξ κυρίως της Πατησίων και της Ομόνοιας μεταμόρφωσαν αυτή την άχαρη και άκομψη πιτσιρίκα που συστήθηκε στο Εθνικό Ωδείο ως Μαριάννα Καλογεροπούλου σε μαθήτρια-πρότυπο που «μελετούσε πέντε με έξι ώρες την ημέρα», στη σπουδάστρια που «τραγουδούσε τις πιο δύσκολες άριες του διεθνούς οπερατικού ρεπερτορίου πριν κλείσει τα 14», στο 15χρονο κορίτσι που με το εφηβικό του ανάστημα ερμήνευσε «Τόσκα» το 1938 στην πρώτη συναυλία της ζωής του, στη νεαρή τραγουδίστρια που υπέγραψε το πρώτο της επαγγελματικό συμβόλαιο με την Εθνική Λυρική Σκηνή τον Ιούνιο του 1940, στην κορυφαία σοπράνο του 20ού αιώνα που συστήνεται ως Μαίρη Κάλλας το 1945.

Η μυθιστορηματική ζωή της Κάλλας κινούνταν πάντα στο μεταίχμιο μεταξύ τραγωδίας και θριάμβου κι αν κάτι αναδεικνύεται από την «ελληνική» της οκταετία είναι ότι αυτό το κορίτσι υπήρξε ένα ανεπανάληπτο παράδειγμα θέλησης, ταλέντου, εργατικότητας, αφοσίωσης και ταυτόχρονα μια προσωπικότητα που εν μέσω δυσκολιών αντιστάθηκε με παροιμιώδη δύναμη και γενναιότητα σε κάθε δυσκολία και κακοποιητική συμπεριφορά.

Μιλούν: 

Γιώργος Κουμεντάκης - Καλλιτεχνικός διευθυντής ΕΛΣ

Έλενα Ματθαιοπούλου - Δημοσιογράφος, δημόσια ομιλήτρια και συγγραφέας

Βασίλης Λουρας - Δημιουργός του νέου ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας»

Άρης Χριστοφέλλης - Λυρικός καλλιτέχνης, μουσικολόγος και μελετητής του έργου της Κάλλας

Έρευνα - παρουσίαση: Ματούλα Κουστένη

Πηγές - Βιβλιογραφία:

«Η άγνωστη Κάλλας», Νίκος Πετσάλης-Διομήδης (Εκδόσεις Καστανιώτη)

«Μαρία Κάλλας, η ελληνική σταδιοδρομία της», Πολύβιος Μαρσάν (Εκδόσεις Γνώση)

«Μαρία Κάλλας: Οι μεταμορφώσεις μιας τέχνης», Βασίλης Χ. Νικολαΐδης (Εκδόσεις Κέδρος)

«Prima Donna: The Psychology of Maria Callas», Paul Wink (Oxford University Press)

«Μαρία Κάλλας: Γράμματα και αναμνήσεις» Τομ Βολφ (Εκδόσεις Πατάκη)

«Casta Diva, Μαρία Κάλλας: Η κρυφή ζωή της», Spence Lyndsy (Εκδόσεις Παπαδόπουλος)

Ηχοληψία - μίξη ήχου - μουσική επιμέλεια: Φαίδωνας Κτενάς

Η σειρά podcasts «Μαρία για πάντα» πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Φωτογραφία: Η Μαρία Κάλλας στην όπερα «Tόσκα» του Πουτσίνι που έκανε πρεμιέρα στις 27 Αυγούστου 1942 στο Θερινό Θέατρο της Πλατείας Κλαυθμώνος στην Αθήνα, σε σκηνοθεσία Ντίνου Γιαννόπουλου

Οι εκδηλώσεις του Έτους Κάλλας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σε καλλιτεχνική επιμέλεια Γιώργου Κουμεντάκη, συνεχίζονται με τη μεγάλη έκθεση «UNBOXING CALLAS - Μια αρχειακή εξερεύνηση στη συλλογή Πυρομάλλη και το αρχείο της ΕΛΣ», σε επιμέλεια Βασίλη Ζηδιανάκη, στον 2ο όροφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και στο Φουαγέ της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ, έως και τις 10 Ιανουαρίου 2024 (καθημερινά 10:00-21:00 με ελεύθερη είσοδο). Πληροφορίες εδώ.

Επιπλέον, στην GNO TV της Εθνικής Λυρικής Σκηνής είναι διαθέσιμο δωρεάν το βίντεο-ρεσιτάλ με τίτλο «Το ρεπερτόριο που ποτέ δεν ακούσαμε… H Μαρία Κάλλας στην Ελλάδα, 1937-1945» σε καλλιτεχνική επιμέλεια και παρουσίαση Άρη Χριστοφέλλη. Ερμηνεύουν οι καταξιωμένες και οι νεότερες μονωδοί Φανή Αντωνέλου, Βασιλική Καραγιάννη, Νίνα Κουφοχρήστου, Μαρία Κωστράκη, Βιολέττα Λούστα, Χρύσα Μαλιαμάνη, Άρτεμις Μπόγρη και Μαίρη-Έλεν Νέζη, αποδίδοντας έναν μοναδικό φόρο τιμής και παραδίδοντας στο παγκόσμιο κοινό αλλά και στις επόμενες γενιές ένα οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που καταγράφει χρονολογικά και με κάθε ιστορική λεπτομέρεια το «ελληνικό» ρεπερτόριο της Μαρίας Κάλλας. Μπορείτε να το δείτε εδώ.

Τα χέρια της, που μικρή δεν ήξερε τι να τα κάνει, μεγαλώνοντας αποφάσισε να τα εντάξει στα εκφραστικά της εργαλεία κι έγιναν κι αυτά ένα ακόμα χαρακτηριστικό της στη σκηνή.

Δεν ξεπέρασε ποτέ το σύμπλεγμα με τα στρουμπουλά της πόδια αλλά όταν συμφιλιώθηκε με τον εαυτό της και το βάρος της μεταμορφώθηκε σε μια λυγερή φιγούρα, που ως πρότυπο κομψότητας είχε την Όντρεϊ Χέμπορν.

Εσωτερικά τώρα η συμφιλίωση δεν ήρθε ποτέ. H μεγάλη οικογενειακή πληγή δεν επουλώθηκε. H Mαρία Κάλλας μεγάλωσε πιστεύοντας πως ήταν «ασχημόπαπο, παχουλή, άχαρη, καθόλου δημοφιλής» και έζησε αναπαράγοντας σε όλες της τις σχέσεις τα οικογενειακά τραύματα. Ο πατέρας ήταν αδιάφορος και διαρκώς απών. Η μητέρα ανταγωνιστική, καταπιεστική, αχόρταγη και πανταχού παρούσα.

Γεμάτη ματαιώσεις και χωρίς ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς, η Μαρία Καλλας πορευόταν σχεδόν μόνη, με μια αυτοκαταστροφική τόλμη και μια δύναμη παροιμιώδη που ποτέ δεν καταλάβαμε από που την αντλούσε.

100 χρόνια πέρασαν από την γέννηση αυτού του φωνητικού θαύματος, της γυναίκας που έδωσε το φιλί της ζωής στην όπερα, που δημιουργούσε με τις παραστάσεις της παγκόσμιο συναγερμό, που έβγαινε στη σκηνή δεκάδες φορές προσπαθώντας να κατευνάσει το κοινό που την αποθέωνε.

Στην Αμερική την υποδέχονταν σαν ροκ σταρ, ενώ, στο Μιλάνο λόγω της παθολογικης της σχέσης με την Σκάλα οι αντιδράσεις του κοινού συχνά ξεπερνούσαν τα όρια. Οι δημοσιογράφοι γέμιζαν σελίδες με ένα νεύμα της, οι φωτογραφίες της φυλάσσονταν ως ιερά κειμήλια, οι δίσκοι της αποκτούσαν φετιχιστικές διαστάσεις. Κι εκείνη έτρεχε. Βιαζόταν, δεν χόρταινε, εκλιπαρούσε για συναισθήματα, έπαιρνε διαρκώς ρίσκα με τη φωνή της, με το παίξιμό της, με το σώμα της, με τη ζωή της.

Μιλούν: 

Γιώργος Κουμεντάκης - Καλλιτεχνικός διευθυντής ΕΛΣ

Έλενα Ματθαιοπούλου - Δημοσιογράφος, δημόσια ομιλήτρια και συγγραφέας

Βασίλης Λουρας - Δημιουργός του νέου ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας»

Άρης Χριστοφέλλης - Λυρικός καλλιτέχνης, μουσικολόγος και μελετητής του έργου της Κάλλας.

Έρευνα - παρουσίαση: Ματούλα Κουστένη

Ηχοληψία - μίξη ήχου - μουσική επιμέλεια: Φαίδωνας Κτενάς

Πηγές - Βιβλιογραφία:

«Η άγνωστη Κάλλας», Νίκος Πετσάλης - Διομήδης (Εκδόσεις Καστανιώτη)

«Μαρία Κάλλας, η ελληνική σταδιοδρομία της», Πολύβιος Μαρσάν (Εκδόσεις Γνώση)

«Μαρία Κάλλας: Οι μεταμορφώσεις μιας τέχνης», Βασίλης Χ. Νικολαΐδης (Εκδόσεις Κέδρος)

«Prima Donna: The Psychology of Maria Callas», Paul Wink (Oxford University Press)

«Μαρία Κάλλας: Γράμματα και αναμνήσεις» Τομ Βολφ (Εκδόσεις Πατάκη)

«Casta Diva, Μαρία Κάλλας: Η κρυφή ζωή της», Spence Lyndsy (Εκδόσεις Παπαδόπουλος)

Στη φωτογραφία: Η Μαρία Κάλλας στο σαλόνι της. Φωτογραφία: Franco Gremignani. Από την έκθεση «Maria Callas. Portraits from the Intesa Sanpaolo Publifoto Archive» που πραγματοποιείται τώρα στο Μιλάνο.

Η σειρά podcasts «Μαρία για πάντα» πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Οι εκδηλώσεις του Έτους Κάλλας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σε καλλιτεχνική επιμέλεια Γιώργου Κουμεντάκη, συνεχίζονται με την μεγάλη έκθεση "UNBOXING CALLAS - Μια αρχειακή εξερεύνηση στη συλλογή Πυρομάλλη και το αρχείο της ΕΛΣ", σε επιμέλεια Βασίλη Ζηδιανάκη, στον 2ο όροφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και στο Φουαγέ της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ, έως και τις 10 Ιανουαρίου 2024 (καθημερινά 10.00-21.00 με ελεύθερη είσοδο). Πληροφορίες εδώ.

Επιπλέον, στην GNO TV της Εθνικής Λυρικής Σκηνής είναι διαθέσιμο δωρεάν το βίντεο - ρεσιτάλ με τίτλο "Το ρεπερτόριο που ποτέ δεν ακούσαμε… H Μαρία Κάλλας στην Ελλάδα, 1937-1945", σε καλλιτεχνική επιμέλεια και παρουσίαση Άρη Χριστοφέλλη. Ερμηνεύουν οι καταξιωμένες και οι νεότερες μονωδοί Φανή Αντωνέλου, Βασιλική Καραγιάννη, Νίνα Κουφοχρήστου, Μαρία Κωστράκη, Βιολέττα Λούστα, Χρύσα Μαλιαμάνη, Άρτεμις Μπόγρη και Μαίρη-Έλεν Νέζη αποδίδοντας έναν μοναδικό φόρο τιμής και παραδίδοντας στο παγκόσμιο κοινό αλλά και στις επόμενες γενιές ένα οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που καταγράφει χρονολογικά και με κάθε ιστορική λεπτομέρεια το «ελληνικό» ρεπερτόριο της Μαρίας Κάλλας.
Μπορείτε να το δείτε εδώ.

Τα βαθιά ψυχικά της τραύματα που την οδηγούσαν πάντα στην παρηγοριά της τέχνης, η σκληρή δουλειά, η εσωτερική δύναμη με την οποία απαντούσε σε όλους εκείνους που την κακοποιούσαν αλλά και η αποφασιστικότητα που επιστράτευε για να επιβιώνει στις διεθνείς σκηνές και τους επικεφαλείς που ουδέποτε της χαρίστηκαν, σύνθετουν μια προσωπικότητα που όμοια της δεν ξανασυναντήσαμε στο λυρικό τραγούδι.

Μέσα στην καλλιτεχνική της διαδρομή –η οποία επι της ουσίας διήρκεσε κάτι περισσότερο από δυο δεκαετίες– αλλά και μέσα από τη δραματική και σύντομη ζωή της, η Κάλλας άφησε μια ανεπανάληπτη καλλιτεχνική κληρονομιά για τις επόμενες γενιές.

100 χρόνια πέρασαν από την γέννηση αυτού του φωνητικού θαύματος αλλά ακόμα κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά από «τι ήταν τελικά φτιαγμένη η τραγουδίστρια που αρκεί μισή της νότα για να σε συγκινήσει και μια της άρια για να σε διαλύσει»;

Μιλούν:

Γιώργος Κουμεντάκης - Καλλιτεχνικός διευθυντής ΕΛΣ

Έλενα Ματθαιοπούλου - Δημοσιογράφος, δημόσια ομιλήτρια και συγγραφέας

Βασίλης Λουρας - Δημιουργός του νέου ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας»

Άρης Χριστοφέλλης - Λυρικός καλλιτέχνης, μουσικολόγος και μελετητής του έργου της Κάλλας.

Πηγές - Βιβλιογραφία:

«Η άγνωστη Κάλλας», Νίκος Πετσάλης - Διομήδης (Εκδόσεις Καστανιώτη)

«Μαρία Κάλλας, η ελληνική σταδιοδρομία της», Πολύβιος Μαρσάν (Εκδόσεις Γνώση)

«Μαρία Κάλλας: Οι μεταμορφώσεις μιας τέχνης», Βασίλης Χ. Νικολαΐδης (Εκδόσεις Κέδρος)

«Prima Donna: The Psychology of Maria Callas», Paul Wink (Oxford University Press)

«Μαρία Κάλλας: Γράμματα και αναμνήσεις» Τομ Βολφ (Εκδόσεις Πατάκη)

«Casta Diva, Μαρία Κάλλας: Η κρυφή ζωή της», Spence Lyndsy (Εκδόσεις Παπαδόπουλος)

Έρευνα - παρουσίαση: Ματούλα Κουστένη

Ηχοληψία - μίξη ήχου - μουσική επιμέλεια: Φαίδωνας Κτενάς

Στη φωτογραφία: Η Μαρία Κάλλας συνοδευόμενη από την Εθνική Ορχήστρα της Γαλλίας ORTF, υπό τη διεύθυνση του Georges Prêtre, στο στούντιο 102 του Maison de la Radio για το τηλεοπτικό πρόγραμμα «Les Grands Interpretes» σε σκηνοθεσία Gèrard Herzog, από το ντοκιμαντέρ Maria by Callas. Πηγή: Sony Pictures Classics

Η σειρά podcasts «Μαρία για πάντα» πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Οι εκδηλώσεις του Έτους Κάλλας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σε καλλιτεχνική επιμέλεια Γιώργου Κουμεντάκη, συνεχίζονται με την μεγάλη έκθεση "UNBOXING CALLAS - Μια αρχειακή εξερεύνηση στη συλλογή Πυρομάλλη και το αρχείο της ΕΛΣ", σε επιμέλεια Βασίλη Ζηδιανάκη, στον 2ο όροφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και στο Φουαγέ της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ, έως και τις 10 Ιανουαρίου 2024 (καθημερινά 10.00-21.00 με ελεύθερη είσοδο). Πληροφορίες εδώ.

Επιπλέον, στην GNO TV της Εθνικής Λυρικής Σκηνής είναι διαθέσιμο δωρεάν το βίντεο - ρεσιτάλ με τίτλο "Το ρεπερτόριο που ποτέ δεν ακούσαμε… H Μαρία Κάλλας στην Ελλάδα, 1937-1945", σε καλλιτεχνική επιμέλεια και παρουσίαση Άρη Χριστοφέλλη. Ερμηνεύουν οι καταξιωμένες και οι νεότερες μονωδοί Φανή Αντωνέλου, Βασιλική Καραγιάννη, Νίνα Κουφοχρήστου, Μαρία Κωστράκη, Βιολέττα Λούστα, Χρύσα Μαλιαμάνη, Άρτεμις Μπόγρη και Μαίρη-Έλεν Νέζη αποδίδοντας έναν μοναδικό φόρο τιμής και παραδίδοντας στο παγκόσμιο κοινό αλλά και στις επόμενες γενιές ένα οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που καταγράφει χρονολογικά και με κάθε ιστορική λεπτομέρεια το «ελληνικό» ρεπερτόριο της Μαρίας Κάλλας.
Μπορείτε να το δείτε εδώ.

Στο podcast ακούγονται αποσπάσματα από μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη- συζήτηση ανάμεσα στον Αλέξανδρο Κοτζιά και τον Στρατή Τσίρκα που έγινε στην Εταιρεία Σπουδών το 1978 με θέμα «Η σχέση με την Ιστορία: Πεζογραφία»,  αποσπάσματα που δημοσιεύονται  μετά από πολλά χρόνια.

Συγγραφείς και καλλιτέχνες εξηγούν με ποιόν τρόπο τους ενέπνευσε ή τους επηρέασε στη δουλειά τους ο Τσίρκας και μαθαίνουμε ποιο ήταν τελικά το «Ανθρωπάκι»,  ο θρυλικός χαρακτήρας από την τριλογία.

Ακούγονται αποσπάσματα από την εκδήλωση:

«Πεζογραφία: Η σχέση με την Ιστορία», Εταιρεία Σπουδών, 1978

Από την ραδιοφωνική εκπομπή «Μέρα Μεσημέρι»  Α’ πρόγραμμα

Από το ντοκιμαντέρ «Εποχές και Συγγραφείς», σκηνοθεσία Τάσος Ψαρράς, ΕΡΤ

Για τον Στρατή Τσίρκα και το έργο του μιλούν οι:

• Ιάκωβος Ανυφαντάκης, συγγραφέας

• Έφη Θεοδώρου, καλλιτεχνική διευθύντρια ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, σκηνοθέτρια θεάτρου

• Ελισάβετ Κοτζιά, κριτικός λογοτεχνίας

• Πέρσα Κουμούτση, συγγραφέας, μεταφράστρια 

• Θανάσης Μήνας, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός

• Γιάννης Παπαθεοδώρου, αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών

• Σταυρούλα Παπασπύρου, δημοσιογράφος

• Τάσος Σακελλαρόπουλος, ιστορικός, υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη

Στη σειρά ακούγονται συνεντεύξεις, ηχητικά ντοκουμέντα με τη φωνή του Στρατή Τσίρκα, αποσπάσματα από παλαιότερες εκπομπές όπου μιλούν διανοούμενοι που τον έζησαν από κοντά, ενώ ηθοποιοί διαβάζουν αποσπάσματα από το έργο του. 
 

Για τον Στρατή Τσίρκα και το έργο του μιλούν οι:

• Ιάκωβος Ανυφαντάκης, συγγραφέας

• Έφη Θεοδώρου, καλλιτεχνική διευθύντρια ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, σκηνοθέτρια θεάτρου

• Ελισάβετ Κοτζιά, κριτικός λογοτεχνίας

• Πέρσα Κουμούτση, συγγραφέας, μεταφράστρια 

• Θανάσης Μήνας, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός

• Γιάννης Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 

• Σταυρούλα Παπασπύρου, δημοσιογράφος

• Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ιστορικός, Υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη

Διαβάζουν αποσπάσματα οι ηθοποιοί: Ιωάννα Κολλιοπούλου, Γιώργος Βαλαής

Ευχαριστίες: Στη Χρύσα Προκοπάκη για το αρχειακό υλικό που μας παραχώρησε, στον Νίκο Γκιώνη (εκδόσεις Πόλις) και στην Κέλη Δασκαλά (εκδόσεις Κέδρος)

Πηγές:

• Τα ημερολόγια της τριλογίας «Ακυβέρνητες Πολιτείες» - Στρατής Τσίρκας (εκδόσεις Κέδρος)

• Οι «Ακυβέρνητες Πολιτείες» του Στρατή Τσίρκα και η κριτική 1960-1966 - Επιμέλεια: Χρύσα Προκοπάκη (εκδόσεις Κέδρος)

• Στα ίχνη του Στρατή Τσίρκα - Σχεδίασμα χρονολογίου: Χρύσα Προκοπάκη (εκδόσεις Κέδρος)

• Από τη «Λέσχη» στις «Ακυβέρνητες Πολιτείες»: Η στίξη της ανάγνωσης - Μίλτος Πεχλιβάνος (εκδόσεις Πόλις)

Ακούγονται αποσπάσματα από τα ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ:

• Στρατής Τσίρκας, σε πρώτο πρόσωπο (Παρασκήνιο) - Σκηνοθεσία: Τάκης Χατζόπουλος 

• «Εποχές και συγγραφείς», επεισόδιο για τον Στρατή Τσίρκα - Σκηνοθεσία: Τάσος Ψαρράς

Μια τριλογία που, 60 χρόνια μετά, συνεχίζει να απασχολεί  αναγνώστες, πανεπιστημιακούς, ιστορικούς, κριτικούς λογοτεχνίας, καλλιτέχνες,  όχι σαν κάτι «νοσταλγικό», αλλά σαν ένα λογοτεχνικό έργο που σφύζει από ζωή και εντάσεις. 

Πόλεμος, πολιτική, συγκρούσεις, έρωτας, πάθος, πένθος, ιδεαλισμός, κοινωνικά οράματα, όλα αυτά τα στοιχεία είναι παρόντα στα βιβλία του, και είναι συναρπαστικά. 

Στην μίνι σειρά για τις Ακυβέρνητες Πολιτείες και τον Στρατή Τσίρκα, προσπαθούμε να αναδείξουμε την πολυπλοκότητά της προσωπικότητας του, να χαρτογραφήσουμε την εποχή που εκδόθηκαν οι Ακυβέρνητες πολιτείες τη δεκαετία του 60, αλλά και την εποχή που διαδραματίζονται οι ιστορίες των βιβλίων, ιστορίες Ελλήνων που βρίσκονταν στη Μέση Ανατολή την περίοδο του Β’ παγκοσμίου πολέμου. 

Στο πρώτο επεισόδιο της σειράς, μαθαίνουμε για τα νεανικά  χρόνια του Στρατή Τσίρκα στην Αίγυπτο, για την δράση του στο αντιφασιστικό κίνημα και την στράτευση του στην Αριστερά.

Ακούμε αποσπάσματα από τα ημερολόγια της τριλογίας αλλά και από τη «Λέσχη», το πρώτο βιβλίο από τις Ακυβέρνητες Πολιτείες, το οποίο προκάλεσε έντονες πολιτικές αντιδράσεις όταν εκδόθηκε στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του ‘60. 

Οι καλεσμένοι του πρώτου επεισοδίου εξηγούν την ιστορική περίοδο, την λογοτεχνική γλώσσα του Τσίρκα, ενώ επισημαίνουν το πως μπορούμε σήμερα να διαβάσουμε και να απολαύσουμε το έργο του. 

Στη σειρά ακούγονται συνεντεύξεις, ηχητικά ντοκουμέντα με τη φωνή του Στρατή Τσίρκα, αποσπάσματα από παλαιότερες εκπομπές που μιλούν διανοούμενοι που τον έζησαν από κοντά, ενώ ηθοποιοί διαβάζουν αποσπάσματα από το έργο του. 

Για τον Στρατή Τσίρκα και το έργο του μιλούν οι:

• Ιάκωβος Ανυφαντάκης, αυγγραφέας

• Έφη Θεοδώρου, καλλιτεχνική διευθύντρια ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, σκηνοθέτρια θεάτρου

• Ελισάβετ Κοτζιά, κριτικός λογοτεχνίας

• Πέρσα Κουμούτση, συγγραφέας, μεταφράστρια 

• Θανάσης Μήνας, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός

• Γιάννης Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 

• Σταυρούλα Παπασπύρου, δημοσιογράφος

• Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ιστορικός, Υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη

Διαβάζουν αποσπάσματα οι ηθοποιοί : Ιωάννα Κολλιοπούλου, Γιώργος Βαλαής

Ευχαριστίες: Στην Χρύσα Προκοπάκη για το αρχειακό υλικό που μας παραχώρησε, στο Νίκο Γκιώνη (εκδόσεις Πόλις), και στην Κέλη Δασκαλά (εκδόσεις Κέδρος)

Πηγές:

Τα ημερολόγια της τριλογίας ακυβέρνητες πολιτείες: Στρατής Τσίρκας (εκδόσεις Κέδρος)

Οι ακυβέρνητες πολιτείες του Στρατή Τσίρκα και η κριτική 1960-1966 :επιμέλεια Χρύσα Προκοπάκη (εκδόσεις Κέδρος)

Στα ίχνη του Στρατή Τσίρκα: σχεδίασμα χρονολογίου Χρύσα Προκοπάκη (εκδόσεις Κέδρος)

Από τη Λέσχη στις Ακυβέρνητες Πολιτείες- η στίξη της ανάγνωσης: Μίλτος Πεχλιβάνος (εκδόσεις Πόλις)

Ακούγονται αποσπάσματα από τα ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ:

Στρατής Τσίρκας σε πρώτο πρόσωπο (Παρασκήνιο) σκηνοθεσία Τάκης Χατζόπουλος 

«Εποχές και συγγραφείς» επεισόδιο για τον Στρατή Τσίρκα σκηνοθεσία Τάσος Ψαρράς

Τα «οικογενειακά τραπέζια», είτε μιλάμε για τα «κυριακάτικα» είτε για τα «εορταστικά», ξεκίνησαν ως μια κοινωνική ανάγκη να βρίσκονται μαζί γονείς, παιδιά και οι στενοί συγγενείς. Άλλαξαν μέσα στα χρόνια, καθώς η έννοια της οικογένειας δεν είναι ίδια με αυτή που ήταν 60 χρόνια πριν, αλλά η ουσία τους, καθώς και η ζεστασιά που χαρίζουν, παραμένει αναγκαία ακόμα και σήμερα.

Αυτά είναι τα θέματα που συζητά η Κωνσταντίνα Βούλγαρη με τον CEO της LiFO Μιχάλη Μιχαήλ, τον καλλιτέχνη και ηθοποιό Άγγελο Παπαδημητρίου, τον συγγραφέα, ερευνητή και αναπληρωτή καθηγητή Κοινωνιολογίας στο ΕΚΠΑ Παναγή Παναγιωτόπουλο και τον μάγειρα Παναγιώτη Οικονόμου.

Μνήμες, μαγειρικές συμβουλές, αναλύσεις και τρυφερότητα είναι τα συστατικά αυτού του επεισοδίου.

Διηγούνται την ιστορία της βασκανίας και της σχέσης πολλών ανθρώπων με αυτήν, από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα. Τι έχει παραμείνει ίδιο και τι έχει αλλάξει; Γιατί συνεχίζουμε να πιστεύουμε στο ξεμάτιασμα; Και πόσο «ελληνικό» ή «διεθνές» είναι τελικά;

Ακούγονται αποσπάσματα από την ταινία «Η κυρά μας η μαμή» του Αλέκου Σακελλάριου και από το βιβλίο «Η εικόνα και το βλέμμα του Τζον Μπέργκερ» των εκδόσεων Μεταίχμιο.

Πως φτιάχνεις μια κινηματογραφική ταινία- κωμωδία βασισμένη στις εμπειρίες σου ως φαντάρος μέσα στη Χούντα; 

Πως μετουσιώνεις την πρόσφατη θητεία σου, σε ένα λογοτεχνικό κείμενο; 

Και πως μπορείς, ως designer, να αποφορτίσεις, ή να «παίξεις» με τα εθνικά σύμβολα; 

Αυτά, μαζί με πανκ τραγούδια αλλά και ποιήματα, αποτελούν το υλικό αυτού του podcast της Κωνσταντίνας Βούλγαρη. 

Πηγές: 

«Λούφα και παραλλαγή», σκηνοθεσία Νίκος Περάκης, 

«Του Πολέμου- Στο άλογό μου», Νίκος Καββαδίας,Έκδόσεις Άγρα

«Σταθμός Λιτόχωρου», Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου 

Μαζί με αποσπάσματα από παλιά ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ, σκηνές από ταινίες και γνωστά τραγούδια, το επεισόδιο για το ζεϊμπέκικο προσπαθεί να βρει πώς αυτός ο συγκλονιστικός χορός βρίσκει τη θέση του στην σύγχρονη κουλτούρα. 

Ακούγονται αποσπάσματα από ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές:

«Ο Δράκος», Νίκος Κούνδουρος

«Παραγγελιά», Παύλος Τάσιος

«Παρασκήνιο» επ. «Ο ζεϊμπέκικος χορός», Στάθης Κατσαρός

«Εικαστικά», επ. «Τα ζεϊμπέκικα του Γιάννη Τσαρούχη», Γιώργος Εμιρζάς

Αφηγήσεις μαζί κείμενα ανθρώπων που έχουν ασχοληθεί με τη γαστρονομία, αποσπάσματα ταινιών, τραγούδια. Ένα επεισόδιο συνειρμών, μνήμης, αναζήτησης ταυτοτήτων, και ατέλειωτης αγάπης για το φαγητό.

Ακούγονται αποσπάσματα από τις ταινίες: 

«Xenia» – Πάνος Κούτρας 

«Η επίθεση του γιγαντιαίου μουσακά» - Πάνος Κούτρας 

«Ας περιμένουν οι γυναίκες» - Σταύρος Τσιώλης 

«Πολίτικη Κουζίνα» - Τάσος Μπουλμέτης 

«Πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης» - Αλέκος Σακελλάριος 

--

«Τι είναι η πατρίδα μας;» ρωτάει το ποίημα…και συνεχίζει «Μην είν' οι κάμποι; Μην είναι τ' άσπαρτα ψηλά βουνά;». Το Greek chic ρωτάει ακριβώς το ίδιο πράγμα προσπαθώντας όχι να βρει απαντήσεις, αλλά να δημιουργήσει συζητήσεις και ερωτήματα γύρω από θέματα ταυτότητας, «ελληνικότητας και μαζικής κουλτούρας.

Σε κάθε επεισόδιο η Κωνσταντίνα Βούλγαρη μαζί με μια σειρά καλεσμένους πιάνουν ένα θέμα-σύμβολο και μιλούν συναισθηματικά, συνειρμικά, αναλύουν, κάνουν χιούμορ, συγκινούνται, ενώ οι αφηγήσεις τους μπλέκονται με αρχειακά υλικά και τραγούδια.

Κλασικά μαμαδίστικα φαγητά, είδη μουσικής και λαϊκής παράδοσης, πολιτιστικά σύμβολα, εθνικά σύμβολα, στοιχεία της pop culture του τώρα ή παλαιότερα, συμπεριφορές, συνήθειες που θεωρητικά είναι πολύ οικείο σε όλους μας, είναι η δεξαμενή από την οποία το Greek chic αντλεί την θεματολογία του.

Κλασικά μαμαδίστικα φαγητά, είδη μουσικής και λαϊκής παράδοσης, πολιτιστικά σύμβολα, εθνικά σύμβολα, στοιχεία της pop culture του τώρα ή παλαιότερα, συμπεριφορές, συνήθειες που θεωρητικά είναι πολύ οικείο σε όλους μας, είναι η δεξαμενή από την οποία το Greek chic αντλεί την θεματολογία του.

Οι ιστορικοί Τάσος Σακελλαρόπουλος και Στρατής Μπουρνάζος, ο σκηνοθέτης Βασίλης Παπαβασιλείου, η συγγραφέας Σοφία Νικολαϊδου και ο καθηγητής Νομικής και ποινικολόγος Ηλίας Αναγνωστόπουλος μιλούν στο τελευταίο επεισόδιο της σειράς που αφορά στις άδικες ταλαιπωρίες που υπέστη ο Γρηγόρης Στακτόπουλος.
 

Στα τέσσερα επεισόδια αυτού του ηχητικού ντοκιμαντέρ, η Κωνσταντίνα Βούλγαρη αφηγείται την ιστορία της δολοφονίας του Τζορτζ Πολκ στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 1948. Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η σκευωρία σε βάρος του δημοσιογράφου Γρηγόρη Στακτόπουλου που σφράγισε τη δολοφονία του Πολκ, ένα μελανό σημείο της ελληνικής δικαιοσύνης.

Η σειρά podcasts «Ποιος σκότωσε τον Τζορτζ Πολκ» έχει στοιχεία πολιτικού θρίλερ, κατασκοπείας και αστυνομικού δράματος στην καρδιά του Εμφυλίου. Μια ιστορία γεμάτη συγκρούσεις εξουσιών, παρεμβάσεις ξένων υπηρεσιών συνωμοσίες και ιδεολογικό πόλεμο.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ

Στρατής Μπουρνάζος - Ιστορικός

Σωτήρης Ριζάς -  Διευθυντής του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών

Τάσος Σακελλαρόπουλος - Ιστορικός, Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη

Βασιλική Καρτσιακλή - Αρχαιολόγος, ξεναγός, co-founder της dot2dot

Σοφία Νικολαΐδου - Συγγραφέας, καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο ΑΠΘ

Βασίλης Παπαβασιλείου - Σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας

Ηλίας Αναγνωστόπουλος - Καθηγητής Νομικής ΕΚΠΑ, ποινικολόγος, δικηγόρος

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Μιχάλης Συριόπουλος, Γιώργος Συμεωνίδης

ΠΗΓΕΣ
 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Μιχάλης Ιγνατίου - Κώστας Παπαϊωάννου «Οι έξι θάνατοι του Τζορτζ Πολκ», εκδόσεις Παττάκη
2. Έντμουντ Κίλι, «Φόνος στο Θερμαϊκό», εκδόσεις Γνώση, μετ. Μαριζέτα Γεωργουλέα
3. Κώστα Χατζηαργύρη, «Η υπόθεση Πολκ. Ο ρολος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα», εκδόσεις Gutenberg
4. Paul Porter, «Ζητείται, ένα θαύμα για την Ελλάδα. Ημερολόγιο ενός προεδρικού απεσταλμένου, 20 Ιανουαρίου - 27 Φεβρουαρίου 1947», Μεταμεσονύχτιες εκδόσεις
5. Γρηγόρης Στακτόπουλος, «Υπόθεση Πολκ. Η προσωπική μου μαρτυρία», εκδόσεις Γνώση
6. Βάσος Τσιμπιδάρος, «Με την άκρη της πένας», εκδόσεις Καστανιώτη
7. Γιώργος Λεονταρίτης - Γιάννης Μαρής, «Ο Γιάννης Μαρής για την υπόθεση Πολκ / Ποιος σκότωσε τον Πολκ;», εκδόσεις Άγρα
8. Σωτήρης Ριζάς, «Απ’ την απελευθέρωση στον εμφύλιο», εκδόσεις Καστανιώτης

ΥΛΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟΥ

• Ταινία «Κιέριον», του Δήμου Θέου
• «Νυχτερινός Επισκέπτης», ενημερωτική εκπομπή του Άρη Σκιαδόπουλου, ΕΡΤ, σκηνοθεσία Γιώργος Σιούλας
• «Who killed George Polk?»-  Ηχητικά ντοκιμαντέρ του Στίβεν Πορτνόι για το CBS
• «Μικρά κομμάτια Ιστορίας – “Υπόθεση Πολκ”», ΕΡΤ 3

Η συγγραφέας Σοφία Νικολαϊδου, η αρχαιολόγος Βασιλική Καρτσιακλή, οι ιστορικοί Τάσος Σακελλαρόπουλος, Στρατής Μπουρνάζος, ο καθηγητής Νομικής και ποινικολόγος Ηλίας Αναγνωστόπουλος και ο σκηνοθέτης Βασίλης Παπαβασιλείου σχολιάζουν, αφηγούνται και συνθέτουν τα κομμάτια του παζλ. Κείμενα του Γρηγόρη Στακτόπουλου διαβάζει ο ηθοποιός Γιώργος Συμεωνίδης, ενώ ακούμε και αποσπάσματα από υλικά αρχείου.
 

Στα τέσσερα επεισόδια αυτού του ηχητικού ντοκιμαντέρ, η Κωνσταντίνα Βούλγαρη αφηγείται την ιστορία της δολοφονίας του Τζορτζ Πολκ στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 1948. Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η σκευωρία σε βάρος του δημοσιογράφου Γρηγόρη Στακτόπουλου που σφράγισε τη δολοφονία του Πολκ, ένα μελανό σημείο της ελληνικής δικαιοσύνης.

Η σειρά podcasts «Ποιος σκότωσε τον Τζορτζ Πολκ» έχει στοιχεία πολιτικού θρίλερ, κατασκοπείας και αστυνομικού δράματος στην καρδιά του Εμφυλίου. Μια ιστορία γεμάτη συγκρούσεις εξουσιών, παρεμβάσεις ξένων υπηρεσιών συνωμοσίες και ιδεολογικό πόλεμο.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ

Στρατής Μπουρνάζος - Ιστορικός

Σωτήρης Ριζάς -  Διευθυντής του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών

Τάσος Σακελλαρόπουλος - Ιστορικός, Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη

Βασιλική Καρτσιακλή - Αρχαιολόγος, ξεναγός, co-founder της dot2dot

Σοφία Νικολαΐδου - Συγγραφέας, καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο ΑΠΘ

Βασίλης Παπαβασιλείου - Σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας

Ηλίας Αναγνωστόπουλος - Καθηγητής Νομικής ΕΚΠΑ, ποινικολόγος, δικηγόρος

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Μιχάλης Συριόπουλος, Γιώργος Συμεωνίδης

ΠΗΓΕΣ
 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Μιχάλης Ιγνατίου - Κώστας Παπαϊωάννου «Οι έξι θάνατοι του Τζορτζ Πολκ», εκδόσεις Παττάκη
2. Έντμουντ Κίλι, «Φόνος στο Θερμαϊκό», εκδόσεις Γνώση, μετ. Μαριζέτα Γεωργουλέα
3. Κώστα Χατζηαργύρη, «Η υπόθεση Πολκ. Ο ρολος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα», εκδόσεις Gutenberg
4. Paul Porter, «Ζητείται, ένα θαύμα για την Ελλάδα. Ημερολόγιο ενός προεδρικού απεσταλμένου, 20 Ιανουαρίου - 27 Φεβρουαρίου 1947», Μεταμεσονύχτιες εκδόσεις
5. Γρηγόρης Στακτόπουλος, «Υπόθεση Πολκ. Η προσωπική μου μαρτυρία», εκδόσεις Γνώση
6. Βάσος Τσιμπιδάρος, «Με την άκρη της πένας», εκδόσεις Καστανιώτη
7. Γιώργος Λεονταρίτης - Γιάννης Μαρής, «Ο Γιάννης Μαρής για την υπόθεση Πολκ / Ποιος σκότωσε τον Πολκ;», εκδόσεις Άγρα
8. Σωτήρης Ριζάς, «Απ’ την απελευθέρωση στον εμφύλιο», εκδόσεις Καστανιώτης

ΥΛΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟΥ

• Ταινία «Κιέριον», του Δήμου Θέου
• «Νυχτερινός Επισκέπτης», ενημερωτική εκπομπή του Άρη Σκιαδόπουλου, ΕΡΤ, σκηνοθεσία Γιώργος Σιούλας
• «Who killed George Polk?»-  Ηχητικά ντοκιμαντέρ του Στίβεν Πορτνόι για το CBS
• «Μικρά κομμάτια Ιστορίας – “Υπόθεση Πολκ”», ΕΡΤ 3

Με την συμβολή των ιστορικών Σωτήρη Ριζά, Τάσο Σακελλαρόπουλο και Στρατή Μπουρνάζο  αλλά και της αρχαιολόγου Βασιλικής Καρτσιακλή εμβαθύνουμε στην ιστορία. Κείμενα του Τζορτζ Πολκ διαβάζει ο ηθοποιός Μιχάλης Συριόπουλος.
 

Στα τέσσερα επεισόδια αυτού του ηχητικού ντοκιμαντέρ, η Κωνσταντίνα Βούλγαρη αφηγείται την ιστορία της δολοφονίας του Τζορτζ Πολκ στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 1948. Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η σκευωρία σε βάρος του δημοσιογράφου Γρηγόρη Στακτόπουλου που σφράγισε τη δολοφονία του Πολκ, ένα μελανό σημείο της ελληνικής δικαιοσύνης.
 

Η σειρά podcasts «Ποιος σκότωσε τον Τζορτζ Πολκ» έχει στοιχεία πολιτικού θρίλερ, κατασκοπείας και αστυνομικού δράματος στην καρδιά του Εμφυλίου. Μια ιστορία γεμάτη συγκρούσεις εξουσιών, παρεμβάσεις ξένων υπηρεσιών συνωμοσίες και ιδεολογικό πόλεμο.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ

Στρατής Μπουρνάζος - Ιστορικός

Σωτήρης Ριζάς -  Διευθυντής του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών

Τάσος Σακελλαρόπουλος - Ιστορικός, Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη

Βασιλική Καρτσιακλή - Αρχαιολόγος, ξεναγός, co-founder της dot2dot

Σοφία Νικολαΐδου - Συγγραφέας, καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο ΑΠΘ

Βασίλης Παπαβασιλείου - Σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας

Ηλίας Αναγνωστόπουλος - Καθηγητής Νομικής ΕΚΠΑ, ποινικολόγος, δικηγόρος

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Μιχάλης Συριόπουλος, Γιώργος Συμεωνίδης

ΠΗΓΕΣ 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Μιχάλης Ιγνατίου - Κώστας Παπαϊωάννου «Οι έξι θάνατοι του Τζορτζ Πολκ», εκδόσεις Παττάκη
2. Έντμουντ Κίλι, «Φόνος στο Θερμαϊκό», εκδόσεις Γνώση, μετ. Μαριζέτα Γεωργουλέα
3. Κώστα Χατζηαργύρη, «Η υπόθεση Πολκ. Ο ρολος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα», εκδόσεις Gutenberg
4. Paul Porter, «Ζητείται, ένα θαύμα για την Ελλάδα. Ημερολόγιο ενός προεδρικού απεσταλμένου, 20 Ιανουαρίου - 27 Φεβρουαρίου 1947», Μεταμεσονύχτιες εκδόσεις
5. Γρηγόρης Στακτόπουλος, «Υπόθεση Πολκ. Η προσωπική μου μαρτυρία», εκδόσεις Γνώση
6. Βάσος Τσιμπιδάρος, «Με την άκρη της πένας», εκδόσεις Καστανιώτη
7. Γιώργος Λεονταρίτης - Γιάννης Μαρής, «Ο Γιάννης Μαρής για την υπόθεση Πολκ / Ποιος σκότωσε τον Πολκ;», εκδόσεις Άγρα
8. Σωτήρης Ριζάς, «Απ’ την απελευθέρωση στον εμφύλιο», εκδόσεις Καστανιώτης

ΥΛΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟΥ

• Ταινία «Κιέριον», του Δήμου Θέου
• «Νυχτερινός Επισκέπτης», ενημερωτική εκπομπή του Άρη Σκιαδόπουλου, ΕΡΤ, σκηνοθεσία Γιώργος Σιούλας
• «Who killed George Polk?»-  Ηχητικά ντοκιμαντέρ του Στίβεν Πορτνόι για το CBS
• «Μικρά κομμάτια Ιστορίας – “Υπόθεση Πολκ”», ΕΡΤ 3

Με ποιους συναντήθηκε τις τελευταίες μέρες της ζωής του; Πώς αντέδρασαν οι αρχές στη δολοφονία του;

Ηχητικά αποσπάσματα από ντοκιμαντέρ και ντοκουμέντα της εποχής, συνεντεύξεις με τους ιστορικούς Σωτήρη Ριζά και Τάσο Σακελλαρόπουλο, μαζί με την αφήγηση του Βασίλη Παπαβασιλείου ξεδιπλώνουν το νήμα της ιστορίας του Αμερικανού δημοσιογράφου. Κείμενα του Τζορτζ Πολκ διαβάζει ο ηθοποιός Μιχάλης Συριόπουλος.

Στα τέσσερα επεισόδια αυτού του ηχητικού ντοκιμαντέρ, η Κωνσταντίνα Βούλγαρη αφηγείται την ιστορία της δολοφονίας του Τζορτζ Πολκ στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 1948. Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η σκευωρία σε βάρος του δημοσιογράφου Γρηγόρη Στακτόπουλου που σφράγισε τη δολοφονία του Πολκ, ένα μελανό σημείο της ελληνικής δικαιοσύνης.

Η σειρά podcasts «Ποιος σκότωσε τον Τζορτζ Πολκ» έχει στοιχεία πολιτικού θρίλερ, κατασκοπείας και αστυνομικού δράματος στην καρδιά του Εμφυλίου. Μια ιστορία γεμάτη συγκρούσεις εξουσιών, παρεμβάσεις ξένων υπηρεσιών συνωμοσίες και ιδεολογικό πόλεμο.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ

Στρατής Μπουρνάζος - Ιστορικός

Σωτήρης Ριζάς -  Διευθυντής του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών

Τάσος Σακελλαρόπουλος - Ιστορικός, Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη

Βασιλική Καρτσιακλή - Αρχαιολόγος, ξεναγός, co-founder της dot2dot

Σοφία Νικολαΐδου - Συγγραφέας, καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο ΑΠΘ

Βασίλης Παπαβασιλείου - Σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας

Ηλίας Αναγνωστόπουλος - Καθηγητής Νομικής ΕΚΠΑ, ποινικολόγος, δικηγόρος

Διαβάζουν οι ηθοποιοί: Μιχάλης Συριόπουλος, Γιώργος Συμεωνίδης

ΠΗΓΕΣ 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Μιχάλης Ιγνατίου - Κώστας Παπαϊωάννου «Οι έξι θάνατοι του Τζορτζ Πολκ», εκδόσεις Παττάκη
2. Έντμουντ Κίλι, «Φόνος στο Θερμαϊκό», εκδόσεις Γνώση, μετ. Μαριζέτα Γεωργουλέα
3. Κώστα Χατζηαργύρη, «Η υπόθεση Πολκ. Ο ρολος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα», εκδόσεις Gutenberg
4. Paul Porter, «Ζητείται, ένα θαύμα για την Ελλάδα. Ημερολόγιο ενός προεδρικού απεσταλμένου, 20 Ιανουαρίου - 27 Φεβρουαρίου 1947», Μεταμεσονύχτιες εκδόσεις
5. Γρηγόρης Στακτόπουλος, «Υπόθεση Πολκ. Η προσωπική μου μαρτυρία», εκδόσεις Γνώση
6. Βάσος Τσιμπιδάρος, «Με την άκρη της πένας», εκδόσεις Καστανιώτη
7. Γιώργος Λεονταρίτης - Γιάννης Μαρής, «Ο Γιάννης Μαρής για την υπόθεση Πολκ / Ποιος σκότωσε τον Πολκ;», εκδόσεις Άγρα
8. Σωτήρης Ριζάς, «Απ’ την απελευθέρωση στον εμφύλιο», εκδόσεις Καστανιώτης

ΥΛΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟΥ

• Ταινία «Κιέριον», του Δήμου Θέου
• «Νυχτερινός Επισκέπτης», ενημερωτική εκπομπή του Άρη Σκιαδόπουλου, ΕΡΤ, σκηνοθεσία Γιώργος Σιούλας
• «Who killed George Polk?»-  Ηχητικά ντοκιμαντέρ του Στίβεν Πορτνόι για το CBS
• «Μικρά κομμάτια Ιστορίας – “Υπόθεση Πολκ”», ΕΡΤ 3

Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η σκευωρία σε βάρος του δημοσιογράφου Γρηγόρη Στακτόπουλου, μια ιστορία σφραγισμένη με την δολοφονία του Πολκ, ενα μελανό σημείο της ελληνικής δικαιοσύνης.

Κείμενα διαβάζουν οι ηθοποιοί Μιχάλης Συριόπουλος και Γιώργος Συμεωνίδης.

Πρόκειται για μια σειρά podcasts με στοιχεία πολιτικού θρίλερ, κατασκοπείας, αστυνομικού δράματος στην καρδιά του εμφυλίου πολέμου. Μείνετε συντονισμένοι για να παρακολουθείτε τα επεισόδια της σειράς που θα βγαίνουν κάθε Παρασκευή του Αυγούστου μέσα από το LiFO.GR αλλά και από τα Spotify, Apple και Goοgle Podcasts.

Τα εικαστικά, η καλλιτεχνική έρευνα, οι δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι καλλιτέχνες και η αναζήτηση ταυτότητας και ελευθερίας στα χρόνια της Δικτατορίας είναι τα θέματα που θίγουν η εικαστικός Λήδα Παπακωνσταντίνου και ο ιστορικός και κριτικός τέχνης Ντένης Ζαχαρόπουλος. Μαζί με ηχητικά ντοκουμέντα και μουσικές, το τελευταίο επεισόδιο της σειράς «Τέχνες και Αντίσταση σε σκοτεινούς καιρούς» της Κωνσταντίνας Βούλγαρη μας ταξιδεύει στον χώρο των εικαστικών εκείνης της περιόδου. 

Πηγές:

Αρχείο ΕΡΤ, Επίκαιρα, Ιστορικό Αρχείο (δεκαετία ’60 και δεκαετία ’70)

Ντοκιμαντέρ Μονόγραμμα, Γιάννης Γαΐτης σε σκηνοθεσία Νίκου Τριανταφυλλίδη - ΕΡΤ

Μαζί με αποσπάσματα συνεντεύξεων λογοτεχνών που αντιστάθηκαν στη Χούντα και δυστυχώς δεν ζουν πια αλλά και ντοκουμέντα, το ηχητικό ντοκιμαντέρ της Κωνσταντίνας Βούλγαρη μας μεταφέρει στους σκοτεινούς καιρούς της Ελλάδας, πριν, και κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας.

Η Νένα Μεντή, νέα ηθοποιός τότε που βίωσε τη δικτατορία, και ο Κώστας Αρζόγλου ένας από τους ιδρυτές της θεατρικής ομάδας Ελεύθερο Θέατρο, μας διηγούνται τι σήμαινε «θέατρο» εκείνη την περίοδο. 

Μαζί με ηχητικά αποσπάσματα παραστάσεων και αφηγήσεις ανθρώπων που δυστυχώς δεν ζουν πια, το ηχητικό ντοκιμαντέρ μας βάζει σε ένα κλίμα φόβου αλλά και συντροφικότητας, χρησιμοποιώντας πάντα το θέατρο ως μορφή έκφρασης και αντίστασης, στον σκοταδισμό της χούντας».

— Κωνσταντίνα Βούλγαρη

«Αγαπώ πάρα πολύ την ιστορία. Τα podcasts δεν έχουν στόχο να αναλύσουν ή να φτιάξουν έναν πολιτιστικό ημερολόγιο των χρόνων της Δικτατορίας. Οι αφηγήσεις καλλιτεχνών –και όχι μόνο– που έζησαν την επταετία, υλικά αρχείου, αποσπάσματα από τις δουλειές τους και από την pop culture των '60s-'70s είναι ο κορμός αυτών των ηχητικών ντοκιμαντέρ που θα  μας μεταφέρουν το κλίμα της εποχής, τις μνήμες, και τις σκέψεις, ανθρώπων που αντιστάθηκαν, μέσα από τις τέχνες και τη λογοτεχνία. Σε αυτό το πρώτο επεισόδιο της νέας σειράς "Τέχνες και αντίσταση σε σκοτεινούς καιρούς" θα δούμε τι συνέβαινε στον κινηματογράφο στα χρόνια της δικτατορίας».
 

— Κωνσταντίνα Βούλγαρη

ΠΗΓΕΣ:

Στο podcast ακούγονται αποσπάσματα από:

• Το επεισόδιο της σειράς της ΕΡΤ «Η ιστορία των χρόνων μου», σε σκηνοθεσία Σταύρου Καπλανίδη, που είναι αφιερωμένο στον Θόδωρο Αγγελόπουλο.

• Το ντοκιμαντέρ «Το χρονικό της δικτατορίας 1967-1974» σε σκηνοθεσία Παντελή Βούλγαρη.

• Το κανάλι του Μάνου Ορφανουδάκη στο YouTube.

• Το ντοκικαντέρ  «Απεφασίσομεν και διατάσσομεν: H Χούντα, η λογοκρισία και ο ελληνικός κινηματογράφος» σε σκηνοθεσία Νώντα Σαρλή.

• Tο ηχητικό ντοκουμεντο «Εδώ Πολυτεχνείο».

• Tο Αρχείο της ΕΡΤ

• Aποσπάσματα από τις ταινίες: «Μοντέρνα Σταχτοπούτα», «Δράκος», «Εκδρομή», «Κιέριον», «Ευδοκία», «Το προξενιό της Άννας», «Ζ», «ΟΧΙ», «Παπαφλέσσας», «Μαρτυρίες», «Η κόρη μου η σοσιαλίστρια».

Ακούγονται επίσης τα εξής κομμάτια:
 

«Ιλισσός», Μάνος Χατζιδάκις σε στοίχους Γιώργου Εμιρζάς, από την ταινία «Δράκος» του Νίκου Κούνδουρου

«Άρνηση», Μίκης Θεοδωράκης σε στίχους Γιώργου Σεφέρη 

«Άνθη της πέτρας», Μίκης Θεοδωράκης σε στίχους Γιώργου Σεφέρη 

«It’s all over now baby blue», Marianne Faithfull

«Οι δεκαπέντε (Αμνηστεία 64)», Διονύσης Σαββόπουλος 

«Έξοδος»,  Διονύσης Σαββόπουλος, από την ταινία «Happy Day»

Μιλούν για εκείνον: ο Γιώργος Κωνσταντίνου, ο Σταμάτης Φασουλής, η Ελένη Ερήμου και ο Γιάννης Ευαγγελίδης. Ακούγονται οι : Ιάκωβος Καμπανέλλης, Αλέκος Σακελλάριος, Κώστας Χατζηχρήστος, Τζένη Καρέζη, Αλέκος Τζανετάκος, Κώστας Βουτσάς, Γιάννης Δαλιανίδης, Ροζίτα Σώκου, Ερρίκος Θαλασσινός κι ο ανηψιός του Τάκης Βλαστός.

Αξιοποιήθηκε υλικό από τις εκπομπές «Αλάτι και Πιπέρι», «Παρασκήνιο»,  «Τα αστέρια λάμπουν για πάντα» της ΕΡΤ, τη θεατρική παράσταση «Το μεγάλο μας τσίρκο», τις  ταινίες «Ταξίδι στα Κύθηρα», «Κάτι κουρασμένα παληκάρια»,  «Ο δασκαλάκος ήταν λεβεντιά», «Φωνάζει ο κλέφτης».

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

Υπήρξε συγγραφέας, ποιήτρια, χορεύτρια, σεξεργάτρια, τραγουδίστρια, σερβιτόρα, μαγείρισσα, ηθοποιός, δημοσιογράφος, παραγωγός και σκηνοθέτης κινηματογραφικών και τηλεοπτικών ταινιών, καθηγήτρια πανεπιστημίου, θρυλική πολιτική ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των μαύρων, μέχρι και «νονά του hip hop».

Για τη γνωριμία τους μαζί της, μιλούν στη Σεμίνα Διγενή ο Νίκος Αλεξίου, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Queens College και ιδρυτής - διευθυντής του Ελληνοαμερικανικού Κέντρου Έρευνας και Προφορικού Αρχείου της Διασποράς, και ο συγγραφέας Γιώργος Χουλιάρας που έζησε στη Νέα Υόρκη πάνω από 20 χρόνια και υπήρξε ακαδημαϊκός, σύμβουλος πολιτιστικών φορέων, ανταποκριτής, σύμβουλος Τύπου της Ελληνικής Πρεσβείας στον Καναδά και Πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων.

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου.

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού. 

Αποκαλύπτονται άγνωστες σελίδες της μυθιστορηματικής ζωής του ανεξάντλητου πολυδημιουργού, με την ευρύτατη επιρροή,  που σημάδεψε την πρώτη γραμμή της διεθνούς καλλιτεχνικής πρωτοπορίας του περασμένου αιώνα.

Στο ηχητικό ντοκιμαντέρ ακούγονται, εκτός από τον ίδιο τον συνθέτη, ο  μαθητής του Χάρης Ξανθουδάκης, που είναι ομότιμος καθηγητής του τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, ο μελετητής του έργου του Μάκης Σολωμός, καθηγητής Μουσικολογίας  στο Πανεπιστήμιο PARIS 8 και διευθυντής του Εργαστηρίου MUSIDANSE, ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, η παλιά του φίλη Ροζίτα Σώκου, ο σύντροφός του στο λόχο σπουδαστών «Λόρδος Μπάϋρον» δικηγόρος και συγγραφέας Σπύρος Τζουβέλης και συνεργάτες του στις Μυκήνες.

Αξιοποιήθηκε υλικό από τις εκπομπές «Μονόγραμμα», «Μηχανή του Χρόνου» και «Πολύτοπο Μυκηνών» της ΕΡΤ.

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

Χαρακτηρίστηκε «γυναίκα-Οδυσσέας», «ένας ολόκληρος γαλαξίας», «άγριο περήφανο άλογο», μέχρι και «πιο μεγάλη από τη ζωή».

Μιλάμε για την Ειρήνη Παπά, τη Ρηνούλα απ’ το Χιλιομόδι, τη διεθνή Ιrene Papas, τη 13η Ελληνίδα θεά.

Μιλά πρώτη φορά για την 8χρονη σχέση του μαζί της, ο ζωγράφος, ενδυματολόγος σκηνογράφος και γλύπτης Γιάννης Μετζικώφ. Για την Ειρήνη Παπά μιλούν ακόμη, ο ανιψιός της σκηνοθέτης Μανούσος Μανουσάκης, οι ηθοποιοί Νίκος Βερλέκης και Τατιάνα Παπαμόσχου και η ανιψιά της συγγραφέας και ζωγράφος Μέλια Τατάκη. 

Ακούγεται επίσης, απόσπασμα συνέντευξης του φίλου και συνεργάτη της σκηνοθέτη Μιχάλη Κακογιάννη. 

Αξιοποιήθηκε υλικό από τις εκπομπές της ΕΡΤ: Ουδείς Αναμάρτητος, Καλλιτεχνικό Καφενείο, Παρουσίες, Ρεπόρτερς αλλά και από το LiFO.GR

Eπιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού 

Μιλούν αγαπημένοι του φίλοι και συνεργάτες.  Ανάμεσά τους ο συνθέτης Χρήστος Λεοντής, οι σολίστες του Γιάννης Σινάνης και Μάκης Πελέκας, η στιχουργός Λίνα Δημοπούλου, αλλά και οι συνθέτες Μάριος Τόκας, Τάκης Μουσαφίρης, Στέφανος Κορκολής, ο τραγουδιστής    Πασχάλης Τερζής, η ηθοποιός  Φιλαρέτη Κομνηνού, ο  παραγωγός Ηλίας Μπενέτος, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ζέρβας, συμμαθητές και παιδικοί του φίλοι.

Αξιοποιήθηκε υλικό από την εκπομπή της Σεμίνας Διγενή «Κοίτα τι έκανες» στον Alpha,  και τις εκπομπές «Δρόμοι» (ΕΡΤ), «Όσα φέρνει η ώρα» (MEGΑ), «Της ψυχής το παρακάτω» (ALPHA) και το βιβλίο του Ευθύμη Φιλίππου «Δημήτρη» των εκδόσεων MNP.  

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

Επισημαίνονται ακόμη, ο τρόπος που η δικτατορία εργαλειοποίησε το εκπαιδευτικό σύστημα,  για να επιβάλλει την ιδεολογική της ηγεμονία, το μένος του καθεστώτος για κομμουνιστές,  μακρυμάλληδες και ομοφυλόφιλους, αλλά και οι ανεκδιήγητες φιέστες της «Πολεμικής Αρετής των Ελλήνων».

Ακούγονται οι θεωρητικοί του στρατιωτικού καθεστώτος, ο σοβιετολόγος  Γεώργιος Γεωργαλάς, ο σκληροπυρηνικός  Κωνσταντίνος Πλεύρης και η διαβόητη Τελέσιλα Λαμπέα. Ακόμη ο ήρωας αξιωματικός του Στρατού Σπύρος Μουστακλής, ο αντιστασιακός Τάσος Μήνης, ο αγωνιστής Χρήστος Ρεκλείτης κι ο γνωστός βασανιστής  Μιχάλης Πέτρου.  

Στο ηχητικό ντοκιμαντέρ μιλούν ο συγγραφέας και καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γιώργος Μαργαρίτης κι ο συγγραφέας, ραδιοφωνικός παραγωγός, αρθρογράφος και βασικός εκφωνητής στο ραδιοσταθμό των φοιτητών, στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973, Δημήτρης Παπαχρήστος. 

Αντλήθηκε υλικό από την εκπομπή της Σεμίνας Διγενή Made in Greece (ANT1), το βιβλίο του Δημήτρη Παπαχρήστου «Αχ μουρλοσκοτωμένο» (Εκδόσεις Τόπος), το ντοκιμαντέρ του Νίκου Κούνδουρου «Τα τραγούδια της φωτιάς», τις εφημερίδες «Καθημερινή», «Ριζοσπάστης», «Το Βήμα», τα Ελληνικά Επίκαιρα, την Ελληνική Ελεύθερη Τηλεόραση, το Εxtra 3 και το Δανέζικο ντοκιμαντέρ των Φλιντ Πέντερσεν και Έρικ Στέφενσεν, «Ο γιος του γείτονά σου: πως κατασκευάζεται ένας βασανιστής», που γυρίστηκε το 1976.  

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

Ο Κώστας Γεωργουσόπουλος έχει πει: «Η Λαμπέτη είναι για το θέατρο ό,τι ο Καβάφης ή ο Κάλβος ή ο Καρυωτάκης στη λογοτεχνία». Κι ο Παύλος Μάτεσις: «Όποιος δεν έχει γοητευθεί από τη Λαμπέτη, θα πάει στην Κόλαση».

Στο ηχητικό ντοκιμαντέρ μιλούν η Νένα Μεντή, η Όλια Λαζαρίδου και ο Αντώνης Καφετζόπουλος που έπαιξαν μαζί της, η Ρούλα Πατεράκη και ο Μάνος Λαμπράκης.

Ακούγονται οι: Κάρολος Κουν, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Μιχάλης Κακογιάννης, Δημήτρης Χορν, Δάφνη Σκούρα, Γιώργος Μαρίνος, Αντιγόνη Λούκου,  Ολυμπία Παπαδούκα, Κάτια Δανδουλάκη, Νίκη Τριανταφυλλίδη, Βέρα Κρούσκα, Βασίλης Τσιβιλίκας,  Κώστας Γεωργουσόπουλος και Φρίντα Μπιούμπι.

Διαβάστηκαν αποσπάσματα από το βιβλίο της Φρίντας Μπιούμπι «’Ελλη Λαμπέτη: Η τελευταία παράσταση – Μια προσωπικη αφήγηση», εκδόσεις Εξάντας.

Ακούστηκαν αποσπάσματα από τις εκπομπές «Made In Greece» του ΑΝΤ1, «Άνθρωποι», «Πρώτη σελίδα», «Οι  εκπομπές που αγάπησα», «Παρασκήνιο», «Αντ' αυτού» και «Σε χρόνο tv» της ΕΡΤ. 

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

Έργα και ημέρες της θρυλικής Γαβριέλας Ουσάκοβα. Ο αστικός αθηναϊκός θρύλος διαρκείας, από τη Σεμίνα Διγενή.

Αντλήθηκαν αποσπάσματα από τα βιβλία «Το μπουρδέλο» του Ηλία Πετρόπουλου (Εκδόσεις Γράμματα), «Γαβριέλα. Η ζωή μου» και «Τα σπίτια της αμαρτίας» της Εύας Νικολαίδου (Εκδόσεις Κάκτος) καθώς και κείμενα από το πρόγραμμα της θεατρικής παράστασης «Γκάμπυ» σε σκηνοθεσία Κίρκης Καραλή (Κάπα Εκδοτική).

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου 

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

Ακούγονται ακόμη, ο Νίκος Κούνδουρος, ο Ντίνος Κατσουρίδης, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο Τάσος Ζωγράφος, η Βάσια Τριφύλλη, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος και ο γιος του Βασίλης Βέγγος.

Επιμέλεια: Χρίστος Αλεξάνδρου

Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

ΠΗΓΕΣ

- Εφημερίδες: New York Times, Βήμα, Καθημερινή, Ριζοσπάστης, Νέα Αλήθεια, Δημοκρατικός Τύπος, Εξόρμηση, New Statesman Endnesion.

-Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο, ΕΡΤ.

-Γιώργος Μαργαρίτης, «Ιστορία του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου 1946-1949».
-Δ. Κηπουργός: «Μια ζωντανή Μαρτυρία»
-Λαρς Μπαέρεντζεν: «Το παιδομάζωμα και οι παιδουπόλεις»
-Δημήτρης Σέρβος, «Το παιδομάζωμα και ποιοι φοβούνται την αλήθεια»
-Φρειδερίκη: «Μέτρον κατανοήσεως»

-Κ. Μ. Σταματόπουλος. «Ημερολόγιο της Βασίλισσας Φρειδερίκης»

Ηχοληψία- Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού

Στο ηχητικό ντοκιμαντέρ της Σεμίνας Διγενή ακούγονται οι: Έλγκα Καββαδία, Θάνος Μικρούτσικος, Μανώλης Αναγνωστάκης, Μάνος Ελευθερίου, Κώστας Καστανάς, Λίτσα Χατζοπούλου και ο ίδιος ο ποιητής.

Ερμηνεύουν ποίησή του οι: Μ. Κωχ, Θ. Μικρούτσικος, Αρλέτα, Μ. Δημητριάδη, Λ. Μαχαιρίτσας, Γ. Κούτρας, Β. Παπακωνσταντίνου, Σ. Μπουλάς, Μ. Πασχαλίδης, Γ. Νταλάρας, Χ. Θηβαίος, Χ. &Π. Κατσιμίχας κα.

Αντλήθηκαν στοιχεία από τα βιβλία που αναφέρθηκαν στο podcast και από παλαιά αφιερώματα της ΕΡΤ στον Ν. Καββαδία.

Ηχοληψία- Μοντάζ: Λιάνα Τζερεφού.