Η συζήτηση ξεκινά από την αστικοποίηση των αρχών του 20ού αιώνα, όταν η εθνική οικιακή μαγειρική δεν κληροδοτείται από αριστοκρατίες αλλά «επινοείται» από τις ανερχόμενες αστικές τάξεις. Μέσα από μορφές όπως ο Τσελεμεντές, συγκροτείται ένας κανόνας που συνδυάζει τοπικές συνήθειες και ευρωπαϊκές επιρροές. Στη συνέχεια, η μεταπολεμική ανοικοδόμηση και η ζωή στην πολυκατοικία αλλάζουν ριζικά τον τρόπο που μαγειρεύουμε και τρώμε: η κουζίνα μετακινείται από τον «αόρατο» χώρο εργασίας στο κέντρο της καθημερινότητας, και τελικά στην αποδόμησή της.

Από τη δεκαετία του ’80 και μετά, η τηλεοπτική μαγειρική, η γαστρονομία και το lifestyle εισάγουν νέες ταξικότητες και νέες επιθυμίες. Το ντελίβερι και η πανδημία επαναπροσδιορίζουν το οικιακό γεύμα, φέρνοντας το «έξω» μέσα στο σπίτι. Τελικά, το αθηναϊκό τραπέζι παραμένει ένα πεδίο όπου το ατομικό και το συλλογικό συνυπάρχουν, μια καθημερινή πράξη που αποκαλύπτει ποιοι είμαστε, πώς ζούμε και τι επιλέγουμε να μοιραζόμαστε.

Ο Παναγής Παναγιωτόπουλος γεννήθηκε το 1971 στο Παρίσι. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Κοινωνιολογία στην École des hautes études en sciences sociales με τον Michel Wierviorka και Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Paris X-Nanterre με τον Étienne Balibar. Υπηρέτησε στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και δίδαξε στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
Από το 2006 διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο οποίο είναι αναπληρωτής καθηγητής με αντικείμενο την Κοινωνιολογία, και διευθυντής του Τομέα Κοινωνικής Θεωρίας και Κοινωνιολογίας.

Έχει ασχοληθεί με την κοινωνιολογία του εγκλεισμού των Ελλήνων κομμουνιστών και τη μνήμη των θυμάτων των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης-αφανισμού, με την ηθική των κομμουνιστικών κομμάτων, τη φαινομενολογία και την κοινωνιολογία της τρομοκρατίας και της πολιτικής βίας, τη δυναμική του κοινωνικού και πολιτισμικού εκσυγχρονισμού στη μεταπολιτευτική περίοδο καθώς και με τις εμπειρίες διαχείρισης των τεχνολογικών καταστροφών στην Ελλάδα το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

Έχει δημοσιεύσει, μεταξύ άλλων, τα βιβλία: «Το Γεγονός – Βαναυσότητα, πόλεμος και πολιτική μετά την 11η Σεπτεμβρίου» (επανεκόθηκε από τις εκδόσεις Οξύ το 2021), «Τεχνολογικές καταστροφές και πολιτικές του κινδύνου - Παλινδρομήσεις του κοινωνικού εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα 1947-2000» (εκδόσεις Πόλις). Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί, σε συνεπιμέλεια με τον Βασίλη Βαμβακά, το συλλογικό έργο «Η Ελλάδα στη δεκαετία του ’80 - Κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό». Με τον Βασίλη Βαμβακά είχε επίσης επιμεληθεί την έκθεση «GR80s- Η Ελλάδα του Ογδόντα» στην Τεχνόπολη και μαζί με τον Δημήτρη Π. Σωτηρόπουλο έχει επιμεληθεί το συλλογικό έργο «Political and Cultural Aspects of Greek Exoticism» που εκδόθηκε το 2020 από τον Palgrave Macmillan. Το 2021 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Επίκεντρο το βιβλίο του «Περιπέτειες της μεσαίας τάξης - Κοινωνιολογικές καταγραφές στην Ελλάδα της ύστερης Μεταπολίτευσης». Το 2018 επιμελήθηκε την ελληνική έκδοση της ομιλίας του Εμμανουέλ Μακρόν στην Πνύκα, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Μελάνι.

Η συζήτηση φωτίζει έθιμα που σήμερα έχουν ξεθωριάσει ή μετασχηματιστεί: από τα κάλαντα του Λαζάρου και τα λαζαράκια μέχρι τον στολισμό των εκκλησιών τη Κυριακή των Βαΐων και το έντονα πένθιμο κλίμα που επικρατούσε από τη Μεγάλη Δευτέρα και μετά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της κοινότητας αλλά και της γυναίκας, βασικών φορέων των εθίμων και των συμβολισμών της περιόδου.

Παράλληλα, αναδεικνύεται η ίδια η εξέλιξη της πόλης: μια Αθήνα μικρότερη, με έντονες τοπικές ταυτότητες και επιρροές από τα γύρω χωριά, η οποία σταδιακά μετασχηματίζεται μέσα από την αστικοποίηση και την έλευση νέων πληθυσμών. Τα πασχαλινά έθιμα ακολουθούν αυτές τις αλλαγές, εμπλουτίζονται και αποκτούν νέα χαρακτηριστικά, από το σούβλισμα του αρνιού και τα παζάρια στου Ψυρρή έως την εμφάνιση των πρώτων «μοντέρνων» πασχαλινών προϊόντων στο εμπορικό κέντρο της πόλης.
Το επεισόδιο κλείνει με ένα διακριτικό ερώτημα: πόσα από αυτά τα έθιμα επιβιώνουν ακόμη σήμερα, έστω και μεταμορφωμένα, στον σύγχρονο αστικό ιστό;

Ο Πάρης Ποτηρόπουλος αποφοίτησε από το Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με ειδίκευση στην Ψυχολογία. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στον Τομέα Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του ίδιου ιδρύματος και ανακηρύχθηκε διδάκτορας Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Έχει εργαστεί ως ερευνητής, υπηρέτησε στην εκπαίδευση και από το 2009 ανήκει στο Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, όπου εξελίχθηκε στη Γ’ Βαθμίδα το 2013.

Η συζήτηση φωτίζει τις διαδοχικές οικοδομικές φάσεις του χώρου, τη σημασία των δημόσιων κτιρίων στη συγκρότηση της εξουσίας αλλά και τη μετάβαση σε μια νέα εποχή, όπως αποτυπώνεται στην παρουσία παλαιοχριστιανικής βασιλικής στον ίδιο τόπο.

Σήμερα, η Δωδώνη αποτελεί ένα μοναδικό αρχαιολογικό τοπίο, όπου διαφορετικές ιστορικές περίοδοι συνυπάρχουν και συνομιλούν, αποκαλύπτοντας τη συνέχεια της μνήμης και της ανθρώπινης παρουσίας μέσα στον χρόνο.

Η δρ. Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου είναι επίτιμη έφορος αρχαιοτήτων με μακρά και πολυσχιδή παρουσία στη διαχείριση, αναστήλωση και ανάδειξη μνημείων με επίκεντρο την Ήπειρο. Από το 2006 έως το 2023 διετέλεσε Διευθύντρια Εφορειών Αρχαιοτήτων (Ιωαννίνων, Άρτας και ευρύτερης Ηπείρου), ενώ παράλληλα υπηρέτησε σε καίριες θέσεις ευθύνης και ως μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Απόφοιτος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με αντικείμενο την Παλαιοχριστιανική Ήπειρο, έχει αναπτύξει σημαντικό ερευνητικό έργο.

Το ανασκαφικό και αναστηλωτικό της έργο περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε Ιωάννινα, Άρτα, Νικόπολη και σε ολόκληρη την Ήπειρο, με κορυφαίες στιγμές την αποκάλυψη της αρχαίας οχύρωσης των Ιωαννίνων, την ίδρυση του Μουσείου Αργυροτεχνίας στο Κάστρο Ιωαννίνων, την ολοκλήρωση εργασιών στη δυτική νεκρόπολη της Αμβρακίας και την αποκατάσταση του κάτω διαζώματος του Θεάτρου της Δωδώνης, που αποδόθηκε στο κοινό το 2022. Υπήρξε συντονίστρια της επιτροπής για την ένταξη της Νικόπολης στον κατάλογο της UNESCO, καθώς και για την εγγραφή των ελασμάτων της Δωδώνης στο πρόγραμμα «Μνήμη του Κόσμου». Μετά την αφυπηρέτησή της συνεχίζει ενεργά το έργο της, διευθύνοντας ανασκαφές στη Βασιλική του επισκόπου Αλκίσωνος στη Νικόπολη, στο Βουλευτήριο της Δωδώνης και στην Κοιλάδα του Άνω ρου του Αχέροντα.

Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα γεωγραφικό σημείο στον χάρτη της αρχαίας Μακεδονίας· είναι ένας τόπος όπου η μυθολογία, η πολιτική και η ιστορία διαπλέκονται διαρκώς. Από τη λατρεία της Αρτέμιδας Ταυροπόλου, μιας θεότητας με ισχυρές αθηναϊκές ρίζες, έως τις αφηγήσεις γύρω από τον Βρασίδα και τη μακεδονική δυναστεία, η πόλη συγκρότησε την ταυτότητά της μέσα από σύμβολα που ξεπερνούσαν τα στενά όρια της τοπικής λατρείας.

Την ίδια στιγμή, η σύγχρονη δημόσια συζήτηση γύρω από την Αμφίπολη, ιδίως μετά τις ανασκαφές στον Τύμβο Καστά, δείχνει πως οι μύθοι δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν. Ανανεώνονται, επανανοηματοδοτούνται και συχνά αποκτούν δύναμη μεγαλύτερη από αυτή των ίδιων των αρχαιολογικών ευρημάτων. Πού τελειώνει, λοιπόν, ο μύθος και πού αρχίζει η ιστορική τεκμηρίωση; Μπορεί η αρχαιολογία να αποδομήσει έναν μύθο χωρίς να ακυρώσει ό,τι σημαίνει για μια κοινότητα;

Ο Δημήτρης Δαμάσκος είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και είναι διδάκτορας Κλασικής Αρχαιολογίας του Freie Universität Berlin. Έχει εργαστεί ως συμβασιούχος αρχαιολόγος στη Συλλογή Γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και είχε αναλάβει για χρόνια την έκδοση του ετήσιου επιστημονικού περιοδικού του Μουσείου Μπενάκη. Το 2010 ήταν επισκέπτης ερευνητής στο Μουσείο Kelsey του Πανεπιστημίου του Mίσιγκαν.
Από το 2019 διευθύνει με τη Δημητρία Μαλαμίδου την ανασκαφή στην ακρόπολη της Αμφίπολης (https://amphipolisproject.org/). Η Μακεδονία βρίσκεται στον πυρήνα των ερευνητικών του ενδιαφερόντων. Έχει συγγράψει τόμο για τα γλυπτά στο Μουσείο της Καβάλας (2013) και πολλά άρθρα που αφορούν την τοπογραφία της Μακεδονίας και τη γλυπτική της.

Από το φθινόπωρο του 2023 είναι επιστημονικός συνεργάτης του Μουσείου Fitzwilliam του Cambridge στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος σε συνεργασία με το Μουσείο CSMVS, Mumbai με θέμα «Ancient Worlds Project». Είναι εταίρος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αντεπιστέλλον μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.

Η Δωδώνη θεωρείται ένα από τα αρχαιότερα μαντεία της Ελλάδας. Στο ιερό υπηρετούσαν οι ιερείς, γνωστοί ως Σελλοί, που ερμήνευαν τα σημάδια της φύσης για να μεταφέρουν τους χρησμούς του θεού, που δίνονταν κυρίως μέσα από τους ήχους της ιερής βελανιδιάς· το θρόισμα των φύλλων ή ο ήχος από χάλκινα αγγεία που κρέμονταν γύρω από το δέντρο θεωρούνταν θεϊκά μηνύματα.

Οι πιστοί έγραφαν τα ερωτήματά τους σε μικρά μολύβδινα ελάσματα και τα άφηναν στο ιερό, ζητώντας καθοδήγηση για θέματα της καθημερινής ζωής. Χιλιάδες από αυτά τα ελάσματα έχουν βρεθεί από τους αρχαιολόγους και αποτελούν μοναδική πηγή για να κατανοήσουμε τις ανησυχίες, τις σχέσεις και τις κοινωνικές συνθήκες των ανθρώπων της εποχής.

Η σημασία τους είναι τόσο μεγάλη ώστε τα μολύβδινα ελάσματα της Δωδώνης θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα αρχεία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και κοινωνίας και έχουν προταθεί για ένταξη στον κατάλογο της UNESCO ως τεκμήρια παγκόσμιας πολιτιστικής αξίας.

Η δρ. Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου είναι επίτιμη έφορος αρχαιοτήτων με μακρά και πολυσχιδή παρουσία στη διαχείριση, αναστήλωση και ανάδειξη μνημείων με επίκεντρο την Ήπειρο. Από το 2006 έως το 2023 διετέλεσε Διευθύντρια Εφορειών Αρχαιοτήτων (Ιωαννίνων, Άρτας και ευρύτερης Ηπείρου), ενώ παράλληλα υπηρέτησε σε καίριες θέσεις ευθύνης και ως μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Απόφοιτος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με αντικείμενο την Παλαιοχριστιανική Ήπειρο, έχει αναπτύξει σημαντικό ερευνητικό έργο.

Το ανασκαφικό και αναστηλωτικό της έργο περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε Ιωάννινα, Άρτα, Νικόπολη και σε ολόκληρη την Ήπειρο, με κορυφαίες στιγμές την αποκάλυψη της αρχαίας οχύρωσης των Ιωαννίνων, την ίδρυση του Μουσείου Αργυροτεχνίας στο Κάστρο Ιωαννίνων, την ολοκλήρωση εργασιών στη δυτική νεκρόπολη της Αμβρακίας και την αποκατάσταση του κάτω διαζώματος του Θεάτρου της Δωδώνης, που αποδόθηκε στο κοινό το 2022. Υπήρξε συντονίστρια της επιτροπής για την ένταξη της Νικόπολης στον κατάλογο της UNESCO, καθώς και για την εγγραφή των ελασμάτων της Δωδώνης στο πρόγραμμα «Μνήμη του Κόσμου». Μετά την αφυπηρέτησή της συνεχίζει ενεργά το έργο της, διευθύνοντας ανασκαφές στη Βασιλική του επισκόπου Αλκίσωνος στη Νικόπολη, στο Βουλευτήριο της Δωδώνης και στην Κοιλάδα του Άνω ρου του Αχέροντα.

Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα όνομα φορτισμένο με ιστορικούς συνειρμούς· είναι, πρωτίστως, ένας τόπος που το φυσικό τοπίο, η στρατηγική γεωγραφία και οι διαδοχικές φάσεις κατοίκησης συνθέτουν ένα σύνθετο αρχαιολογικό πεδίο. Χτισμένη σε καίρια θέση, κοντά στον Στρυμόνα και σε άμεση σχέση με το Παγγαίο, η πόλη υπήρξε σταυροδρόμι οικονομικών δικτύων, στρατιωτικών επιδιώξεων και πολιτικών ανταγωνισμών ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ., όταν Iδρύθηκε από τους Αθηναίους, και στη συνέχεια εντάχθηκε δυναμικά στον μακεδονικό κόσμο.

Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα σύμβολο ή ένα επικοινωνιακό γεγονός, αλλά ένα σύνθετο αρχαιολογικό πεδίο: ένας τόπος όπου το τοπίο, η πόλη και η μνήμη αλληλεπιδρούν, και όπου η πρόκληση δεν είναι μόνο η ανακάλυψη, αλλά κυρίως η ερμηνεία, η χαρτογράφηση και η σταδιακή αποκάλυψη μιας πόλης που άλλαξε πρόσωπα μέσα στους αιώνες.

Ο Δημήτρης Δαμάσκος είναι καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και είναι διδάκτορας κλασικής Αρχαιολογίας του Freie Universität Berlin. Έχει εργαστεί ως συμβασιούχος αρχαιολόγος στη Συλλογή Γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και είχε αναλάβει για χρόνια την έκδοση του ετήσιου επιστημονικού περιοδικού του Μουσείου Μπενάκη. Το 2010 ήταν επισκέπτης ερευνητής στο Μουσείο Kelsey του Πανεπιστημίου του Michigan.

Από το 2019 διευθύνει με τη Δημητρία Μαλαμίδου την ανασκαφή στην ακρόπολη της Αμφίπολης (https://amphipolisproject.org/). Η Μακεδονία βρίσκεται στον πυρήνα των ερευνητικών του ενδιαφερόντων. Έχει συγγράψει τόμο για τα γλυπτά στο Μουσείο της Καβάλας (2013) και πολλά άρθρα που αφορούν την τοπογραφία της Μακεδονίας και τη γλυπτική της.

Από το φθινόπωρο του 2023 είναι επιστημονικός συνεργάτης του Μουσείου Fitzwilliam του Cambridge στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος σε συνεργασία με το Μουσείο CSMVS, Mumbai με θέμα Ancient Worlds Project. Είναι Εταίρος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αντεπιστέλλον μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής, και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.

Η Αμαλία Κωτσάκη είναι καθηγήτρια Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής και αναπληρώτρια κοσμήτωρ της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου το 2005 αναγορεύθηκε διδάκτωρ. Το 2007 εξελέγη επίκουρη καθηγήτρια Ιστορίας & Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης. Tο διάστημα 2020-24 ήταν διευθύντρια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών και από το 2023 αναπληρώτρια κοσμήτωρ της σχολής. Το 2021 ίδρυσε το Εργαστήριο Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Πόλης και Πολιτισμού (nearcicutuclab.gr) στο Πολυτεχνείο Κρήτης, του οποίου είναι διευθύντρια. To διάστημα 2014-26 διετέλεσε πρόεδρος του Κέντρου Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου και το 2016-17 ήταν μέλος του Δ.Σ. του. Είναι εκπρόσωπος του Πολυτεχνείου Κρήτης στο δίκτυο Πανεπιστημίων UNITWIN UNESCO «Culture, Tourism, Development», ενώ αδιάλειπτα ενισχύει τις ελληνογαλλικές ακαδημαϊκές συνεργασίες, εκ των οποίων κυριότερη είναι το διεθνές ετήσιο θερινό σχολείο αρχιτεκτονικής και πόλης που συνδιοργανώνει στο Παρίσι με γενικό τίτλο «Paris Transformations».

Το 2000 βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Βραβείο της Τάξεως των Γραμμάτων και Καλών Τεχνών για διακεκριμένο νέο αρχιτέκτονα έως 40 ετών. Έχει διακριθεί με βραβεία σε πανελλήνιους και διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς. Συγγραφέας και επιμελήτρια 10 βιβλίων που αφορούν κυρίως ζητήματα νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, πόλης και πολιτισμού..

Αν και οι πίνακες ζωγραφικής της κλασικής εποχής δεν έχουν σωθεί, οι αρχαίες γραπτές µαρτυρίες, η πολυχρωµία των γλυπτών και τα ίχνη χρώµατος στα µνηµεία της Ακρόπολης µάς βοηθούν να προσεγγίσουµε την αισθητική, την τεχνογνωσία και τη σηµασία της αθηναϊκής ζωγραφικής παράδοσης. Από τις αρχαϊκές κόρες και τους κούρους έως τον Παρθενώνα και το Ερέχθειο, το χρώµα λειτουργούσε ως φορέας νοήµατος, ιδεολογίας και κοινωνικών µηνυµάτων. Ʃήµερα θα αναζητήσουµε τη «χαµένη παλέτα» της Αθήνας: πώς άλλαξε η χρήση του χρώµατος από την αρχαϊκή ως την κλασική περίοδο, ποια υλικά και τεχνικές χρησιµοποιούσαν τα εργαστήρια, ποιος ήταν ο ρόλος των πρώτων υλών της Αττικής και πώς οι σύγχρονες έρευνες ανατρέπουν τη στερεότυπη, άχρωµη εικόνα της κλασικής τέχνης που έχουµε κληρονοµήσει.

Η Χαρίκλεια Μπρεκουλάκη είναι αρχαιολόγος και ιστορικός της αρχαίας τέχνης και ειδικεύεται στην ελληνική ζωγραφική. Από το 2009 εργάζεται στο Τμήμα Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών) στην Αθήνα, όπου από το 2017 κατέχει τη θέση της κύριας ερευνήτριας. Η δρ. Μπρεκουλάκη ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή στο Πανεπιστήμιο Paris I-Panthéon Sorbonne με θέμα «La peinture funéraire en Macédoine. Emplois et fonctions de la couleur IVe-IIe s. av. J.-C.», η οποία δημοσιεύτηκε στη σειρά «Μελετήματα» του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών (ΕΙΕ) το 2006 και εξακολουθεί να θεωρείται θεμελιώδες έργο για την ταφική ζωγραφική της αρχαίας Μακεδονίας.

Από το 2022 είναι επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος με τίτλο «Τhe hunt frieze of Tomb II at Vergina, Greece: A novel interdisciplinary approach for the scientific investigation and revisualization of a painted masterpiece of the Classical World», το οποίο χρηματοδοτείται από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ). Επίσης, έχει συνεισφέρει σημαντικά στην κατανόηση των τεχνικών και της αισθητικής της αρχαίας ζωγραφικής από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι και τη ρωμαϊκή περίοδο, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην επιστημονική προσέγγιση του χρώματος, στη σύνθεση και στη χρήση του ως αναγκαίου στοιχείου για μια ολοκληρωμένη ιστορική και καλλιτεχνική αποτίμηση της αρχαίας ζωγραφικής και πολυχρωμίας («Mycenaean painting in context. New discoveries, old finds reconsidered», σε συνεργασία με τους J. Davis και S. Stocker, 2015, «L’esperienza del colore nella pittura funeraria dell’Italia preromana», Νάπολη 2001). Πρόσφατα, επιμελήθηκε τον τόμο «Archaeology of colour: Technical studies in Greek and Roman painting and polychromy», ο οποίος εκδόθηκε από το ΕΙΕ στην Αθήνα το 2023.

Το γλυπτό, πιθανότατα τμήμα επιτύμβιου μνημείου, βρέθηκε το 1927 στην περιοχή του Κολωνού, κοντά στην εκκλησία του Εσταυρωμένου. Η εκλεπτυσμένη απόδοση του προσώπου, η μελαγχολική έκφραση και το ασυνήθιστο σύμβολο στο μέτωπο οδηγούν σε ερωτήματα για την ταυτότητα του εικονιζόμενου παιδιού, αλλά και για τη στάση των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων απέναντι στα αρχαία έργα τέχνης.

Μέσα από την έννοια της «χριστιανικής επανερμηνείας» (interpretatio christiana), το επεισόδιο φωτίζει πώς ένα αρχαίο γλυπτό μπορούσε να «εξαγνιστεί», να προστατευθεί και να επαναχρησιμοποιηθεί, αντί να καταστραφεί. Η συζήτηση αναδεικνύει τη σημασία του τόπου εύρεσης, τον ρόλο της αρχαιολογικής έρευνας και τον τρόπο με τον οποίο τα έργα τέχνης μπορούν να αποκτήσουν περισσότερες από μία ζωές και διαφορετικά νοήματα μέσα στον χρόνο.

Η Αριάδνη Κλωνιζάκη είναι αρχαιολόγος, διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, επιμελήτρια αρχαιοτήτων και προϊσταμένη του Τμήματος Εκπαίδευσης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Σπούδασε αρχαιολογία στο ΕΚΠΑ και Πολιτιστική Πολιτική & Διαχείριση στο Πανεπιστήμιο Warwick στη Μ. Βρετανία. Εργάζεται από το 2000 στο Υπουργείο Πολιτισμού. Η διδακτορική της διατριβή αφορά στη διάδοση της λατρείας του Ασκληπιού. Ασχολείται με τους Έλληνες θεραπευτές-θεούς, την αρχαία ελληνική θρησκεία και τα ιερά, τη γλυπτική, καθώς και την πολιτιστική πολιτική και διαχείριση.

Εικόνα: Κεφάλι αγοριού με εγχάρακτο σταυρό στο μέτωπο από τον Κολωνό, Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Γ3665, 1ος αι. μ.Χ. © Ιστορικό και Φωτογραφικό Αρχείο Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. © Ιστορικό και Φωτογραφικό Αρχείο Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Φωτογράφος: Τ. Βρεττός

Σε αυτό το επεισόδιο, η Τζένη Λιαλιούτη «περπατά» στην Αθήνα των δεκαετιών του ’50 και του ’60 και εξερευνά τους χώρους όπου ο πολιτισμός λειτούργησε ως γλώσσα πολιτικής: από συναυλιακές αίθουσες και γκαλερί μέχρι θέατρα και υπόγεια τζαζ κλαμπ. Αναζητά τις αντιδράσεις του κοινού, τις αθέατες εντάσεις πίσω από τις εκδηλώσεις και τα ίχνη που άφησε εκείνη η εποχή στη σημερινή πόλη.

Η Ζηνοβία (Τζένη) Λιαλιούτη είναι επίκουρη καθηγήτρια Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του ΕΚΠΑ. Έχει συνεργαστεί ως μεταδιδακτορική ερευνήτρια με το UCD-Clinton Institute for American Studies, το ΑΠΘ, το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το ΚΕΙΝΕ της Ακαδημίας Αθηνών. Έχει διδάξει στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου και στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Δημόσια Ιστορία» του ΕΑΠ. Έχει εκδώσει, επίσης, το βιβλίο «Ο αντιαμερικανισμός στην Ελλάδα 1947-1989» (Αθήνα, 2016).

Ο Γιώργος Πάλλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η έρευνά του επικεντρώνεται στην αρχιτεκτονική γλυπτική, την επιγραφική και την τοπογραφία των μεσαιωνικών χρόνων και της οθωμανικής περιόδου, με έμφαση στην Αττική, στη Στερεά Ελλάδα και στα νησιά των Κυκλάδων. Έχει δημοσιεύσει μονογραφίες και άρθρα σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων. Είναι γενικός γραμματέας της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας και ενεργό μέλος άλλων επιστημονικών σωματείων. Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αμαρυσία το βιβλίο του «Η Κηφισιά στα χρόνια της Επανάστασης: Τα πριν, τα γεγονότα, τα μετά». Το ενδιαφέρον του για την περιοχή του Αμαρουσίου οφείλεται στο γεγονός ότι είναι γηγενής Μαρουσιώτης και οικογένειά του ζει εκεί από τη δεκαετία του 1830.

Κάθε αντικείμενο της συλλογής μοιάζει με μικρό παράθυρο σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια: ένα καράβι που διηγείται ναυτικούς προορισμούς και προσμονές, ένα χειροποίητο παιχνίδι που γεννήθηκε από τη φαντασία, ένας Έλληνας Άγιος Βασίλης που στέκει απέναντι στον παγκοσμιοποιημένο Santa. Μέσα από αυτά ανακαλύπτουμε όχι μόνο πώς στόλιζαν, τραγουδούσαν ή έπαιζαν τα παιδιά αλλά και τι ονειρεύονταν, τι φοβούνταν, τι περίμεναν, τι σήμαινε, τελικά, γι’ αυτά η γιορτή.

Η Μαίρη Βέργου, επιμελήτρια του Μουσείου Παιχνιδιών του Μουσείου Μπενάκη, κάνει μια μικρή αναδρομή μέσα από ιστορίες παιχνιδιών που εξακολουθούν να μιλούν, να συγκινούν και να φωτίζουν με τον δικό τους τρόπο το παρόν μας.

Η Μαίρη Βέργου είναι αρχιτέκτων, απόφοιτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με μεταπτυχιακή ειδίκευση στην Αρχιτεκτονική Μορφολογία και Ρυθμολογία.

Είναι επιμελήτρια του Μουσείου Μπενάκη Παιχνιδιών που άνοιξε τις πόρτες του για το κοινό τον Οκτώβριο του 2017. Πυρήνας των εκθεμάτων του είναι η δωρεά της Μαρίας Αργυριάδη στο μουσείο το 1991 των 20.000 παιχνιδιών και παιδικών αντικειμένων.

Ο κ. Λεκάκης εξηγεί ποιοι σύγχρονοι οδικοί άξονες ακολουθούν σήμερα την αρχαία κοίτη, ποια σημεία της πόλης αποκαλύπτουν ακόμη τμήματα του ρέματος και ποιες μεγάλες τεχνικές παρεμβάσεις του 20ού και 21ου αιώνα διευθέτησαν ή κάλυψαν τον ποταμό. Αναφέρεται επίσης στον τρόπο με τον οποίο ο Κηφισός εμφανίζεται στη μυθολογία και τη λογοτεχνία, στα αρχαιολογικά ευρήματα που τεκμηριώνουν την ιστορική του πορεία καθώς και στις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις από τις πλημμύρες μέχρι τη διαχείριση των αστικών ρεμάτων.

Τέλος, η συζήτηση αγγίζει εκπαιδευτικές και περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες γύρω από τον Κηφισό και το πώς η ανάδειξή του αποτελεί εργαλείο πολιτιστικής ευαισθητοποίησης για μια πόλη που καλείται να επανασυνδεθεί με το φυσικό της τοπίο.

Ο Στέλιος Λεκάκης σπούδασε κλασική αρχαιολογία και διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο University College London. Είναι επίκουρος καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο και δημιουργικός διευθυντής της εταιρείας: Mazomos Landscape and Heritage Consultants με έδρα το Βέλγιο. Γράφει για τα νησιωτικά τοπία, το πολιτικό στην αρχαιολογία και τα κοινά στη διαχείριση μνημείων. Κάποιες φορές γράφει και για το θέατρο.

Η αρχαιολόγος Ξένια Χαραλαμπίδου «διαβάζει» τα υλικά ίχνη που εξηγούν πώς διαμορφώθηκε η ταυτότητα της αρχαίας Νάξου μέσα από πίθους, αγγεία, χώρους συμποσίων και ταφές, ξεδιπλώνοντας την πορεία μιας κοινότητας μέσα από τη λατρεία, την καθημερινότητα και τις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο.

Η Ξένια Χαραλαμπίδου είναι απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διδακτορικό στο ΕΚΠΑ. Έχει πραγματοποιήσει μεταδιδακτορική έρευνα στο ΕΚΠΑ, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στη Βαρσοβία και στο Vrije Universiteit Amsterdam. Έχει συνεργαστεί με το Εργαστήριο Fitch της Βρετανικής Σχολής Αθηνών και με το Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας του «Δημόκριτου». Σήμερα είναι ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας και υποψήφια υφηγεσίας στο Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne.

Συνδυάζει τη μακροσκοπική και την αρχαιομετρική έρευνα, εστιάζοντας στις σχέσεις ελληνικών μητροπόλεων, αποικιών και αυτόχθονων πληθυσμών στην Κάτω Ιταλία και Σικελία (8ος-6ος αι. π.Χ.) και στην τεχνολογία, παραγωγή και χρήση της κεραμικής. Διευθύνει την ανασκαφή στο Τσικαλαριό Νάξου και συνδιευθύνει το πρόγραμμα στη Μητρόπολη-Γρόττα, ενώ συμμετέχει σε διεπιστημονικά έργα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Έχει διδάξει στα Πανεπιστήμια της Θεσσαλίας, της Βαρσοβίας και της Κύπρου και στο Vrije Universiteit Amsterdam. Το 2026 θα διδάξει ως επισκέπτρια καθηγήτρια στο Université Paris 1. Στις δημοσιεύσεις της περιλαμβάνονται τρεις συλλογικοί τόμοι και ένας υπό έκδοση, καθώς και πλήθος επιστημονικών άρθρων.

Πώς τιμούσαν οι αρχαίοι Αθηναίοι τους νεκρούς τους μέσα από τα ταφικά τους έθιμα και την τέχνη; Πώς πίστευαν ότι έπρεπε να θυμούνται τους αγαπημένους τους; Τι ρόλο έπαιζαν τα αγγεία, οι λεγόμενες λήκυθοι, στην τελετή της ταφής; Και πώς τα μνημεία και τα αγάλματα αντικατέστησαν τα απλά σημάδια στους τάφους, δείχνοντας την αγάπη και τη θλίψη των οικογενειών; Τέλος, γιατί οι αρχές αποφάσισαν να βάλουν τέλος σε αυτές τις μεγάλες εκδηλώσεις πένθους;

Η Κάτια Μαργαρίτη είναι διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας με σπουδές στο τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο University College London. Η διδακτορική της διατριβή έχει θέμα τον θάνατο της αγάμου κόρης στην Αθήνα των κλασικών χρόνων και έχει εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Archaeopress στην Αγγλία. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ταφική τέχνη, στις ταφές και στα ταφικά έθιμα, στη γλυπτική και στην αγγειογραφία της αρχαίας Αθήνας καθώς και στα ζώα στην αρχαία τέχνη. Το βιβλίο της για τον θάνατο και την ταφή στην κλασική Αθήνα κυκλοφόρησε το 2021 από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Αυτό το διάστημα συγγράφει μια μονογραφία για τον σκύλο στην αρχαία αττική τέχνη και ένα βιβλίο για τα ζώα στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης Kenneth Kitchell, το οποίο θα εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Routledge. Είναι research associate του τμήματος Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Reading.

Υπήρξε καθοριστικός για την οργάνωση της πόλης: τροφοδότησε την Αγορά, όρισε συνοικίες, υπαγόρευσε τα όρια του Κεραμεικού και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τους αρχαίους Αθηναίους. Σήμερα, αν και το μεγαλύτερο μέρος του ρέει υπόγεια, τμήματά του αποκαλύπτονται μέσα από ανασκαφές στον Κεραμεικό, στον σταθμό του μετρό στο Μοναστηράκι αλλά και σε υπόγεια σημεία της σύγχρονης πόλης που διασχίζουμε καθημερινά χωρίς να το γνωρίζουμε.

Η συζήτηση φωτίζει τη διαδρομή του ποταμού από τις αρχαίες πηγές του έως την κατάληξή του στον Ιλισό, αποκαλύπτει τον συμβολισμό του στη μυθολογία, αναδεικνύει τη σημασία του για την πολεοδομία και τη διαχείριση των υδάτων στην Αθήνα και εξετάζει τις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις που θέτουν τα υπόγεια υδατορεύματα.

Ο Ηριδανός παραμένει ένα «ζωντανό απολίθωμα» κάτω από τον αστικό ιστό της Αθήνας – μια υπενθύμιση ότι η πόλη χτίστηκε πάνω στο νερό, και αυτό, αν και αόρατο, συνεχίζει να τη διαμορφώνει.

Ο Στέλιος Λεκάκης σπούδασε Κλασική Αρχαιολογία και Διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο University College London. Είναι ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Newcastle με αντικείμενο την αρχαιολογία, τον χαρακτηρισμό, την πρόσληψη και τη διαχείριση του πολιτιστικού τοπίου, ενώ παράλληλα διδάσκει Πολιτική Οικονομία στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.

Συνεργάζεται με ΜΚΟ –είναι ιδρυτικό μέλος της MONUMENTA– καθώς και με πανεπιστήμια ως Σύμβουλος Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με έμφαση σε συμμετοχικές στρατηγικές και στην πολιτιστική πληροφορική. Αρθρογραφεί για τα νησιωτικά τοπία, την πολιτική διάσταση της αρχαιολογίας και τη διαχείριση μνημείων.

Είναι επίσης δημιουργικός διευθυντής της εταιρείας Mazomos Landscape and Heritage Consultants BVBA.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την αρχαιολόγο Ξένια Χαραλαμπίδου, απόφοιτη του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, και μαζί αναζητούν την ταυτότητα μιας περιοχής που υπήρξε κοιτίδα καινοτομίας, θαλάσσιων διαδρομών και πρώιμης πόλης.

Η Ξένια Χαραλαμπίδου είναι αρχαιολόγος και ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του ΙΤΕ, καθώς και υποψήφια υφηγεσίας στο Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne. Απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διδακτορικό με Άριστα από το ΕΚΠΑ, έχει πραγματοποιήσει μεταδιδακτορική έρευνα σε πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Πολωνίας και της Ολλανδίας – στο ΕΚΠΑ, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, τη Βαρσοβία και το Vrije Universiteit Amsterdam.

Έχει συνεργαστεί με το Εργαστήριο Fitch της Βρετανικής Σχολής Αθηνών και το Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας του «Δημόκριτου», ενώ συνδυάζει τη μακροσκοπική με την αρχαιομετρική προσέγγιση στην έρευνά της. Το έργο της εστιάζει στις σχέσεις ανάμεσα σε ελληνικές μητροπόλεις, αποικίες και αυτόχθονες πληθυσμούς στην Κάτω Ιταλία και Σικελία (8ος–6ος αι. π.Χ.), καθώς και στην τεχνολογία, παραγωγή και χρήση της κεραμικής.

Διευθύνει την ανασκαφή στο Τσικαλαριό Νάξου και συνδιευθύνει το πρόγραμμα στη Μητρόπολη–Γρόττα, ενώ συμμετέχει σε διεπιστημονικά ερευνητικά έργα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Έχει διδάξει στα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας, Βαρσοβίας, Κύπρου και στο Vrije Universiteit Amsterdam, ενώ το 2026 θα διδάξει ως επισκέπτρια καθηγήτρια στο Université Paris 1.

Στις δημοσιεύσεις της περιλαμβάνονται τρεις συλλογικοί τόμοι (και ένας υπό έκδοση), καθώς και πολυάριθμα επιστημονικά άρθρα για την αρχαιολογία και την υλική κουλτούρα του αρχαίου ελληνικού κόσμου.

Η διαδρομή του ξεκινά από τη Χίο και φτάνει στη Βαϊμάρη και το Βερολίνο, όπου διαμορφώνεται η σχέση του με τις αρχές του Μπάουχαους και γεννιέται η βαθιά του πίστη στην αξία της αρχιτεκτονικής εκπαίδευσης. Στην Ελλάδα, επιχειρεί να φέρει τις ιδέες του μοντερνισμού σε έναν τόπο γεμάτο αντιφάσεις, συγκρούσεις και πολιτικές αναταραχές.

Στο έργο του συναντιούνται η μοντέρνα σκέψη με την ελληνική ιστορία. Η αρχιτεκτονική του διαδρομή περνά από διάφορα στάδια, επηρεασμένη έντονα από το κοινωνικό του όραμα. Το Ωδείο Αθηνών, ίσως το πιο εμβληματικό έργο του, λειτουργεί ως σύμβολο αυτής της σύγκλισης: ένα κτίριο που δεν είναι απλώς ένας πολιτιστικός χώρος, αλλά μια πρόταση για το μέλλον της πόλης.

Ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος αντιμετώπισε την αρχιτεκτονική όχι απλώς ως αισθητική έκφραση, αλλά ως εργαλείο για την αλλαγή της ζωής — της καθημερινότητας, της κοινωνίας, του ανθρώπου.

Ο Λουκάς Μπαρτατίλας είναι διδάκτωρ Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής από το Πανεπιστήμιο Bauhaus της Βαϊμάρης. Εξειδικεύεται στην μοντέρνα αρχιτεκτονική του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα στη σύγχρονη κληρονομιά της σχολής του Μπάουχαους και στο έργο του Ιωάννη Δεσποτόπουλου. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Βόλο και έκανε τις μεταπτυχιακές του σπουδές γύρω από την «Τέχνη στον Δημόσιο Χώρο» από το Πανεπιστήμιο Μπάουχαους της Βαϊμάρης. Έχει καταγωγή από την Αθήνα και κατοικεί από το 2010 στο Βερολίνο.

Το 2019 επιμελήθηκε την έκθεση «Από το κτίριο στην Κοινότητα: ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος και το Bauhaus», η οποία πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Γκαίτε σε συνεργασία με τα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη και το Ωδείο Αθηνών με την υποστήριξη του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας. Από το 2022, η έκθεση βρίσκεται μόνιμα στο Ωδείο Αθηνών.

Κατά το παρελθόν, έχει συνεργαστεί με ιδρύματα, πολιτιστικούς οργανισμούς και αρχεία στην Ελλάδα και τη Γερμανία, όπως ο Πολιτιστικός Οργανισμός ΝΕΟΝ και η Αντιδημαρχία Κοινωνίας των Πολιτών του Δήμου Αθηναίων για διάφορα συμμετοχικά και ερευνητικά έργα γύρω από την γειτονιά της Κυψέλης, το Ίδρυμα Robert Bosch, και το Αρχείο Αρχιτεκτονικής της Ακαδημίας Τεχνών του Βερολίνου. Αυτή την περίοδο συνεργάζεται με το Ίδρυμα Bauhaus Dessau για τη δημιουργία σειράς συμπεριληπτικών ξεναγήσεων για διαφορετικά κοινά στα ιστορικά κτίρια και το Μουσείο του Ιδρύματος.

Εικόνα: Το Ωδείο Αθηνών φωτογραφημένο από τον Λουκά Μπαρτστίλα

Οι συστηματικές ανασκαφές των τελευταίων δεκαετιών στην Κύθνο, το γραφικό νησί των Κυκλάδων, τεκμηριώνουν συνεχή ανθρώπινη παρουσία από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα. Η αρχαιολογική έρευνα στην Κύθνο συνεχίζει να φέρνει στο φως νέα στοιχεία για τη θέση του νησιού στον αρχαίο αιγαιακό κόσμο.

Ο Αλέξανδρος Μαζαράκης Αινιάν είναι Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας. Σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Αρχαιολογία στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών και εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο UCL του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Εργάστηκε αρχικά ως αρχαιολόγος στο ΥΠΠΟ. Δίδαξε οκτώ χρόνια στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και από το 1999-σήμερα είναι μέλος ΔΕΠ στο Τμήμα ΙΑΚΑ. Διετέλεσε πρόεδρος του τμήματος, διευθυντής του ενιαίου ΠΜΣ του τμήματος, και του ΠΜΣ «Αρχαιολογία Πεδίου και Υλικός Πολιτισμός» (2021 κ.ε.). Δίδαξε επίσης στα Μεταπτυχιακά προγράμματα του ΕΚΠΑ και του ΕΜΠ. Δίδαξε περιστασιακά ως Επισκέπτης Καθηγητής στη Γαλλία και στο Βέλγιο. Το 2017 εκλέχτηκε από τη Σύγκλητο Διευθυντής των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Θεσσαλίας. Ήταν και είναι Επιστημονικός Υπεύθυνος πολλών Ευρωπαϊκών και Εθνικών Προγραμμάτων. Διηύθυνε και διευθύνει ανασκαφές στη Σκάλα Ωρωπού Αττικής, την Κύθνο των Κυκλάδων (χερσαία και ενάλια), το Σωρό Μαγνησίας, την Κεφάλα Σκιάθου και τη Βάρη Αττικής. Την τρέχουσα περίοδο συμμετέχει στην διαδικασία ίδρυσης του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Κύθνου και εποπτεύει την σύνταξη μελέτης για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου Ωρωπού. Έχουν εκδοθεί 4 βιβλία του: From Rulers' Dwellings to Temples. Architecture, Religion and Society in Early Iron Age Greece (1100-700 B.C.), Jonsered 1997, Όμηρος και Αρχαιολογία, Αθήνα 2000, The sanctuaries of Kythnos (Cyclades), Rennes 2019 και Ανασκαφές Ωρωπού. Πρωτογεωμετρική-υποπρωτογεωμετρική περίοδος (10ος – 9ος αι. π.Χ.), Βόλος 2020.

Ποιες είναι οι κύριες πηγές από την αρχαιότητα που μας βοηθούν να κατανοήσουμε πώς αντιλαμβάνονταν οι Έλληνες την ψυχική νόσο; Τι μας λένε τα ιατρικά κείμενα, τα φιλοσοφικά έργα και το θέατρο;Πώς παρουσιάζονται οι ψυχικά ασθενείς στη δραματουργία της κλασικής Αθήνας; Τι ρόλο παίζουν οι ψυχικές διαταραχές στις τραγωδίες και τις κωμωδίες; Πώς αντιδρούσε η αρχαία κοινωνία απέναντι σε άτομα που έπασχαν από ψυχικές ασθένειες; Υπήρχε αποδοχή, φόβος ή περιθωριοποίηση;

Τι λένε οι φιλόσοφοι, όπως ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, για την ψυχική διαταραχή; Πώς προσπαθούν να την ερμηνεύσουν; Υπήρχαν συγκεκριμένες πρακτικές ή θεραπείες για την αντιμετώπιση των ψυχικών παθήσεων; Μπορούμε να μιλήσουμε για κάποια μορφή «ψυχιατρικής» στην αρχαιότητα; Τι ρόλο είχαν τα Ασκληπιεία και οι θρησκευτικές πρακτικές στη θεραπεία της ψυχής; Ήταν τόποι ίασης, λατρείας ή και τα δύο;

Ποια ήταν η σχέση ανάμεσα στην ψυχική ασθένεια και τη λεγόμενη «θεία μανία»; Πώς συνδέεται η ψυχική έξαρση με θεότητες όπως ο Διόνυσος ή ο Απόλλωνας; Υπήρχε διαφορετική αντιμετώπιση των ψυχικά πασχόντων ανάλογα με το φύλο, την κοινωνική τους τάξη ή την ιδιότητά τους ως πολίτες, δούλοι ή ξένοι; Πώς προσεγγίζει η Ιπποκρατική ιατρική την ψυχική υγεία; Τι περιγράφεται για τις ψυχικές διαταραχές στα κείμενα του Ιπποκράτη; Τελικά, οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν την ψυχική ασθένεια φυσικό φαινόμενο, ιατρικής φύσεως — ή την απέδιδαν σε υπερφυσικά αίτια και θεϊκή παρέμβαση;

Ο Γιώργος Καζαντζίδης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, όπου διδάσκει από το 2015. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (St Hugh’s College).

Έχει διατελέσει Fellow in Comparative Cultural Studies στο Center for Hellenic Studies του Πανεπιστημίου Harvard στο Ναύπλιο (2015–2016), Visiting Associate Professor στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins (2024) και Fellow στο Seeger Center for Hellenic Studies του Πανεπιστημίου Princeton (2024). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ιστορία των ψυχικών ασθενειών και των συναισθημάτων στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, με ιδιαίτερη έμφαση στη συνάντηση της ιατρικής με τη λογοτεχνία. Έχει συγγράψει τη μονογραφία Lucretius on Disease: The Poetics of Morbidity in De rerum natura (De Gruyter, 2021) και έχει επιμεληθεί τους συλλογικούς τόμους Memory and Emotions in Antiquity (De Gruyter, 2022) και Body and Machine in Classical Antiquity (Cambridge University Press, 2023).

Αυτή την περίοδο ολοκληρώνει την επιμέλεια δύο νέων συλλογικών έργων με θέμα τον τρόμο και τη μανία στην αρχαιότητα, ενώ παράλληλα συγγράφει τη νέα του μονογραφία με τίτλο Greek and Roman Wonders: Science, Horror, the Sublime. Στο πλαίσιο της διδασκαλίας του, έχει προσφέρει πληθώρα μαθημάτων σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, καλύπτοντας θεματικές όπως η ρωμαϊκή ιστοριογραφία, η ελληνιστική και ρωμαϊκή φιλοσοφία, ο Ηρόδοτος, ο Λουκρήτιος και ο Οβίδιος. Έχει επίσης επιβλέψει σημαντικό αριθμό διπλωματικών εργασιών και διδακτορικών διατριβών.

Στην εικόνα: Ζαν-Μπατίστ Ρενώ – «Ο Ορέστης καταδιωκόμενος από τις Ερινύες» (1790) Εμπνευσμένος από την αρχαία τραγωδία, ο πίνακας αποτυπώνει με ένταση την ενοχή, την ψυχική ταραχή και το υπαρξιακό βάρος που βιώνει ο ήρωας.

Ποιος ήταν ο ρόλος του Λαυρίου στην ανάπτυξη της Αθήνας κατά τον 5ο αιώνα π.Χ.; Πώς συσχετίζονται οι αρχαιολογικές και γεωλογικές ενδείξεις για την εξόρυξη αργύρου με ιστορικά γεγονότα, όπως η νίκη στη vαυμαχία της Σαλαμίνας; Ποια είναι η σημασία των γεωχημικών αναλύσεων στη σημερινή κατανόηση της μεταλλευτικής ιστορίας του Λαυρίου;

Ο Μάρκος Βαξεβανόπουλος είναι γεωλόγος με ειδίκευση στην αρχαία μεταλλευτική και μεταλλουργία, κάτοχος διδακτορικού από το Τμήμα Γεωλογίας του Α.Π.Θ. με θέμα την αρχαία μεταλλευτική δραστηριότητα στο Παγγαίο. Από το 2019 έως το 2022 εργάστηκε στην École Normale Supérieure της Λυών στο πλαίσιο του προγράμματος ERC «SILVER», ενώ από το 2023 είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Έχει συμβάλει σε διεθνή συνεργασία για τη δημιουργία τρισδιάστατου γεωλογικού μοντέλου στο Λαύριο και από το 2023 ηγείται του Lavrion Metals Database Project. Έχει συγγράψει 63 επιστημονικές εργασίες και έχει παρουσιάσει 44 μελέτες σε διεθνή συνέδρια, ενώ έχει λάβει υποτροφίες από σημαντικά ιδρύματα. Συμμετέχει ενεργά σε διεθνείς επιστημονικές ομάδες, όπως στην έρευνα υπόγειου ορυχείου ώχρας στη Θάσο και σε ανασκαφές στην Αίγυπτο. Έχει ιδρύσει το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Βόλου και έχει εκπονήσει μουσειολογικές μελέτες για διάφορα γεωλογικά μουσεία, ενώ είναι ομοσπονδιακός εκπαιδευτής σπηλαιολογίας και υπεύθυνος της αποστολής «Gourgouthakas-Liontari 2025».

Πότε έρχεται στην πόλη η Μαρία Κάλλας και ποια ήταν τα πρώτα καλλιτεχνικά βήματά της; – πώς επηρέασαν την εξέλιξή της; Ποιοι ήταν οι σημαντικοί δάσκαλοι και μέντορες της Κάλλας κατά τη διαμονή της στην Αθήνα; Ποιες προκλήσεις αντιμετώπισε η Κάλλας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου;

Πώς επηρέασε η κοινωνική και πολιτική κατάσταση της Αθήνας την καλλιτεχνική της πορεία; Ποια ήταν η σημασία της συνεργασίας της Κάλλας με την Εθνική Λυρική Σκηνή; Πώς αντιμετωπίστηκε η Κάλλας από το κοινό και τους συναδέλφους της στην Αθήνα;

Ποια ήταν η πρώτη της εμφάνιση στην Αθήνα μετά την παγκόσμια αναγνώρισή της και ποια η σημασία της; Ποια ήταν η επίδραση της πόλης στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής ταυτότητας της Κάλλας;

Πώς παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας» τη σχέση της με την Αθήνα και ποια νέα στοιχεία αποκαλύπτει;

Ο Βασίλης Λούρας σπούδασε μάρκετινγκ στην Αθήνα και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στην Πολιτιστική Πολιτική και Πολιτιστική Διαχείριση στο Λονδίνο. Εργάστηκε στον τομέα της προβολής και επικοινωνίας πολιτιστικών γεγονότων. Ανέλαβε τον συντονισμό του Πολιτιστικού Έτους της Ελλάδας στην Κίνα, στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων των Ολυμπιακών Αγώνων 2008 του Πεκίνου.

Από το 2011 εργάζεται στην Εθνική Λυρική Σκηνή, αρχικά με την ιδιότητα του Επικεφαλής της Προβολής και Επικοινωνίας και πλέον ως Καλλιτεχνικός Σύμβουλος Επικοινωνίας και Προγράμματος. Υπογράφει την έρευνα, το σενάριο και τη συνσκηνοθεσία –από κοινού με τον Μιχάλη Ασθενίδη– του ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας».

Γιατί ο διάλογος των Μηλίων με τους Αθηναίους συνιστά μοναδική περίπτωση διαλόγου στο ιστοριογραφικό έργο του Θουκυδίδη; Ποιο ήταν το ιστορικό και στρατιωτικό πλαίσιο κατά το οποίο διεξάγεται; Ποια ήταν η στάση των Μηλίων απέναντι στον Πελοποννησιακό Πόλεμο και γιατί αυτή η στάση προκάλεσε την επέμβαση των Αθηναίων; Πώς παρουσιάζεται η αθηναϊκή αντίληψη για τη δύναμη και τη δικαιοσύνη στον Διάλογο;

Τι σημαίνει η αθηναϊκή φράση «οι ισχυροί πράττουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υφίστανται ό,τι πρέπει» και τι φανερώνει για τον τρόπο σκέψης της Αθήνας; Ποια είναι η σημασία της απουσίας ρητορικής περί τιμής ή δικαιώματος στην αθηναϊκή επιχειρηματολογία;

Ποια είναι η στάση των Μηλίων ως προς τη θεία παρέμβαση και την ελπίδα, και πώς αυτή έρχεται σε αντίθεση με την αθηναϊκή οπτική; Πώς ο διάλογος αποκαλύπτει την ιδεολογική και ηθική απομάκρυνση της Αθήνας από τις αρχές της Δημοκρατίας και της Δικαιοσύνης; Μπορούμε να ερμηνεύσουμε τη στάση των Αθηναίων ως έκφραση ιμπεριαλιστικής πολιτικής;

Ποια είναι η θέση του Θουκυδίδη απέναντι στον διάλογο; Παρουσιάζει τις απόψεις αμερόληπτα ή ασκεί κριτική στην αθηναϊκή πολιτική; Μπορούμε να συγκρίνουμε τη στάση των Αθηναίων στον Διάλογο με την προηγούμενη στάση τους κατά τον Περικλή; Τι μας λέει αυτό για την εξέλιξη της Αθήνας κατά τη διάρκεια του πολέμου;

Ο Σπύρος Ι. Ράγκος είναι καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλολογίας και φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Με σπουδές κλασικής φιλολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και παρακολούθησε σεμινάρια αρχαίας θρησκείας στην École Pratique des Hautes Études. Διετέλεσε επίσης μεταδιδακτορικός υπότροφος και, αργότερα, επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Princeton. Τα επιστημονικά ενδιαφέροντά του κινούνται στον χώρο της φιλοσοφίας, της θρησκείας και της ιστορίας των ιδεών στην ελληνική αρχαιότητα.

Μελέτες και άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους. Ενδεικτικές δημοσιεύσεις στα ελληνικά: Η ελληνική αρχαιότητα: πόλεμος – πολιτική – πολιτισμός (σε συνεργασία με τον Δ. Ι. Κυρτάτα), Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα Νεοελληνικών Σπουδών, 2010· «Φιλοσοφία και θρησκεία: ελληνικοί στοχασμοί περί θεών και θείου», στο Γ. Καραμανώλης (επιμ.), Εισαγωγή στην αρχαία φιλοσοφία, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2017, σ. 271–327· Μήτε άρρεν μήτε θήλυ: Ιστορίες ευνούχων στην αρχαιότητα, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2021.

Το απόσπασμα από τον Θουκυδίδη είναι από το «Θουκυδίδη Ιστορία», μετάφραση Ν. Μ. Σκουτερόπουλου, εκδ. Πόλις, 2013.

Η Πηνελόπη Δέλτα γεννήθηκε στις 24 Απριλίου του 1874, στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, ωστόσο, η ζωή και το έργο της σημαδεύτηκαν από την πόλη της Αθήνας. Πώς αποτυπώνεται η Αθήνα στα έργα της, ιδίως στις «Πρώτες Ενθυμήσεις» της; Σε ποια συνοικία έζησε και τι γνωρίζουμε για το πατρικό της σπίτι, που σήμερα στεγάζει το Μουσείο Μπενάκη; Ποιο ρόλο έπαιξε ο πατέρας της, Εμμανουήλ Μπενάκης, στην πολιτική και πολιτιστική ζωή της Ελλάδας και πώς την επηρέασε; Τι επίδραση είχε στη ζωή και το έργο της ο έρωτάς της με τον Ίωνα Δραγούμη, δεδομένου ότι και ο ίδιος δραστηριοποιήθηκε στην Αθήνα;

Ποια είναι η σημασία του έργου της «Οι Ρωμιοπούλες», που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 2014, και πώς απεικονίζεται σ’ αυτό η Αθήνα και η κοινωνία της; Ποιοι είναι οι βασικοί θεματικοί άξονές του και πώς συνδέονται με την ταυτότητα της συγγραφέως;

Πώς παρουσιάζεται η περιοχή της Καστέλλας στον «Τρελαντώνη» και τι μαθαίνουμε για την εποχή γύρω στο 1880; Πώς συνδέεται το σπίτι της στην Αλεξάνδρεια με το έργο «Μάγκας» και ποια θέση έχει αυτό το περιβάλλον στο σύνολο της δημιουργίας της;

Ποια είναι η σημασία της Πηνελόπης Δέλτα στη λογοτεχνική και παιδαγωγική παράδοση μέχρι σήμερα, πέρα από τη στενά «παιδική» ανάγνωση των έργων της;

Ο Τάσος Σακελλαρόπουλος σπούδασε σύγχρονη ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Σιένα και στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Ασχολείται με την πολιτική λειτουργία του στρατού και του αστικού κόσμου κατά τον 20ό αιώνα στην Ελλάδα. Έχει γράψει σειρά άρθρων και έχει επιμεληθεί ιστορικούς τόμους. Έχει επιμεληθεί ιστορικές εκθέσεις, μεταξύ άλλων την έκθεση «1821 Πριν και Μετά», σε συνεπιμέλεια με τη Μαρία Δημητριάδου. Είναι υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη.

Πώς επηρεάζει η κοινωνική και πολιτισμική συγκυρία της αρχαίας Αθήνας την απόδοση του γκροτέσκου στα ειδώλια; Ποιες οι ερμηνείες που έχουν προταθεί για αυτά τα ειδώλια και πως οι μοντέρνες αντιλήψεις/προκαταλήψεις μας «χρωματίζουν» την ερμηνεία τους;

Τι γνωρίζουμε για τα άτομα με αναπηρίες στην αρχαιότητα; Ποιες είναι οι πηγές μας; Σε ποιο βαθμό το γκροτέσκο στα ειδώλια συνδέεται με τη λαϊκή θρησκευτικότητα ή τις τελετουργικές πρακτικές; Υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες μορφών ή θεμάτων που απεικονίζονται με γκροτέσκες ιδιότητες στα αθηναϊκά ειδώλια; Και τελικά, πώς διαφοροποιείται η απεικόνιση του γκροτέσκου στα ειδώλια από άλλες μορφές τέχνης, όπως η αγγειογραφία ή η γλυπτική;

Η Αναστασία Μεϊντάνη γεννήθηκε στην Αθήνα και είναι αριστούχος απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κάθε έτος λάμβανε την υποτροφία επίδοσης του ΙΚΥ. Ολοκλήρωσε το Master’s in World Archaeology (με επίκεντρο European Archaeology) στο Πανεπιστήμιο του Cambridge.

Έλαβε τον διδακτορικό της τίτλο από το Ludwig-Maximilians-Universität του Μονάχου. Οι διδακτορικές της σπουδές στηρίχθηκαν από υποτροφίες που έλαβε από το DAAD και το Ίδρυμα Gerda Henkel. Η διατριβή της με τίτλο The Grotesque Body in Graeco-Roman Antiquity δημοσιεύθηκε το 2022 από τον εκδοτικό οίκο DeGruyter με την υποστήριξη του Ιδρύματος Gerda Henkel και του τμήματος Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βιέννης.

Τα τελευταία έξι χρόνια υπήρξε λέκτορας στο Τμήμα Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βιέννης. Πλέον είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Gerda Henkel. Η μεταδιδακτορική της έρευνα αφορά στη συγκριτική μελέτη ηρωίδων στην αρχαία ελληνική γραμματεία και αγγειογραφία των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων.

Η ζωή υπό τον κατοχικό ζυγό ήταν ασφυκτική. Απαγόρευση κυκλοφορίας, σημεία ελέγχου, συνεχείς συλλήψεις και φόβος για αντίποινα. Παρά τις συνθήκες, τα σχολεία λειτούργησαν, έστω και με σοβαρές ελλείψεις. Η ενημέρωση του πληθυσμού γινόταν μέσω του κατοχικού Τύπου, παράνομων εντύπων και ραδιοφωνικών εκπομπών του BBC, συχνά με κίνδυνο τη ζωή των ακροατών.

Η πολιτιστική ζωή, περιορισμένη αλλά ζωντανή, εξελίχθηκε σε μια μορφή αντίστασης. Θέατρα, λογοτεχνικές ομάδες και καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες διατήρησαν την ελπίδα. Παράλληλα, η Αντίσταση στην Αθήνα αναπτύχθηκε δυναμικά, με παράνομες οργανώσεις, σαμποτάζ και δίκτυα πληροφοριών.

Την τελευταία χρονιά της Κατοχής, η βία κορυφώθηκε. Εκτελέσεις, βασανιστήρια και τρομοκρατία από τους κατακτητές και τους Έλληνες συνεργάτες τους ενίσχυσαν την αβεβαιότητα. Τις παραμονές της Απελευθέρωσης, η Αθήνα βίωνε ένα μείγμα ανακούφισης και έντασης, προάγγελο των συγκρούσεων που θα ακολουθούσαν.

Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η διδακτορική του διατριβή δημοσιεύθηκε το 2012 με τίτλο Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα, ενώ το δεύτερο βιβλίο του, με τίτλο Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας, κυκλοφόρησε το 2014 – και τα δύο από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Έχει συνεπιμεληθεί τρεις συλλογικούς τόμους σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ενώ πολλά άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ιστορικά περιοδικά και εφημερίδες. Ιδρυτικό μέλος του Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας, έχει συνδιοργανώσει τέσσερα συνέδρια.

Από το 2013 ασχολείται συστηματικά με τη Δημόσια Ιστορία. Πραγματοποιεί ιστορικούς περιπάτους στο κέντρο της Αθήνας για την περίοδο της Κατοχής και των Δεκεμβριανών, με τη συμμετοχή εκατοντάδων πολιτών, καθώς και (από τον Δεκέμβριο του 2019) ιστορικούς περιπάτους με μικρά γκρουπ κάθε εβδομάδα στο πλαίσιο του Athens History Walks (λεπτομέρειες στο www.athenshistorywalks.com)

Είναι ένας από τους σχεδιαστές του μεταπτυχιακού προγράμματος «Δημόσια Ιστορία» στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, καθώς και ο εμπνευστής και επιστημονικός υπεύθυνος των δράσεων με τίτλο «12 Οκτωβρίου 1944. Η Αθήνα Ελεύθερη», οι οποίες, υλοποιημένες από το 2015 ως το 2019, καθιέρωσαν τον μαζικό εορτασμό της απελευθέρωσης της Αθήνας από τους Γερμανούς και αποτέλεσαν μία από τις μεγαλύτερες εκδηλώσεις δημόσιας ιστορίας στην Ελλάδα (λεπτομέρειες στο www.freeathens44.org).

Φωτό: Δημήτριος Χαρισιάδης, Μαύρη Αγορά. Αθήνα, 1944 © Μουσείο Μπενάκη / Φωτογραφικά Αρχεία

Η Κάτια Μαργαρίτη, ειδική στην ταφική τέχνη και τη συμβολική των ζώων στην αρχαιότητα, αναλύει τη σημασία του λαγού, ο οποίος συγχέεται συχνά με το κουνέλι, αν και στην Ελλάδα των κλασικών χρόνων υπήρχαν μόνο λαγοί.

Ο λαγός εμφανίζεται στην τέχνη ως θήραμα, ερωτικό δώρο, κατοικίδιο ή σύμβολο ταχύτητας, και σχεδόν πάντα συνδέεται με το ανδρικό φύλο – κυρίως με εφήβους και αγόρια. Στην ταφική τέχνη, ο λαγός αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό: ως κατοικίδιο ή θήραμα, συνδέεται με την πρόωρη απώλεια νέων που πέθαναν πριν προλάβουν να τεκνοποιήσουν.

Η γονιμότητα του ζώου αντιπαραβάλλεται με τη ματαιωμένη δυναμική γονιμότητας των νεκρών, κάνοντας τον λαγό σύμβολο πρόωρου θανάτου αλλά και της αξίας της συνέχειας του οίκου και της πόλης. Οι παραστάσεις σε αγγεία και επιτύμβια ανάγλυφα, όπου νέοι κρατούν λαγούς με φροντίδα ή θλίψη, αποτυπώνουν αυτή τη συγκινητική διάσταση.

Έτσι, ο λαγός λειτουργεί ταυτόχρονα ως κυνηγετικό θήραμα, σύμβολο πολυτελείας, ερωτικό δώρο και, τελικά, μεταφορά της νεότητας που χάνεται πρόωρα.

Η Κάτια Μαργαρίτη είναι Διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας με σπουδές στο τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο University College London. Η Διδακτορική της διατριβή έχει θέμα τον θάνατο της αγάμου κόρης στην Αθήνα των κλασικών χρόνων και έχει εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Archaeopress στην Αγγλία. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ταφική τέχνη, στις ταφές και στα ταφικά έθιμα, στη γλυπτική και στην αγγειογραφία της αρχαίας Αθήνας καθώς και στα ζώα στην αρχαία τέχνη.

Το βιβλίο της για τον θάνατο και την ταφή στην κλασική Αθήνα κυκλοφόρησε το 2021 από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Αυτό το διάστημα συγγράφει μία μονογραφία για τον σκύλο στην αρχαία αττική τέχνη και ένα βιβλίο για τα ζώα στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης Kenneth Kitchell το οποίο θα εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Routledge.
Είναι Research Associate του τμήματος Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Reading

Το βιβλίο, μέσα από τη μορφή ημερολογιακών καταγραφών, περιγράφει τη ζωή μιας νεαρής φοιτήτριας στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, αναδεικνύοντας το φεμινιστικό και φοιτητικό κίνημα, τις κοινωνικές αντιφάσεις που βίωναν οι γυναίκες και τις δυσκολίες μιας ζωής εκτός κοινωνικών προτύπων.
​

Είναι πολύτιμο όχι μόνο για την τολμηρή θεματική του, αλλά και ως έκφραση μιας επαναστατικής, μοντέρνας συνείδησης της δεκαετίας του ’20 στην Ελλάδα. Αν και παραμένει άγνωστο ποια ήταν η συγγραφέας, η συζήτηση γύρω από το έργο αποκαλύπτει πολλά για τη λογοτεχνία και την κοινωνική ατμόσφαιρα του Μεσοπολέμου.

Η Παναγιώτα Βογιατζή είναι υποψήφια διδακτόρισσα στο Πανεπιστήμιο του Birmingham (Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών/Συγκριτικών Σπουδών). Οι προπτυχιακές της σπουδές πραγματοποιήθηκαν στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, όπου ολοκλήρωσε επίσης και τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη Νέα Ελληνική Φιλολογία. Ο τίτλος της διδακτορικής της διατριβής είναι: «Representations of queer women in French and Greek literature (1880-1940): A comparative reading». Μελετά συγκριτικά τις δύο λογοτεχνικές παραγωγές, αναζητώντας σημεία σύγκλισης και απόκλισης στους λόγους και στις μορφές γνώσης που κάθε πολιτισμικό περιβάλλον διαμόρφωσε και διέδωσε σχετικά με τη γυναικεία ομοερωτική επιθυμία.

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στη συγκριτική λογοτεχνία και τη μετάφραση, καθώς και στη σύνδεσή τους με τις φεμινιστικές και queer θεωρίες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον δείχνει στη μελέτη των μηχανισμών εξουσίας που συμβάλλουν στη διαμόρφωση έμφυλων προσδοκιών σε συγκεκριμένα πολιτισμικά και ιστορικά πλαίσια, καθώς και στην ανάδειξη και την κριτική ανάλυση των «τιμωριών» απέναντι σε «απείθαρχες θηλυκότητες» που ανέτρεψαν κανονιστικά πρότυπα: την αορατότητα, την αποσιώπηση, την παράβλεψη της ύπαρξής τους ή και του έργου που παρήγαγαν από κάθε «εθνική» και «επίσημη» γραμμή Ιστορίας.

Το Βαθύ της Αστυπάλαιας έχει αποκτήσει ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον λόγω των συνεχιζόμενων ανασκαφών που φέρνουν στο φως νέα ευρήματα για την ιστορία του νησιού. Πρόκειται για μια περιοχή που κρύβει ίχνη από διάφορες χρονικές περιόδους, αποδεικνύοντας τη διαχρονική σημασία της.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά αρχαιολογικά ευρήματα της Αστυπάλαιας είναι το μοναδικό νεκροταφείο βρεφών, που έχει ανακαλυφθεί στην περιοχή. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη γνωστή νεκρόπολη βρεφών στον κόσμο, χρονολογούμενη στην ελληνιστική περίοδο. Οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει εκατοντάδες ταφές νεογνών μέσα σε πήλινα αγγεία, μια ταφική πρακτική που συνδέεται με συγκεκριμένες λατρευτικές και κοινωνικές συνθήκες της εποχής.

Επιπλέον, η ευρύτερη περιοχή του Βαθέος συνεχίζει να αποκαλύπτει στοιχεία για την κατοίκηση και τη ναυτική δραστηριότητα της Αστυπάλαιας, καθώς βρίσκεται σε κομβικό σημείο των θαλάσσιων δρόμων του Αιγαίου. Τα ρωμαϊκά και βυζαντινά κατάλοιπα μαρτυρούν ότι το νησί διατήρησε τη στρατηγική και εμπορική του σημασία για αιώνες.

Η αρχαιολογική έρευνα στην Αστυπάλαια παραμένει δυναμική, αποκαλύπτοντας συνεχώς νέα στοιχεία για τον πολιτισμό και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων που έζησαν στο νησί.

Ο Ανδρέας Γ. Βλαχόπουλος, καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, γεννήθηκε στην Πάτρα το 1965 και σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου ειδικεύτηκε στην Προϊστορική Αρχαιολογία. Έλαβε το διδακτορικό του το 1995 και τιμήθηκε με το Michael Ventris Memorial Award for Mycenaean Studies (1997). Υπήρξε υπότροφος σε πανεπιστήμια όπως το La Sapienza, το Princeton και το NYU, ενώ έχει εργαστεί στην Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή, στο Υπουργείο Πολιτισμού και σε ανασκαφές στη Θήρα, τη Νάξο και την Πυλία. Από το 2011 διευθύνει την Αρχαιολογική Έρευνα Πεδίου στο Βαθύ Αστυπάλαιας και από το 2024 το πρόγραμμα στο Κόκκινο Βουνό Θήρας. Η έρευνα και οι δημοσιεύσεις του αφορούν τη Μυκηναϊκή Νάξο, το Μετανακτορικό Αιγαίο, τις Θηραϊκές τοιχογραφίες και τη Μυκηναϊκή Πυλία. Είναι τακτικός εταίρος της Αρχαιολογικής και της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας και αντεπιστέλλον μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.

Πώς ορίζεται ο δωσίλογος στην κατοχική Αθήνα; Ποιες κοινωνικές τάξεις, πολιτικά κόμματα, φύλα και ηλικιακές ομάδες συμμετείχαν σε δωσιλογικές δραστηριότητες; Ποιοι παράγοντες συνέβαλαν στην ανάδειξη των δωσιλογικών ομάδων κατά τη διάρκεια της Κατοχής και ποιος ήταν μετέπειτα ο ρόλος τους στα Δεκεμβριανά;

Με ποιους τρόπους η βρετανική στρατιωτική διοίκηση αξιοποίησε τους δωσίλογους κατά τις συγκρούσεις του Δεκεμβρίου 1944; Ποιοι ήταν οι στόχοι και οι συνέπειες αυτής της συνεργασίας; Πώς εξελίχθηκε η σχέση των Ταγμάτων Ασφαλείας και άλλων δωσιλογικών σχηματισμών με τις βρετανικές και κυβερνητικές δυνάμεις μετά την απελευθέρωση της Αθήνας;

Με ποια μέσα οι δωσιλογικές ομάδες επιδίωξαν να δικαιολογήσουν τη συνεργασία τους με τις δυνάμεις Κατοχής; Σε ποιο βαθμό τα γεγονότα των Δεκεμβριανών επηρέασαν τη δικαστική μεταχείριση των δωσιλόγων μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου; Υπήρξε απονομή δικαιοσύνης ή επικράτησε η ατιμωρησία;

Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η διδακτορική του διατριβή δημοσιεύθηκε το 2012 με τίτλο Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα, ενώ το δεύτερο βιβλίο του, με τίτλο Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας, κυκλοφόρησε το 2014 – και τα δύο από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Έχει συνεπιμεληθεί τρεις συλλογικούς τόμους σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ενώ πολλά άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ιστορικά περιοδικά και εφημερίδες. Ιδρυτικό μέλος του Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας, έχει συνδιοργανώσει τέσσερα συνέδρια. Από το 2013 ασχολείται συστηματικά με τη Δημόσια Ιστορία. Πραγματοποιεί ιστορικούς περιπάτους στο κέντρο της Αθήνας για την περίοδο της Κατοχής και των Δεκεμβριανών, με τη συμμετοχή εκατοντάδων πολιτών, καθώς και (από τον Δεκέμβριο του 2019) ιστορικούς περιπάτους με μικρά γκρουπ κάθε εβδομάδα στο πλαίσιο του Athens History Walks. Είναι ένας από τους σχεδιαστές του μεταπτυχιακού προγράμματος «Δημόσια Ιστορία» στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, καθώς και ο εμπνευστής και επιστημονικός υπεύθυνος των δράσεων με τίτλο «12 Οκτωβρίου 1944. Η Αθήνα Ελεύθερη», οι οποίες, υλοποιημένες από το 2015 ως το 2019, καθιέρωσαν τον μαζικό εορτασμό της απελευθέρωσης της Αθήνας από τους Γερμανούς και αποτέλεσαν μία από τις μεγαλύτερες εκδηλώσεις δημόσιας ιστορίας στην Ελλάδα.

Τι γνωρίζουμε για το είδος της ασθένειας; Έχει ταυτιστεί με κάποια γνωστή νόσο; Πώς αντιμετώπισαν την επιδημία οι γιατροί της εποχής; Εκτός από τις απόψεις της ιατρικής, δόθηκαν στον λοιμό άλλες ερμηνείες, και ποιες ήταν αυτές; Γιατί είναι τόσο σημαντικός ο τρόπος που αντιμετωπίζονται οι νεκροί, τη στιγμή που κινδυνεύουν άμεσα όσοι είναι ακόμα ζωντανοί;

Ποιες ήταν οι επιπτώσεις αυτού του λοιμού στην Αθήνα του 5ου αιώνα; Και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες, ποιες ήταν;

Ποια ήταν η αρχική μορφή της ΑΣΚΤ και πώς εξελίχθηκε σε αυτόνομη σχολή; Ποιος ήταν ο ρόλος του Πολυτεχνείου στη λειτουργία της ΑΣΚΤ κατά τα πρώτα χρόνια; Πώς επηρεάστηκε η διδασκαλία της τέχνης στην ΑΣΚΤ από τις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές του 20ού αιώνα;

Ποιο ήταν το κύριο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της σχολής κατά τον 19ο και 20ό αιώνα; Ποιες ήταν οι σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν στην ΑΣΚΤ τον 20ό αιώνα; Ποια ήταν η σχέση της ΑΣΚΤ με διεθνή καλλιτεχνικά ρεύματα και οργανισμούς;

Πώς διαμορφώθηκε η αρχιτεκτονική και οι υποδομές της σχολής μέσα στον χρόνο; Ποια ήταν η θέση των γυναικών στην ΑΣΚΤ και πώς εξελίχθηκε η συμμετοχή τους στην καλλιτεχνική εκπαίδευση;

Ποιες ήταν οι επιδράσεις της ΑΣΚΤ στη σύγχρονη ελληνική τέχνη και τους καλλιτέχνες που φοίτησαν εκεί;

Η Χριστίνα Δημακοπούλου σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ιστορία της Τέχνης στο πανεπιστήμιο Université de Paris I. Το 2018 υποστήριξε την διδακτορική της διατριβή στο Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Έχει διδάξει ιστορία της τέχνης στην ΑΣΚΤ και είναι μέλος ΣΕΠ στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Είναι επίσης μέλος της επιστημονικής επιτροπής της εξαμηνιαίας επιστημονικής επιθεώρησης ΚΡΙΣΗ.

Aπό πού προέρχονταν οι πρόσφυγες που ίδρυσαν τη Νέα Μάκρη; Ποια ήταν τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομίας των κοινοτήτων από τις οποίες προέρχονταν οι Μακρολιβισιανοί πρόσφυγες; Ποιοι λόγοι οδήγησαν στη ραγδαία ανάπτυξη της Μάκρης μετά το 1840;

Ποιος ήταν ο ρόλος του Παλλύκιου Συλλόγου «Τελμησσός» στην ίδρυση του προσφυγικού οικισμού Ξυλοκέριζα; Ποια ήταν η πορεία του προσφυγικού οικισμού της Νέας Μάκρης από την αγροτική εγκατάσταση στη σημερινή της μορφή; Ποιες ήταν οι κύριες δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι πρόσφυγες τα πρώτα χρόνια εγκατάστασής τους; Πώς συνέβαλαν οι πρόσφυγες στη γενικότερη ανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας, τόσο οικονομικά όσο και πολιτιστικά; Ποιοι σημαντικοί άνθρωποι προέρχονταν από τις κοινότητες των Μακρολιβισιανών και πώς διακρίθηκαν;

Πώς αποτυπώνεται η ιστορία των Μικρασιατών προσφύγων στη σημερινή πολιτιστική και κοινωνική ζωή της Ελλάδας; Ποια η σημασία της διατήρησης της μικρασιατικής μνήμης από φορείς όπως η Εταιρεία Ιστορικών Ερευνών «Λυκία»;

Η Ευαγγελία Αχλάδη είναι Υπεύθυνη της Βιβλιοθήκης και του Προγράμματος Ελληνικών του Πολιτιστικού Κέντρου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη (Σισμανόγλειο Μέγαρο-Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Κων/πολη). Είναι ιδρύτρια της Εταιρείας Ιστορικών Μελετών «Λυκία», που μελετά την ιστορία της Μ. Ασίας με έμφαση στην περιοχή της Λυκίας.

Επίσης, είναι ερευνήτρια-ιστορικός του μικρασιατικού ελληνισμού. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εντοπίζονται στην Οθωμανική ιστορία του 20ού αιώνα και ιδιαιτέρως στην κοινωνική και εκπαιδευτική ιστορία των ελληνορθόδοξων κοινοτήτων. Έχει επιμεληθεί σειρά εκδόσεων για τη Μάκρη και το Λιβίσι Μ. Ασίας αλλά και τους Έλληνες της Πόλης (Η Λυκία στον Τύπο του 19ου και του 20ου αιώνα (2021), Δ. Καλαφάτης Σύλλογος «Τελμησσός», Η Λογιοσύνη της Πόλης (2023), «Αριστείδης Γεωργαντζόγλου (Αριστείδη Πασά): «Προσωπικότης της άλλοτε αυτοκρατορίας»», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών 22 (2023) 245-284.

Ο Ανδρέας Γ. Βλαχόπουλος, καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, γεννήθηκε στην Πάτρα το 1965 και σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου ειδικεύτηκε στην Προϊστορική Αρχαιολογία. Έλαβε το διδακτορικό του το 1995 και τιμήθηκε με το Michael Ventris Memorial Award for Mycenaean Studies (1997). Υπήρξε υπότροφος σε πανεπιστήμια όπως το La Sapienza, το Princeton και το NYU, ενώ έχει εργαστεί στην Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή, στο Υπουργείο Πολιτισμού, στο Υπουργείο Αιγαίου και σε ανασκαφές στη Θήρα, τη Νάξο και την Πυλία. Από το 2011 διευθύνει την Αρχαιολογική Έρευνα Πεδίου στο Βαθύ Αστυπάλαιας και από το 2024 το πρόγραμμα στο Κόκκινο Βουνό Θήρας. Η έρευνα και οι δημοσιεύσεις του αφορούν τη Μυκηναϊκή Νάξο, το Μετανακτορικό Αιγαίο, τις Θηραϊκές τοιχογραφίες και τη Μυκηναϊκή Πυλία. Είναι τακτικός εταίρος της Αρχαιολογικής και της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας και αντεπιστέλλον μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.

Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά του ιατρικού επαγγέλματος κατά την Επανάσταση; Ποιες ήταν οι κατηγορίες των γιατρών της εποχής; Πώς αντιμετωπίζονταν οι τραυματίες και οι άρρωστοι, και ποια ήταν η χρήση των φαρμάκων; Τι γνωρίζουμε για τις γυναίκες ως επαγγελματίες (λ.χ. νοσοκόμες) και ως ασθενείς;

Τον πριν παλαιόν όντα σου ναόν μάρτυς/και μικρόν και πήλινον και σαθρόν λίαν / ανήγειρε Νικόλαος ο σος οικέτης / ο Καλόμαλος σπαθαροκανδιδάτος ος εύρε σε προστάτην παιδιόθεν μέγαν / βοηθόν και πρόμαχον πολλών κινδύνων/ όν πρέσβευε του άνω τυχειν κλήρου/ λαβόντα την άφεσιν των εσφαλμένων.

Μηνί Σεπτεμβρίω ινδικτιώνος γ΄. Έτους ΣΤΦΝΗ

Τι μας λέει αυτή η επιγραφή για τον βυζαντινό άνθρωπο: για τις αγωνίες του και τις πεποιθήσεις του;

Ο Γιώργος Πάλλης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η έρευνα του επικεντρώνεται στην αρχιτεκτονική γλυπτική, την επιγραφική και την τοπογραφία των μεσαιωνικών χρόνων και της οθωμανικής περιόδου, με έμφαση στην Αττική, τη Στερεά Ελλάδα και τα νησιά των Κυκλάδων. Έχει δημοσιεύσει μονογραφίες και άρθρα σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων. Είναι γενικός γραμματέας της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας και ενεργό μέλος άλλων επιστημονικών σωματείων.

Ο Άγγελος Π. Ματθαίου σπούδασε Αρχαιολογία και Ιστορία στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά την διάρκεια της φοιτήσής του, μεταξύ άλλων, διδάχθηκε Κλασική Αρχαιολογία από τον Νικόλαο Μ. Κοντολέοντα και Αρχαία Ελληνική Φιλολογία από τον Αριστόξενο Σκιαδά. Μεταξύ των ετών 1972 και 1977 υπήρξε μαθητής του Στεφάνου Ν. Κουμανούδη, ο οποίος και τον εισήγαγε στην μελέτη των αρχαίων Ελληνικών επιγραφών και της Αττικής Τοπογραφίας. Με τους δύο αυτούς τομείς ασχολείται έκτοτε.

Είναι ιδρυτικό μέλος (1985) και Γραμματέας της Ελληνικής Επιγραφικής Εταιρείας. Το 1983 ίδρυσε από κοινού με τον Γιάννη Πίκουλα και τον Άρη Τσαραβόπουλο το αρχαιογνωστικὸ περιοδικό ΗΟΡΟΣ. Είναι μέλος της εκδοτικής επιτροπής και υπεύθυνος των επιγραφικών μελετών και όσων αφορούν στην Αττική Τοπογραφία.

Έχει δημοσιεύσει εννέα αυτοτελή βιβλία και 180 άρθρα, και έχει επιμεληθεί την έκδοση των Πρακτικών έξι διεθνών επιγραφικών συνεδρίων.

Πώς κατηγοριοποιούνται οι αρχαίες Ελληνικές επιγραφές σύμφωνα με το περιεχόμενό τους; Οι ιδιωτικές προϋπήρχαν των δημοσίων; Και πού στήνονταν;

Ο Άγγελος Π. Ματθαίου σπούδασε Αρχαιολογία και Ιστορία στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά την διάρκεια της φοιτήσής του, μεταξύ άλλων, διδάχθηκε Κλασική Αρχαιολογία από τον Νικόλαο Μ. Κοντολέοντα και Αρχαία Ελληνική Φιλολογία από τον Αριστόξενο Σκιαδά. Μεταξύ των ετών 1972 και 1977 υπήρξε μαθητής του Στεφάνου Ν. Κουμανούδη, ο οποίος και τον εισήγαγε στην μελέτη των αρχαίων Ελληνικών επιγραφών και της Αττικής Τοπογραφίας. Με τους δύο αυτούς τομείς ασχολείται έκτοτε.

Είναι ιδρυτικό μέλος (1985) και Γραμματέας της Ελληνικής Επιγραφικής Εταιρείας. Το 1983 ίδρυσε από κοινού με τον Γιάννη Πίκουλα και τον Άρη Τσαραβόπουλο το αρχαιογνωστικὸ περιοδικό ΗΟΡΟΣ. Είναι μέλος της εκδοτικής επιτροπής και υπεύθυνος των επιγραφικών μελετών και όσων αφορούν στην Αττική Τοπογραφία.

Έχει δημοσιεύσει εννέα αυτοτελή βιβλία και 180 άρθρα, και έχει επιμεληθεί την έκδοση των Πρακτικών έξι διεθνών επιγραφικών συνεδρίων.

Εμφανίζονταν οι παντρεμένες γυναίκες στο δημόσιο χώρο και σε κοινωνικές εκδηλώσεις; Τι γνωρίζουμε για τα προξενιά και τι για την τελετή του γάμου; Υπήρχαν διαχωρισμοί μεταξύ ανδρών και γυναικών στις αγροτικές και κτηνοτροφικές ασχολίες; Και τι σήμαινε η χηρεία για μια γυναίκα;

Η Κάτια Μαργαρίτη είναι Διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας με σπουδές στο τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο University College London. Η Διδακτορικήτης διατριβή έχει θέμα τον θάνατο της αγάμου κόρης στην Αθήνα των κλασικών χρόνων και έχει εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Archaeopress στην Αγγλία. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ταφική τέχνη, στις ταφές και στα ταφικά έθιμα, στη γλυπτική και στην αγγειογραφία της αρχαίας Αθήνας καθώς και στα ζώα στην αρχαία τέχνη. Το βιβλίο της για τον θάνατο και την ταφή στην κλασική Αθήνα κυκλοφόρησε το 2021 από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Αυτό το διάστημα συγγράφει μία μονογραφία για τον σκύλο στην αρχαία αττική τέχνη και ένα βιβλίο για τα ζώα στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης Kenneth Kitchell το οποίο θα εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Routledge.

Σε τι διαφέρουν από άλλες μελέτες της περιόδου στην Αθήνα οι μελέτες που αφορούν τη Εποχή του Σιδήρου στην Ακαδημία Πλάτωνος; Και τι μαθαίνουμε για την Αθήνα αυτή την εποχή;

Έχουμε εικόνα για τον αριθμό των οικισμών; Ποια είναι η τοπογραφία του λεκανοπεδίου; Είχαν όλα τα χωριά τον ίδιο χαρακτήρα; Γνωρίζουμε κάτι για την αρχιτεκτονική των οικιών στα χωριά; Πώς βιοπορίζονταν οι κάτοικοι; Τι γνωρίζουμε για τα έθιμά και τη γλώσσα τους;

Ποια η σχέση τους με την Αθήνα πριν και αφού έγινε πρωτεύουσα; Υπάρχουν σήμερα ίχνη αυτού του τοπίου;

H Πολύνα Κοσμαδάκη είναι ιστορικός τέχνης, Διδάκτωρ του Πανεπιστήμιου Paris IV-La Sorbonne. Είναι Επιμελήτρια Μοντέρνας και Σύγχρονης τέχνης, υπεύθυνη του Τμήματος Ζωγραφικής στο Μουσείο Μπενάκη και διδάσκουσα Ιστορίας της Τέχνης στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Από το 2008 συνεργάζεται με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, και διευθύνει ερευνητικά προγράμματα που αφορούν τις πολιτιστικές ανταλλαγές Ελλάδας-Γαλλίας, όπως το πρόγραμμα «Το Εθνογραφικό Εργαστήριο: 1926-1937», το οποίο ξεκίνησε το 2022.

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στα πρωτοποριακά περιοδικά και εκθέσεις της περιόδου του μεσοπολέμου, στην πρόσληψη της αρχαιότητας από τη σύγχρονη τέχνη, στην χειροτεχνική δημιουργία ως κριτική, σε ζητήματα θεσμικής κριτικής και μουσείων καθώς σε εκθεσιακές και καλλιτεχνικές πρακτικές της δεκαετίας του 1970.

Έχει δημοσιεύσει βιβλία τέχνης και μελέτες σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά και έχει συμβάλλει σε συλλογικούς τόμους για την μοντέρνα και σύγχρονη τέχνη. Έχει επιμεληθεί και διοργανώσει πολλές εκθέσεις μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης τόσο ως ανεξάρτητη επιμελήτρια όσο και στο Μουσείο Μπενάκη.

Έχει εκδώσει δύο μονογραφίες για τον κριτικό τέχνης Christian Zervos και το περιοδικό Cahiers d’art και συνεπιμελείται τον Φεβρουάριο 2025 την έκθεση «Objets en question. Archéologie, Ethnologie, Avant-garde» στο Μουσείο του Quai Branly – Jacques Chirac στο Παρίσι.

Πότε και πού γεννιέται ο Αττίκ, και πώς έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής του; Τι γνωρίζουμε για τις σπουδές του στο Παρίσι; Ποιες οι επιρροές του; Πότε επανέρχεται στην Αθήνα;

Ποια είναι η ιστορία της δημιουργίας της «Μάντρας» του Αττίκ; Τι συνέβη το 1935 εκεί; Τι γνωρίζουμε για την προσωπική του ζωή; Ποια είναι η παρακαταθήκη του στο ελληνικό τραγούδι;

Ο Δαυίδ Ναχμίας, μουσικός και δημοσιογράφος, ολοκλήρωσε κι έναν κύκλο Πανεπιστημιακών σπουδών, εκτός μουσικής και δημοσιογραφίας (Psychology B.S. University of La Verne). Οι ενασχολήσεις του περιστρέφονται κυρίως γύρω απ’ την λογοτεχνία, την ποίηση, το πιάνο και την ενορχήστρωση.

Απ' το 2001 έως το 2009 παρουσίασε στην τηλεοπτική εκπομπή «Ιχνηλάτες» την εκπομπή Τιμής Ένεκεν της ΕΡΤ και στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας περί τα 830 πορτραίτα και συνεντεύξεις προσωπικοτήτων.
Απόλυτα εστιασμένος στην ενασχόλησή του με το «ελαφρό τραγούδι» του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα, τα τελευταία 12 χρόνια παρουσιάζει κάθε Κυριακή στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ την εκπομπή: «Το Μουσικό Ρολόι Του Εικοστού Αιώνα» (προσεγγίσεις και παρατηρήσεις πάνω στο ελαφρό τραγούδι του εικοστού αιώνα) και κάθε Σάββατο την εκπομπή Τιμής Ένεκεν (πορτραίτα γνωστών και παραγνωρισμένων διαμορφωτικών προσωπικοτήτων της Ελληνικής πραγματικότητας). Παράλληλα κάνει διαλέξεις και ομιλίες ανά την Ελλάδα που αφορούν το ελαφρό τραγούδι του Μεσοπολέμου.

Πότε και από ποιους διαμορφώνεται και πότε ξεκινά να λειτουργεί; Πόσο μεγάλη είναι η έκταση που καταλαμβάνει; Και τι είδους φυτά φιλοξενεί; Ισχύει ότι αποτελεί και ιδανικό φυσικό καταφύγιο άγριας ζωής;

Και τι γνωρίζουμε για την εκτέλεση των 72 ανδρών, μελών της Αντίστασης, στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, από τους Γερμανούς;

Η Αικατερίνα Στέφη σπούδασε Βιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης με τίτλο «Εφαρμογές της Βιολογίας στην Ιατρική», από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι Διδάκτωρ του Τμήματος Βιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τίτλος της Διδακτορικής της Διατριβής: «Μελέτη επίδρασης της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας σε πρότυπα βιολογικά συστήματα».

Διετέλεσε επιστημονική συνεργάτης στο Εργαστήριο Φωτονικής και Νανοεφαρμογών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Ε.Ι.Ε.) και στο εργαστήριο Βιοηλεκτρομαγνητικής Ακτινοβολίας, του Τομέα Βιολογίας Κυττάρου και Βιοφυσικής, στο Τμήμα Βιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει μακρά και πλούσια εργαστηριακή εμπειρία και έχει τύχει υποτροφιών και διακρίσεων από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) και το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ..

Από το 2018 εκπονεί μεταδιδακτορική έρευνα στο Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ σε συνεργασία με το Τμήμα Φαρμακευτικής, σχετικά με τους δευτερογενείς μεταβολίτες που παράγονται από φυτά και είναι αξιοποιήσιμοι από τη φαρμακευτική ή την ιατρική, ενώ από το 2019 έως το 2023 ήταν ακαδημαϊκή υπότροφος, διδάσκοντας υποχρεωτικό μάθημα στο Τμήμα Βιολογίας. Επίσης διδάσκει σε μεταπτυχιακά προγράμματα του Τμήματος Βιολογίας και του Τμήματος Γεωλογίας.

Από το 2016 συμμετέχει στην επιμέλεια των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Βοτανικού Κήπου Ι. & Α. Ν. Διομήδους.

Τι συμβαίνει με την τοιχογραφία μετά την καταστροφή του ναού; Τι απεικονίζει; Πώς βρέθηκε και σε τι κατάσταση;

Ο Γιώργος Μαστρογιάννης είναι συντηρητής έργων τέχνης με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και εγγεγραμμένος στα μητρώα επαγγελματικής δραστηριότητας του Υπουργείου πολιτισμού και μουσειολόγος.

Είναι υπεύθυνος του εργαστηρίου συντήρησης του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών και επιμελητής εκθέσεων από το 2000. Έχει εργαστεί για δύο χρόνια στο Υπουργείο Πολιτισμού στο Άγιο Όρος (1997-1998), ως ιδιώτης στην Γαλλία (2003-2004) και σε προγράμματα του UNDP στα κατεχόμενα της Κύπρου(2016,2021).

Έχει συγγράψει περισσότερες από 30 μελέτες αποκατάστασης τοιχογραφιών και ξυλόγλυπτων τέμπλων, για σημαντικά μνημεία όπως τοιχογραφίες του Θεοφάνη (μονή Αναπαυσά), Φράγκου Κατελάνου (μονή Βαρλαάμ) κ.α.

Έχει αναλάβει την συντήρηση του τοιχογραφικού διακόσμου σε πολλά μνημεία σε όλη την Ελλάδα, μεγάλο αριθμό πινάκων και εικόνων καθώς και εθνολογικό υλικό ιδιωτικών συλλογών και μουσείων. Έχει αναλάβει την μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη μουσείων και ιδιωτικών συλλογών. Έχει παρουσιάσει εργασίες του σε συνέδρια και ομιλίες.

Πότε ανεγείρεται, από ποιους και γιατί επελέγη αυτό το σημείο της πόλης; Προϋπήρχε κάποιο κτίσμα σε εκείνο το σημείο; Γνωρίζουμε ποιος ήταν ο αρχιτέκτονας;

Πότε και σε ποια περίσταση εγκαινιάζεται;Τι γνωρίζουμε για τη ζωή στον Πύργο και στο κτήμα;

Τι συμβαίνει με την έξωση των βασιλέων; Σε ποιον ανήκει σήμερα το κτήμα, και σε τι κατάσταση βρίσκεται; Ποια η χρήση του;

Ο Βασίλης Κουτσαβλής γεννήθηκε στην Μυτιλήνη. Σπούδασε με υποτροφία Marketing και διοίκηση επιχειρήσεων στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος (Κολλέγιο Deree). Το 2003 του απονεμήθηκε το Βραβείου Προέδρου του Αμερικανικού Κολλεγίου για την εξαιρετική του προσφορά στις εξωακαδημαϊκές και πολιτιστικές εκδηλώσεις του Κολλεγίου. Παράλληλα με τις σπουδές του εργάστηκε εθελοντικά στην Αμερικανική Πρεσβεία στην Αθήνα. Τα έτη 2003-2004 εργάστηκε στην εταιρεία παραγωγής των τελετών έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Από το 2006-2011 ασχολήθηκε με καλλιτεχνικές παραγωγές και την επικοινωνία δεκάδων παραστάσεων θεάτρου και χορού. Το 2012 ίδρυσε τον Σύλλογο Φίλων Κτήματος Τατοΐου, με στόχο την διάσωση και αποκατάσταση του πρώην Βασιλικού Κτήματος στο Τατόι. Από το 2012 ξεκινά και η συνεργασία του με τον Πύργο Βασιλίσσης στο Ίλιον, Αττικής που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το 2023 εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Καπόν το πρώτο βιβλίο του με την ιστορία του Πύργου Βασιλίσσης. Εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα σε εταιρεία, επχειρηματικών εκδόσεων και διοργάνωσης συνεδρίων και βραβείων.

Ποια είναι η οικογένεια Κλωναρίδη και πότε φτάνει στα Πατήσια; Πότε ιδρύουν τη ζυθοποιία Κλωναρίδη και πού ακριβώς; Ήταν οι μόνοι επενδυτές;

Ο τρόπος που στήνεται το εργοστάσιο και οργανώνεται η παραγωγή μπύρας είναι πολύ σύγχρονος, με έναν τρόπο: ένας φωτισμένος υπαίθριος χώρος, ένα πάρκο δηλαδή, βρίσκεται δίπλα στο εργοστάσιο, και οι Αθηναίοι μπορούν να απολαύσουν εκεί την μπύρα τους. Ο χώρος επίσης διατίθεται και για συνέδρια.

Υπάρχουν όμως και συγκρούσεις και τριβές – όπως σχετικά με τους δασμούς της βύνης, αλλά και μία σοβαρότερη σύγκρουση με την οικογένεια Φιξ, ό,ως οι επιχειρήσεις Κλωναρίδη και οι επενδύσεις στα Πατήσια ενισχύονται σημαντικα.

Και πώς τελικά, σε πολύ μικρό διάστημα, το εργοστάσιο σφραγίζεται και η επιχείρηση πτωχεύει; Ποια είναι η συμβολή της ζυθοποιίας Κλωναρίδη στην εξέλιξη των Πατησίων;

Ο Βασίλης Νάστος είναι πτυχιούχος Κλασικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, και κάτοχος μεταπτυχιακού και διδακτορικού τίτλου από το ίδιο Πανεπιστήμιο. Η διδακτορική του διατριβή εστίασε στις «Συμβάσεις, την Προσωπικότητα και το Τυχαίο: ως μια προσέγγιση των Ιστοριών του Πολύβιου». Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στην Ιστοριογραφία της Ελληνιστικής περιόδου και της Ύστερης Αρχαιότητας, στην Αθήνα στο πέρασμα του χρόνου, και στη γενεαλογία των Ατρειδών. Έχει δημοσιεύσει σε πλήθος επιστημονικών περιοδικών, και σήμερα εργάζεται ως εκπαιδευτικός στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Ποιες είναι οι βασικές πηγές μας για το «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου; Μιλάμε μόνο για ετερόφυλα ζευγάρια; Σε ποιες περιοχές εντοπίζονται τα «παράνομα» ζευγάρια; Πότε παύει η μοιχεία να διώκεται στην Ελλάδα;

Ο Τάσος Θεοφίλου (Θεσσαλονίκη, 1982) είναι ερευνητής, συντάκτης και συγγραφέας, καθώς και εκδότης των εκδόσεων red n’ noir και του εκδοτικού εγχειρήματος Νέοι Καιροί. Τα ερευνητικά και συγγραφικά του ενδιαφέροντα αφορούν κυρίως το αστυνομικό και δικαστικό ρεπορτάζ, ενώ η μεταπτυχιακή διπλωματική του εργασία με τίτλο «Ανιχεύοντας τη λογοτεχνική δημοσιογραφία στον ημερήσιο Τύπο του ελληνικού Μεσοπολέμου» πραγματεύεται τη μετάβαση από το ληστρικό ρεπορτάζ στη νέα δημοσιογραφία την περίοδο 1926-1930.

Η Εύα Γανίδου (Θεσσαλονίκη, 1990) είναι διδακτόρισσα νεοελληνικής φιλολογίας. Η διδακτορική της διατριβή αφορά την παρουσία του μυθιστορήματος και της αφηγηματικής πεζογραφίας σε ένα δείγμα αθηναϊκών εφημερίδων του ελληνικού Μεσοπολέμου με επίκεντρο την εφημερίδα Καθημερινή. Από κοινού με τον Τάσο Θεοφίλου έχουν εκδώσει τον αφηγηματικό χάρτη Πού έκαναν SEX στην Αθήνα του Μεσοπολέμου; από τις εκδόσεις Νέοι Καιροί.

Πού βρίσκεται ακριβώς το τετράγωνο ή η πλατεία Σανταρόζα; Από πού πήρε το όνομά της; Ποιοι τη σχεδίασαν και πότε; Ποια κτίρια την περιέβαλλαν και ποια η λειτουργία τους;

Ποια ήταν τα πιο σημαντικά ιστορικά γεγονότα που έλαβαν χώρα πέριξ της Πλατείας; Πότε εγκαταλείπονται τα κτίρια της πλατείας και γιατί; Ποια η εικόνα της πλατείας Σανταρόζα σήμερα και ποια η θέση της στην πόλη;

Η Αμαλία Κωτσάκη είναι Καθηγήτρια Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής και Αναπληρώτρια κοσμήτωρ της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου το 2005 αναγορεύθηκε διδάκτωρ. Το 2007 εξελέγη επίκουρη καθηγήτρια Ιστορίας & Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης. Από το 2020 διευθύντρια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών και από το 2023 Αναπληρώτρια Κοσμήτωρ της Σχολής.

Το 2021 ίδρυσε το Εργαστήριο Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Πόλης και Πολιτισμού nearcicutuclab.gr στο Πολυτεχνείο Κρήτης του οποίου είναι διευθύντρια. Κατά το χειμερινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2022-13 διετέλεσε επισκέπτρια ερευνήτρια στο Université Paris I Panthéon Sorbonne, lab IREST. Είναι εκπρόσωπος του Πολυτεχνείου Κρήτης στο δίκτυο Πανεπιστημίων UNITWIN UNESCO “Culture, Tourism, Development” .

Το 2000 βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Βραβείο της Τάξεως των Γραμμάτων και Καλών Τεχνών για διακεκριμένο νέο αρχιτέκτονα έως 40 ετών. Έχει διακριθεί με βραβεία σε Πανελλήνιους και Διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς. Έχει συμμετάσχει σε αρχιτεκτονικές εκθέσεις και έργα της έχουν δημοσιευτεί στον διεθνή αρχιτεκτονικό Τύπο.

Το Πάντειο Πανεπιστήμιο οφείλει την ίδρυσή του σε έναν γόνο εύπορης οικογένειας της Λεμεσού, τον Γεώργιο Φραγκούδη. Δεν ήταν όμως ο Φραγκούδης που έδωσε το όνομά του στο Πάντειο, αλλά ο Βολιώτης Αλέξανδρος Πάντος, που οραματίστηκε μία Σχολή Πολιτικών Επιστημών στην καρδιά της Αθήνας.

Πότε ιδρύεται η μετέπειτα Πάντειος Σχολή, πώς ονομάζεται αρχικά, και ποιων πρωτοβουλία ήταν; Ποιο ήταν το «όραμα»; Πού βρίσκεται η Αθήνα ιστορικά εκείνη την περίοδο;

Ποιες είναι οι πρώτες σχολές; Ποιο το πρώτο κτίριο; Ποιοι το επανδρώνουν αρχικά; Οι πρώτοι καθηγητές; Υπήρχαν αρχικά γυναίκες καθηγήτριες;

Ποια η διαδικασία εισαγωγής των φοιτητών; Στην αρχή οι φοιτητές ήταν μόνο άντρες; Πότε και από ποιους η Πάντειος έγινε Πάντειο Πανεπιστήμιο; Γνωρίζουμε ποια ήταν η πρώτη κατάληψη και για ποιο λόγο έγινε; Τελικά, ποιος είναι ο χαρακτήρας που φέρει ο θεσμός και οι απόφοιτοί του;

Η Χριστίνα Κουλούρη έχει σπουδάσει στο Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris I) και στην École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι. Έχει διδάξει στα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θράκης, Πελοποννήσου, στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και σε πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού. Το 2010 ήταν επισκέπτρια ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1 –UMR IRICE), το 2017 Visiting Research Fellow στο Πανεπιστήμιο Princeton και τον Ιούνιο του 2019 Visiting Fellow στο Πανεπιστήμιο του Regensburg (Γερμανία). Της έχουν απονεμηθεί τα βραβεία Νίκου Σβορώνου «για εξαιρετική επίδοση στην έρευνα της νεοελληνικής ιστοριογραφίας» (1994), ‘Δελφοί’ της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας (2012) και Dimitrios Vikelas της ISOH (International Society of Olympic Historians). Έχει δημοσιεύσει 8 βιβλία, 5 συλλογικούς τόμους και πολλά άρθρα στα ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά. Το τελευταίο της βιβλίο Φουστανέλες και Χλαμύδες. Ιστορική Μνήμη και Εθνική Ταυτότητα, 1821-1930 (Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2020) βραβεύτηκε με το Βραβείο Αναγνώστη και το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου. Διατέλεσε εμπειρογνώμων του Συμβουλίου της Ευρώπης σε θέματα ιστορικής εκπαίδευσης (1997-2001), μέλος της Εφορείας της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας (2014-2017) και μέλος των Επιτροπών Προγράμματος Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (2012-2013 και 2016-2019). Το 2013-2017 ήταν Κοσμήτορας της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου και από τον Σεπτέμβριο του 2020 είναι Πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου.

Πότε αποφασίζει η η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων να το αποκαταστήσει; Είναι αλήθεια ότι οι εργασίες αποκατάστασης της Επισκοπής εμπλούτισαν την αρχαιολογική γνώση για τα ταφικά έθιμα και μνημεία της περιόδου στις Κυκλάδες αλλά και για τη βυζαντινή αρχιτεκτονική;

Πού ακριβώς βρίσκεται η Κέρος και από πού παίρνει την ονομασία της; Πότε ξεκίνησε να ανασκάπτεται και από ποιους; Τι έχει έρθει στο φως μέχρι σήμερα;

Ποια είναι τα σημαντικότερα ευρήματα και γιατί υπάρχει ένα μυστήριο γύρω από αυτά; Τι μας μαρτυρούν για τη ζωή στην Κέρο; Πώς τοποθετείται η Κέρος στο σύνολο της Κυκλαδικής ιστορίας και αρχαιολογίας;

H Εύη Μαργαρίτη σπούδασε Αρχαιολογία στην Αθήνα και μετέπειτα ειδικεύτηκε στην αρχαιοβοτανολογία με μεταπτυχιακές σπουδές στο Sheffield. Εκπόνησε την διδακτορική της διατριβή στο Cambridge, ως υπότροφος του Belinda and Bill Gates Foundation. Επέστρεψε στην Ελλάδα όπου εργάστηκε στo εργαστήριο Wiener της Αμερικάνικης Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθηνα και στη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή ως μεταδιδακτορική ερευνήτρια για αρκετά χρόνια. Το 2013 επέστρεψε στο Cambridge ως Marie Curie Fellow. Το 2015 εξελέγη Επίκουρη Καθηγήτρια στο Ερευνητικό Κέντρο Επιστήμης και Τεχνολογίας στην Αρχαιολογία του Ινστιτούτου Κύπρου και σήμερα είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια. Η έρευνά της εστιάζει κυρίως στην καλλιέργεια της ελιάς και του σταφυλιού στην ανατολική μεσόγειο, στις αγροτικές πρακτικές και την οικονομία της Εποχής του Χαλκού αλλά και την τελετουργική χρήση των φυτών και της τροφής στην αρχαιότητα.

Βρέθηκε εξαρχής χωρίς χέρια; Τι εικάζουμε ότι κρατούσε στα χέρια της; Πώς ταυτίστηκε με την Αφροδίτη; Πώς καταλήγει στη Γαλλία;

Σήμερα το άγαλμα βρίσκεται στο Λούβρο, σε περίοπτη θέση, αλλά αντίγραφό του υπάρχει και στη Μήλο, έτσι δεν είναι;

Η Όλγα Παλαγγιά είναι ομότιμη καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ειδικεύεται στην αρχαία γλυπτική και στην τέχνη της αρχαίας Μακεδονίας. Κατέχει πτυχίο Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, και διδακτορικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Έχει συγγράψει, επιμεληθεί και συνεπιμεληθεί πλήθος δημοσιεύσεων, διατελέσει μέλος σε διεθνείς επιστημονικές επιτροπές, διδάξει και δώσει διαλέξεις σε ευρωπαϊκά και διεθνή πανεπιστημιακά ιδρύματα, ενώ έχει συμμετάσχει με ανακοινώσεις σε πολυάριθμα συνέδρια παγκοσμίως.

ε ποίηση και στίχους Κωστή Παλαμά και σε σύνθεση Σπύρου Σαμαρά, ο Ύμνος των Ολυμπιακών Αγώνων ακούγεται για πρώτη φορά στις αρχές του 1896 και εν συνεχεία στις 25 Μαρτίου της ίδια χρονιάς, κατά την κήρυξη της έναρξης των Αγώνων στο Παναθηναϊκό Στάδιο από το Βασιλιά Γεώργιο. Μια ημέρα ιστορική, τόσο για όσα ακολούθησαν όσο και για όσα είχαν προηγηθεί.

Λάμβαναν χώρα διεθνείς –ή μεγάλης κλίμακας– αθλητικοί αγώνες πριν από το 1896; Είχαν οργανωθεί Ολυμπιακοί Αγώνες στην Ελλάδα η σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες πριν από τη συγκεκριμένη χρονολογία; Πώς προκύπτει η ιδέα για Ολυμπιακούς Αγώνες το 1896 και από ποιους;

Σε ποια φάση της ιστορίας της βρίσκουμε την Αθήνα εκείνη την εποχή; Ήταν η πρώτη και μόνη επιλογή για τους Αγώνες; Υπήρξαν διενέξεις, διαφωνίες στη διαδικασία της διοργάνωσης; Τι σήμαινε για μια χώρα που μόλις είχε πτωχεύσει να οργανώσει Ολυμπιακούς Αγώνες;

Η Χριστίνα Κουλούρη έχει σπουδάσει στο Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris I) και στην École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι. Έχει διδάξει στα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θράκης, Πελοποννήσου, στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και σε πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού. Το 2010 ήταν επισκέπτρια ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1 - UMR IRICE), το 2017 Visiting Research Fellow στο Πανεπιστήμιο Princeton και τον Ιούνιο του 2019 Visiting Fellow στο Πανεπιστήμιο του Regensburg (Γερμανία). Της έχουν απονεμηθεί τα βραβεία Νίκου Σβορώνου «για εξαιρετική επίδοση στην έρευνα της νεοελληνικής ιστοριογραφίας» (1994), «Δελφοί» της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας (2012) και Dimitrios Vikelas της ISOH (International Society of Olympic Historians). Έχει δημοσιεύσει 8 βιβλία, 5 συλλογικούς τόμους και πολλά άρθρα στα ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά. Το τελευταίο της βιβλίο Φουστανέλες και Χλαμύδες. Ιστορική Μνήμη και Εθνική Ταυτότητα, 1821-1930 (Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2020) βραβεύτηκε με το Βραβείο Αναγνώστη και το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου. Διατέλεσε εμπειρογνώμων του Συμβουλίου της Ευρώπης σε θέματα ιστορικής εκπαίδευσης (1997-2001), μέλος της Εφορείας της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας (2014-2017) και μέλος των Επιτροπών Προγράμματος Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (2012-2013 και 2016-2019). Το 2013-2017 ήταν Κοσμήτορας της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου και από τον Σεπτέμβριο του 2020 είναι Πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου.

Η Μαρία Φακιολά είναι κοινωνική ανθρωπολόγος, διδάκτωρ του τμήματος κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Η διατριβή της είχε θέμα τις Κοινωνικές σχέσεις και ταυτότητες των τσιγγάνων της Αγίας Βαρβάρας. Ασχολείται με τους τσιγγάνους από το 1998 με αντικείμενο της ένταξή τους. Εργάζεται στο Τμήμα Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Διαπολιτιστικών Θεμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού.

Ποια κατάσταση επικρατούσε στην Ελλάδα σχετικά με τη διδασκαλία των οικονομικών και εμπορικών μαθημάτων αλλά και τη συγκρότηση αυτόνομων τμημάτων ή σχολών με σχετικό αντικείμενο στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αι.; Πότε ιδρύεται η ΑΣΟΕΕ και πώς λειτούργησε κατά τα πρώτα 20 χρόνια, μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο; Τι γνωρίζουμε για τα πρώτα μαθήματα; Ήταν καινοτόμα, με σημερινούς όρους;

Υπήρξε ενδιαφέρον για την ΑΣΟΕΕ από το φοιτητικό πληθυσμό; Πώς επηρέασε η δικτατορία το φοιτητικό πληθυσμό; Ποιες οι θεσμικές αλλαγές μετά το 1974, τη Μεταπολίτευση; Πώς επηρέασε ο νόμος-πλαίσιο του '82 την ΑΣΟΕΕ; Ποια η θέση του ΟΠΑ στο πανεπιστημιακό τοπίο της χώρας σήμερα;

Η Χάιδω Μπάρκουλα είναι Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό (ΕΔΙΠ) (Α’ βαθμίδας) του Τμήματος Κοινωνιολογίας της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (ΟΠΕ) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) με γνωστικό αντικείμενο Νεότερη Ελληνική Ιστορία, Ιστορία του Θεσμού του Πανεπιστημίου. Στο Τμήμα Κοινωνιολογίας διδάσκει τα μαθήματα της Κοινωνικής και Πολιτικής Ιστορίας της Ευρώπης (18ος-21ος αιώνας) και της Κοινωνικής και Πολιτικής Ιστορίας της Ελλάδας (18ος-21ος αιώνας).

Ταυτόχρονα έχει αναλάβει την ευθύνη του ερευνητικού έργου και των αρχειακών συλλογών του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ. Έχει συγγράψει ή/και επιμεληθεί ή συνεισφέρει σε συλλογικούς τόμους. Ενδεικτικά: α) Μπάρκουλα Χάιδω, ««Το «Αρχείο του Σπυρίδωνος Λάμπρου» στο Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ»» στο Καραμανωλάκης Β. – Ζώρας Γ. – Νικολάου Κ. – Παπαδία-Λάλα Αν. (επιμ.), Σπυριδων Λάμπρος, ο Ιστορικός, το έργο και η εποχή του, εκδόσεις Ευρασία, Αθήνα 2023, β) Κώστας Μπουραζέλης, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Χάιδω Μπάρκουλα, Χριστίνα Μπάκουλα, (επιμ.), Εθνεγερσίας Αναστοχασμοί. Ανθολόγιο πανηγυρικών λόγων για την 25η Μαρτίου στο ΕΚΠΑ, τ. Α΄ & Β΄, Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ, εκδόσεις ΕΚΠΑ, Αθήνα 2022, γ) τον τόμο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 100 χρόνια ιστορίας (1920-2020), ΟΠΑ, Αθήνα 2020 και δ) σε συνεργασία με τους Κώστα Γαβρόγλου και Βαγγέλη Καραμανωλάκη τον τόμο: Το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η Ιστορία του [1837-1937], Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2014 και συνοπτική έκδοση 2016. Έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα, συνέδρια, ημερίδες και διοργανώσεις εκθέσεων και τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στη νεότερη και σύγχρονη ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία και στην ιστορία της ανώτατης εκπαίδευσης.

Η πρώτη εξοχική κατοικία της βασιλικής οικογένειας, το 1874. Διαδοχικές ανεγέρσεις νέων κτηρίων από εξέχοντες αρχιτέκτονες της εποχής, κήποι με ελάφια από την Ουγγαρία, πυρκαγιές, επίσημα δείπνα. Το Τατόι, και οι κήποι του.

Από πού μαθαίνουμε για τους κήπους του Τατοϊου, του θερινού ανακτόρου της πρώην βασιλικής οικογένειας; Τι γνωρίζουμε για τους κήπους; Για την έκταση, τη διάταξη του χώρου και τη χλωρίδα τους; ΄Ηταν όλα τα φυτά γνωστά στο αττικό περιβάλλον ή υπήρχαν και εξωτικά φυτά;

Από ποιον ή ποιους είχαν σχεδιαστεί οι Κήποι; Τι γνωρίζουμε για τις χρήσεις του χώρου; Γίνονταν και δεξιώσεις εκεί; Έχει διατηρηθεί κάτι από αυτούς τους κήπους; Κάποια φυτά ίσως; Υπήρχε πανίδα;

H Έλλη Παγκάλου είναι αρχιτέκτων τοπίου και ιδρυτικό μέλος της HPA Landscape Architects - Ε. Παγκάλου & Συνεργάτες Αρχιτέκτονες Τοπίου, μιας διεπιστημονικής ομάδας για την ολιστική προσέγγιση του τοπίου και των αστικών υπαίθριων χώρων.

H βιωσιμότητα και η εξέλιξη του τοπίου αποτελούν βασικούς άξονες σχεδιασμού, με έμφαση στην πολιτισμική διάσταση και τη βιωματική εμπειρία. H αειφορία, η αποκατάσταση τοπίων, τα μεσογειακά οικοσυστήματα και φυτοκοινωνίες, και η εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών, αποτελούν σταθερές αρχές στη συλλογιστική και πρακτική της.

Έχει εκπονήσει μελέτες διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου που κινούνται σε όλo το φάσμα της κλίμακας, από το διακριτικό στο εκτενές, και έχουν συμμετάσχει σε διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς όπου τιμήθηκε με βραβεύσεις και διακρίσεις.

Η δράση της περιλαμβάνει συνεργασίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ συνεργάζεται με διεθνή μελετητικά σχήματα. Είναι μέλος του Βρετανικού Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Τοπίου από το 1997.

Από πού μαθαίνουμε για τη ζωή στη Σπιναλόγκα; Ποιες είναι πηγές; Ποιες οι συνθήκες διαβίωσης εκεί; Πότε κλείνει η αποικία και πώς και συμβαίνει αυτό; Πώς και βρίσκονται στην Αγία Βαρβάρα, στο Αιγάλεω αυτοί ο άνθρωποι; Γνωρίζουμε κάτι για τη ζωή του στην Αθήνα πλέον;

Η Δρ Μεταξία Τσιποπούλου πήρε το πτυχίο της και το διδακτορικό της δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών με θέμα διατριβής την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου στην Ανατολική Κρήτη. Συνέχισε μεταδιδακτορικές σπουδές και έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Bristol, στην Αγγλία, για δύο χρόνια, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών της Ιταλίας, ως υπότροφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Buffalo, ως υπότροφος του Ιδρύματος Fulbright. Πριν λίγα χρόνια ήταν επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Bristol στην έδρα Peter Warren.

Εργάσθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού από το 1975 μέχρι το 2011, κυρίως στην Κρήτη, Δυτική και Ανατολική. Από το 2007 ως το τέλος του 2011 διηύθυνε τη Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού, και ήταν υπεύθυνη για τη διαχείριση της ψηφιακής κληρονομιάς, καθώς και για το Ιστορικό Αρχείο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.

Πού εντοπίζονται μουσουλμανικά νεκροταφεία στην Κρήτη; Ποια είναι η ιστορική αξία των επιτύμβιων στηλών; Μπορούμε να μιλήσουμε για μία «ισλαμική ταφική κουλτούρα» στην Κρήτη;

Πώς ήταν να πεθαίνεις ως μουσουλμάνα ή μουσουλμάνος στην Οθωμανική Κρήτη; Ποιες τιμές σου επεφύλασσαν οι ομόθρησκοί σου και σε ποια γλώσσα; Και ποια τα υλικά κατάλοιπα που έμεναν πίσω για να σε θυμίζουν;

Πού μπορεί κανείς να δει μουσουλμανικές επιτύμβιες στήλες στην Κρήτη σήμερα;

Ο Αντώνης Αναστασόπουλος σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές και εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή του στη Σχολή Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

Διδάσκει οθωμανική ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης από το 1999 και συνεργάζεται ερευνητικά με το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας. Έχει επιμεληθεί ή συνεπιμεληθεί πέντε συλλογικούς τόμους και έχει δημοσιεύσει περισσότερα από 30 άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, συλλογικούς τόμους και εγκυκλοπαίδειες.

Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τις οθωμανικές επαρχίες με έμφαση στις πολιτικές σχέσεις κατά τον 18ο αιώνα, τις ισλαμικές επιτύμβιες στήλες της οθωμανικής περιόδου κα την ιστορία της διαχείρισης υδάτινων πόρων.

Αυτό είναι ένα απόσπασμα της Ραψωδίας Β’ της Ιλιάδας, σε μετάφραση Καζαντζάκη-Κακριδή. Η Λύκτος, που, εκτός από τον Όμηρο, την αναφέρουν ο Αριστοτέλης και ο Πολύβιος. Η Λύκτος, που καταστρέφεται για να γνωρίσει και πάλι ανάπτυξη μετά από αιώνες.

Από ποιες πηγές μαθαίνουμε για αυτήν; Ισχύει ότι ο Ησίοδος τοποθέτησε εκεί τη γέννηση του Δία και ότι στρατός από την πόλη πήρε μέρος στον Τρωικό Πόλεμο;

Πότε ξεκίνησε να ανασκάπτεται και από ποιους; Πώς και δεν ανασκάφηκε από ξένους αρχαιολόγους; Πότε ξαναξεκίνησε η ανασκαφή, από ποιους και πού εστιάζει; Τι έχει έρθει στο φως μέχρι σήμερα; Ποια είναι τα σημαντικότερα ευρήματα και τι μας λένε για τη ζωή στη Λύκτο; Πώς τοποθετείται η Λύκτος στο σύνολο της Κρητικής ιστορίας και αρχαιολογίας;

Ο Αντώνης Κοτσώνας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Μεσογειακής Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Αρχαίου Κόσμου του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Στο παρελθόν έχει εργαστεί σε άλλα πανεπιστήμια των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας, της Ελλάδας και της Ολλανδίας. Είναι κάτοχος πτυχίου αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης, μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και διδακτορικού διπλώματος από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Έχει δημοσιεύσει 4 βιβλία και δεκάδες επιστημονικά άρθρα για τον υλικό πολιτισμό και την κοινωνικό-οικονομική ιστορία της αρχαίας Ελλάδας και της Μεσογείου, εστιάζοντας στην Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου και στην Αρχαϊκή περίοδο. Επίσης, έχει γράψει μελέτες για την ιστορία της ελληνικής και μεσογειακής αρχαιολογίας και την πρόσληψη της κλασικής αρχαιότητας. Ο Αντώνης Κοτσώνας συν-διευθύνει την ανασκαφή στη Λύκτο της Κρήτης.

Τι έχει έρθει στο φως μέχρι σήμερα; Ποια είναι τα σημαντικότερα ευρήματα και τι μας λένε για τη ζωή στην περιοχή; Έχει γίνει πολύς λόγος για την ανθρωποθυσία στην Κυδωνία: μια νεαρή γυναίκα θυσιάζεται τελετουργικά σε ένα θυσιαστήριο. Για ποιο λόγο και με ποιο τρόπο θυσιάστηκε αυτή η γυναίκα;

Ποιο είναι το εντυπωσιακότερο εύρημα της Κυδωνίας; Πώς τοποθετείται η Κυδωνία στο σύνολο της Κρητικής ιστορίας και αρχαιολογίας;

Η Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο της Αθήνας και εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή της στο Πανεπιστήμιο του Clermont - Ferrand II στη Γαλλία με θέμα «Η πόλη των Χανίων (Κυδωνία) στη μινωική και γεωμετρική Περίοδο (3000 – 700 π. Χ.)». Η προϊστορική Κρήτη παραμένει το πεδίο του επιστημονικού της ενδιαφέροντος καθώς διεξάγει συστηματική ανασκαφική έρευνα ενός μινωικού ανακτορικού κέντρου, που βρίσκεται στο λόφο του Καστελλίου, στα Χανιά. Εχει υπηρετήσει ως αρχαιολόγος από το 1975 στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και το 1990 έγινε Διευθύντρια της ΚΕ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Δυτικής Κρήτης. Κατά το διάστημα 2000 – 2003 υπήρξε Διευθύντρια και της ΚΓ΄ Εφορείας και του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου. Από το Φεβρουάριο του 2009 ως τον Οκτώβριο του 2014 διετέλεσε Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Τον Μάρτιο του 2015 διορίστηκε Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων, ενώ το Φθινόπωρο του ίδιου έτους διορίστηκε Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. Ως πρόεδρος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, του Συμβουλίου Μουσείων και του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, συμμετείχε αποφασιστικά στη διαμόρφωση και την εφαρμογή της πολιτιστικής πολιτικής της χώρας.

Ποιες είναι οι πηγές μας για τα πρώτα χρόνια του θεσμού; Από πού μαθαίνουμε για αυτόν; Είχαν προηγηθεί άλλες παρόμοιες πρωτοβουλίες;

Πώς διαδόθηκε η ιδέα για αυτό το Σύλλογο; Πού στεγάζεται ο ΣΕΝ; Πώς υποστηρίχθηκε αρχικά οικονομικά; Πόσα άτομα υποστηρίζει κατά τις πρώτες δεκαετίες της λειτουργίας του;

Πώς επηρεάζεται η λειτουργία του ΣΕΝ από τα προσφυγικά κύματα της δεκαετίας του 1920 και κατόπιν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο; Πώς μεταβάλλονται τα εκπαιδευτικά προγράμματα ανά τις δεκαετίες; Πώς αφουγκράζεται ο ΣΕΝ τις αλλαγές στην κοινωνία;

Με τον ΣΕΝ ενεπλάκησαν, ανά τα χρόνια, σημαντικές προσωπικότητες όπως η Σοφία Σλήμαν, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, η Εύα Σικελιανού. Τι γνωρίζουμε γι αυτές τις περιπτώσεις;

Τι γίνεται στα χρόνια της Χούντας και της Μεταπολίτευσης; Σήμερα, ποια είναι η λειτουργία του; Μπορούμε να πούμε ότι ως θεσμός, ο ΣΕΝ είχε, με σημερινούς όρους, καινοτόμο και φεμινιστικό χαρακτήρα;

Η Μαρία-Λουίζα Τζόγια Μοάτσου σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας, έλαβε μεταπτυχιακό δίπλωμα στον περιβαλλοντικό σχεδιασμό πόλεων και κτιρίων από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και διδακτορικό στην Ιστορία της Αρχιτεκτονικής από το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας.

Έχει ασχοληθεί με τη μελέτη και επίβλεψη νέων κτισμάτων και οικιστικών μονάδων και αποκαταστάσεις παραδοσιακών κτηρίων. Έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα και συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει δημοσιεύσει άρθρα σε επιστημονικές εκδόσεις αρχιτεκτονικής, τουρισμού και ιστορίας της σκηνογραφίας.

Σε συνεργασία με την ομότιμη καθηγήτρια της οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Λυδία Σαπουνάκη-Δρακάκη, έχει συγγράψει βιβλία σύγχρονης πολιτισμικής ιστορίας καθώς και ιστορίας των επιχειρήσεων. Ανάμεσά τους Η Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, ΜΙΕΤ, 2011.

Ποιοι το επανδρώνουν αρχικά; Οι πρώτοι καθηγητές; Υπήρχαν αρχικά γυναίκες καθηγήτριες; Ποια η διαδικασία εισαγωγής των φοιτητών; Στην αρχή οι φοιτητές ήταν μόνο άντρες; Πότε αποφοιτά η πρώτη γυναίκα;

Ισχύει ότι το ΕΚΠΑ στις πρώτες δεκαετίες τις λειτουργίας του εμπλέκεται ενεργά στις πολιτικές εξελίξεις; Γνωρίζουμε ποια ήταν η πρώτη κατάληψη και για ποιο λόγο έγινε;

Τι συμβαίνει με τα προσφυγικά κύματα του ’22 και τι γνωρίζουμε για πρόσφυγες φοιτητές στο ΕΚΠΑ; Τι συμβαίνει κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο; Σήμερα ποια είναι η πολιτιστική κληρονομιά που φέρει ο θεσμός;

Η Χάιδω Μπάρκουλα είναι Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό (ΕΔΙΠ) (Α’ βαθμίδας) του Τμήματος Κοινωνιολογίας της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (ΟΠΕ) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) με γνωστικό αντικείμενο Νεότερη Ελληνική Ιστορία, Ιστορία του Θεσμού του Πανεπιστημίου.

Στο Τμήμα Κοινωνιολογίας διδάσκει τα μαθήματα της Κοινωνικής και Πολιτικής Ιστορίας της Ευρώπης (18ος-21ος αιώνας) και της Κοινωνικής και Πολιτικής Ιστορίας της Ελλάδας (18ος-21ος αιώνας). Ταυτόχρονα έχει αναλάβει την ευθύνη του ερευνητικού έργου και των αρχειακών συλλογών του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ.

Έχει συγγράψει και επιμεληθεί ή συνεισφέρει σε συλλογικούς τόμους. Ενδεικτικά: α) Μπάρκουλα Χάιδω, ««Το «Αρχείο του Σπυρίδωνος Λάμπρου» στο Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ»» στο Καραμανωλάκης Β. – Ζώρας Γ. – Νικολάου Κ. – Παπαδία-Λάλα Αν. (επιμ.), Σπυριδων Λάμπρος, ο Ιστορικός, το έργο και η εποχή του, εκδόσεις Ευρασία, Αθήνα 2023, β) Κώστας Μπουραζέλης, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Χάιδω Μπάρκουλα, Χριστίνα Μπάκουλα, (επιμ.), Εθνεγερσίας Αναστοχασμοί. Ανθολόγιο πανηγυρικών λόγων για την 25η Μαρτίου στο ΕΚΠΑ, τ. Α΄ & Β΄, Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ, εκδόσεις ΕΚΠΑ, Αθήνα 2022, γ) τον τόμο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 100 χρόνια ιστορίας (1920-2020), ΟΠΑ, Αθήνα 2020 και δ) σε συνεργασία με τους Κώστα Γαβρόγλου και Βαγγέλη Καραμανωλάκη τον τόμο: Το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η Ιστορία του [1837-1937], Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2014 και συνοπτική έκδοση 2016.

Έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα, συνέδρια, ημερίδες και διοργανώσεις εκθέσεων και τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στη νεότερη και σύγχρονη ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία και στην ιστορία της ανώτατης εκπαίδευσης.

Ο Σατοβριάνδος ποιος είναι, πότε έρχεται στην Ελλάδα και τι του προσελκύει την προσοχή; Ο Λόρδος Βύρων; Πότε βρίσκεται στην Αθήνα; Και είναι αλήθεια ότι όσο βρίσκεται εδώ, ερωτεύεται;Με ποιους τρόπους κατέγραφαν τις εντυπώσεις τους οι φιλέλληνες; Πιο συγκεκριμένα για την Αθήνα – ποια η εικόνα της στους περιηγητές κατά τους νεότερους χρόνους; Πώς λειτουργεί η κλασική Αθήνα ως πρότυπο, καλλιτεχνικά και ιδεολογικά, και αναπαράγεται στην Ευρώπη και την Αμερική;

Ο Θοδωρής Κουτσογιάννης σπούδασε αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ασχολείται ερευνητικά με τη νεότερη ευρωπαϊκή τέχνη (από την Αναγέννηση έως τον Νεοκλασικισμό), καθώς και με τη νεοελληνική, εστιάζοντας στην εικονογραφία και την ερμηνεία της στο ευρύτερο πλαίσιο της αναπαράστασης, ως ιστορία όχι μόνον της τέχνης αλλά της εικόνας συνολικά, με όρους «οπτικού πολιτισμού». Ερευνά ιδίως ζητήματα επίδρασης και πρόσληψης της Αρχαιότητας στον νεότερο ευρωπαϊκό οπτικό πολιτισμό, το διαρκές φαινόμενο του κλασικισμού, την ιστορία της κλασικής παράδοσης, την περιηγητική εικονογραφία, την καλλιτεχνική και ευρύτερα πολιτισμική αλληλεπίδραση μεταξύ ελληνικού και ιταλικού χώρου, ελληνικές πτυχές της δυτικοευρωπαϊκής τέχνης και, αντιστρόφως, την πρόσληψη και οικειοποίηση της δυτικοευρωπαϊκής από τη νεοελληνική.

Από το 2009 εργάζεται ως έφορος της Συλλογής Έργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων.

Τι γνωρίζουμε για το δίκτυο «Απόλλων» στο οποίο επίσης συμμετείχε; Πότε και πώς συλλαμβάνεται η Λέλα Καραγιάννη και πώς τελικά εκτελείται στο Χαϊδάρι στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, λίγο πριν την Απελευθέρωση; Τελικά, ποια είναι η παρακαταθήκη της Λέλας Καραγιάννη;

Ο Βασίλης Λουλές είναι σκηνοθέτης ταινιών ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας. Σπούδασε Ηλεκτρολόγος Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο και Κινηματογράφο στην Αθήνα. Συνεργάστηκε για χρόνια με την ΕΡΤ ως συντονιστής στο πρόγραμμα ταινιών μικρού μήκους «μικροφίλμ» και με το Κινηματογραφικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών στην τεκμηρίωση, ταξινόμηση και αξιοποίηση παλαιών κινηματογραφικών επικαίρων.

Οι ταινίες του τιμήθηκαν με βραβεία, έλαβαν μέρος σε πολλά φεστιβάλ, μεταδόθηκαν από ξένα και ελληνικά τηλεοπτικά κανάλια, συμπεριλήφθηκαν σε αφιερώματα και χρησιμοποιούνται ως εκπαιδευτικό υλικό σε Πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Πραγματοποιεί Σεμινάρια επιμόρφωσης και Εργαστήρια Κινηματογράφου στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις, πάνω σε θέματα όπως: Μαρτυρία και Προφορική Αφήγηση, Από την προσωπική μαρτυρία στη μεγάλη Ιστορία, Κινηματογραφώντας αφήγηση παραμυθιών, Ανάλυση περιεχομένου και γλώσσας κινηματογραφικών αρχείων, Αρχειακά τεκμήρια και ανθρώπινες ιστορίες στο ντοκιμαντέρ.Συνεργάζεται με κατά τόπους Ιστορικά, Εθνογραφικά ή Λαογραφικά Μουσεία, Ιδρύματα, Ιστορικά Αρχεία και άλλους πολιτιστικούς φορείς. Ειδικότερα, πραγματοποιεί Εργαστήρια με θέμα Το Ντοκιμαντέρ ως εργαλείο στην Εκπαίδευση και συνεργάζεται με εκπαιδευτικούς.

Πόσοι άνθρωποι βρέθηκαν θαμμένοι στο Κολικρέπι και ποια τα βασικά τους χαρακτηριστικά; Οι τάφοι που έχουν βρεθεί έχουν κτερίσματα, έχουν ανθρώπινα κατάλοιπα; Γνωρίζουμε παθολογικά προβλήματα που πιθανώς αντιμετώπιζαν; Οι διατροφικές τους συνήθειες ποιες ήταν;

Οι ταφικές πρακτικές στο Κολικρέπι της Ύστερης Εποχής του Χαλκού ήταν πιο πολύπλοκες από άλλες θέσεις; Υπήρχαν διαφορές ανά ηλικία ή φύλο;

Τελικά, το Κολικρέπι μπορεί να μας φωτίσει σχετικά με τις κοινωνικές δομές και τις ιδεολογικές πεποιθήσεις της κοινωνίας σχετικά με τον θάνατο και τη μεταθανάτια ζωή;

Πώς «επιλέγονταν» οι ασθενείς για νοσηλεία; Ποιες παθήσεις είχαν οι ασθενείς που εισήχθησαν τις δύο πρώτες δεκαετίες
του 20ού αιώνα; Υπήρξαν κοινωνικά κριτήρια στην προσφορά δωρέαν νοσηλείας;

Εφαρμόζονταν ιατρικές πρακτικές που σήμερα θα φάνταζαν παράξενες; Υπήρξαν αντιδράσεις; Τι είναι το Κίνημα Αυτοσυνηγορίας; Πώς ξεκινά, πώς εξελίσσεται και ποια τα αιτήματα του; Ποιος ο ρόλος του Αιγινητείου σήμερα;

Η Δέσπω Κριτσωτάκη είναι ιστορικός, ερευνήτρια στο Κέντρον Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών και διδάσκουσα στο Μεταπτυχιακό Δημόσια Ιστορία του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου.

Αποφοίτησε από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών το 2003 και συνέχισε τις σπουδές της στην ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Γλασκόβης. Εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης με θέμα «Ψυχική ασθένεια και ψυχιατρική νοσηλεία. Κοινωνικές προσλήψεις και λειτουργίες της ψυχιατρικής και των ψυχιατρικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα και τη Σκοτία των αρχών του 20ού αιώνα». Από τότε έχει πάρει μέρος σε πολλά ερευνητικά προγράμματα με κεντρικές θεματικές την ιστορία της ψυχικής υγείας και των επιστημών και επαγγελμάτων «ψ», της κοινωνικής πρόνοιας, των εθελοντικών συσσωματώσεων, της παιδικής ηλικίας, της οικογένειας, της σεξουαλικότητας και της εγκληματικότητας.

Έχει δημοσιεύσει πολυάριθμα άρθρα και κεφάλαια και έχει επιμεληθεί δύο συλλογικούς τόμους στα αγγλικά. Έχει δημοσιεύσει τη μονογραφία «Ψυχική υγιεινή», κοινωνική πρόνοια και ψυχιατρική μεταρρύθμιση στη μεταπολεµική Ελλάδα. Το Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών, 1956-1978, Αθήνα, Πεδίο, 2016. Υπό έκδοση, στα αγγλικά, από την Palgrave MacMillan, είναι η μονογραφία της Ψυχική υγεία και ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα.

Ποια είναι η ιστορία μιας από της πιο γνωστές αθηναϊκές οπερέτες αυτής των «Απάχηδων των Αθηνών»; Ποιοι ήταν οι μεγάλοι σταρ της αθηναϊκής οπερέτας; Και ποιες οι μεγάλες σκηνές;Τι συμβαίνει κατά τη δεκαετία του 1930 και πότε φθίνει πια η οπερέτα ως είδος;

Ποιο είναι το κοινωνικό και καλλιτεχνικό αποτύπωμα της αθηναϊκής οπερέτας σήμερα;

Ο Αλέξανδρος Ευκλείδης είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Σπούδασε στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές θεατρολογίας στο Institut d’Etudes Théâtrales του Πανεπιστημίου Paris III-Sorbonne Nouvelle. Εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Θεάτρου του Α.Π.Θ. ως υπότροφος του Ι.Κ.Υ. Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε Ελλάδα και εξωτερικό. Μεταξύ 2003-2008 συμμετείχε ως ερευνητής σε σεμινάρια και συλλογικούς τόμους του Εργαστηρίου για τη Διαμεσικότητα και τις Παραστατικές Τέχνες (ARIAS) του CNRS. Έχει διδάξει στα Τμήματα Θεάτρου του Α.Π.Θ. (2008-2012, 2016-2017), Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (2005-2012), Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών (2007-2008, 2017-2018), καθώς επίσης στη Θερινή Ακαδημία και τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου (2008-2010) Εργάστηκε στο Κ.Θ.Β.Ε. ως σύμβουλος δραματολογίου (2002/04). Ως σκηνοθέτης έχει ανεβάσει κυρίως έργα μουσικού θεάτρου και όπερας. Μεταξύ άλλων έχει σκηνοθετήσει: W. A. Mozart, Le Nozze di Figaro (Εθνική Λυρική Σκηνή 2019, 2021), Thomas Adès, Powder her face (Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ, 2019), Το λυκόφως των χρεών, βασισμένο στον Wagner (Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ, 2017), Arnold Schoenberg, Pierrot lunaire (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, 2016), Γιάννη Χρήστου, Αναπαραστάσεις (Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ, 2016) Γ. Κουμεντάκη, Η φόνισσα (ΕΛΣ, 2014, 2016, 2021), Johann Strauss II, Η νυχτερίδα (ΕΛΣ, 2014, 2020), Χ. Γωγιού, Νέα Ελλάδα (the making of) (Athens Bienniale 2013 και Θέατρο Τέχνης 2014), AirRossini (Neuköllner Oper Berlin, 2013), Kurt Weill, Der Jasager & Mahagonny Songspiel (Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, 2014), Yasou Aida! (Neuköllner Oper Berlin, 2012), Θεόφραστος Σακελλαρίδης, Η κόρη της καταιγίδος (Φεστιβάλ Αθηνών 2011, Δημοτικό Θέατρο Πειραιά 2013), Unknown Dialects: 8 μουσικές διαλέξεις με μουσική του Γ. Κουμεντάκη (Φεστιβάλ Αθηνών, 2010), Ruggero Leoncavallo, I Pagliacci και Gaetano Donizetti Rita (ΕΛΣ, 2009), Giacomo Puccini, La bohème (Όπερα Θεσσαλονίκης, 2009), Ruggero Leoncavallo, I Pagliacci και Edipo Re (Όπερα Θεσσαλονίκης, 2008), Igor Stravinsky, Η ιστορία του στρατιώτη (Κ.Θ.Β.Ε., 2003), G. F. Handel, Acis and Galatea (Δημοτικό Θέατρο Καλαμαριάς, 2002). Υπήρξε σκηνοθέτης in residence στην ΕΛΣ (2013-2017). Διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (2017-2022).

Φωτό εξωφύλλου: © Ταινιοθήκη της Ελλάδος

Ήδη πριν από το Β’ΠΠ, το 1937, ο Δοξιάδης διορίζεται μηχανικός της Πολεοδομικής Υπηρεσίας της Διοικήσεως Πρωτευούσης, και κατά τη διάρκεια του Β’ΠΠ αναλαμβάνει χρέη Προϊσταμένου της Πολεοδομικής Υπηρεσίας και Προϊσταμένου του Γραφείου Χωροταξικών και Πολεοδομικών Ερευνών και Μελετών – πόσο τον καθορίζουν αυτές οι αρμοδιότητες;

Ο Δοξιάδης έγινε Αρχηγός της αντιστασιακής ομάδας «Ήφαιστος» την περίοδο της Κατοχής και μάλιστα εξέδιδε και ένα περιοδικό αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, το «Χωροταξία – Πολεοδομία –Αρχιτεκτονική». Τι άλλα γνωρίζουμε για αυτή την περίοδο της ζωής του;

Περνώντας στην Απελευθέρωση, και στο όραμα της ανοικοδόμησης, στο οποίο πρωτοστάτησε: κατά τη λεγόμενη “ανασυγκρότηση”, ο Δοξιάδης αναλαμβάνει Υπουργός Υφυπουργός Ανοικοδόμησης, Γενικός Διευθυντής Ανοικοδομήσεως και Συντονιστής Ανασυγκρότησης, αλλά και διεθνείς θέσεις. Τι είχε τότε στο νου του;

Πότε ιδρύεται το γραφείο Δοξιάδη και πώς αναπτύσσεται; Ποια τα σημαντικότερα ή και γνωστότερα έργα του διεθνώς, αλλά κυρίως στην Αθήνα; Και ποια είναι τελικά η παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Δοξιάδη στην Αθήνα;

Η Μαριάννα Χαριτωνίδου είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών και επιστημονική υπεύθυνη του έργου Το όραμα ανοικοδόμησης του Κωνσταντίου Α. Δοξιάδη και του Adriano Olivetti στην Ελλάδα και στην Ιταλία: μεταξύ συγκεντρωτικής και μη συγκεντρωτικής πολιτικής. Έχει παρουσιάσει πλήθος εισηγήσεων σε συνέδρια και πραγματοποιήσει πλήθος δημοσιεύσεων. Ανάμεσα σε αυτές: «Αρχιτεκτονική, Φωτογραφία και τα κινούμενα μάτια των αρχιτεκτόνων: Η θέα από το αυτοκίνητο» (Routledge, 2024), «Επανεφεύρεση της σύγχρονης αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα: Από τη συναισθηματική τοπογραφία στην τοπογραφική ευαισθησία» (Routledge, 2024), «Αρχιτεκτονικά σχέδια ως διερευνητικές συσκευές: Το πεδίο εφαρμογής της αρχιτεκτονικής στον 20ο αιώνα» (Routledge, 2023), «Σχέδιο και εμπειρία της αρχιτεκτονικής: Η εξελισσόμενη σημασία των κατοίκων της πόλης στον 20ο αιώνα» (Transcript Publishing, 2022).

Έχει εργασθεί ως Λέκτορας στο ETH της Ζυρίχης, όπου εκπόνησε τη μεταδιδακτορική έρευνα The Travelling Architect’s Eye: Photography and Automobile Vision και επιμελήθηκε την έκθεση The View from the Car: Autopia as a New Perceptual Regime, στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και στις Ανωτάτη Εθνική Σχολή Αρχιτεκτονικής Paris-Malaquais, Paris-la-Villette και de Versailles. Είναι διδάκτωρ μηχανικός του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και στην Architectural Association, και αρχιτέκτων μηχανικός του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Διδάσκει αρχιτεκτονική σε πανεπιστημιακό επίπεδο από το Δεκέμβριο του 2012.

Ο Γιάννης Θεοχάρης έχει ολοκληρώσει σπουδές - πτυχίο, μεταπτυχιακό και διδακτορική διατριβή - στην Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αποκτώντας ειδίκευση στη Βυζαντινή Αρχαιολογία.

Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα είναι αρχαιογνωστικά και περιλαμβάνουν πτυχές της βυζαντινής εποχής, όπως το ερώτημα της μετάβασης από την Αρχαιότητα στον Μεσαίωνα, την ιστορία της βυζαντινής γλυπτικής, τοπογραφικά ζητήματα της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και άλλων περιοχών, εικονογραφικά και επιγραφικά ζητήματα.

Υπήρξε ερευνητής-υπότροφος στην Ιταλία, την Τουρκία και τις ΗΠΑ. Από το 2005 υπηρετεί στο υπουργείο Πολιτισμού. Είναι αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων. Το 2022 κυκλοφόρησε το βιβλίο του από τις εκδόσεις Καρδαμίτσα με τίτλο: «Η Αθήνα μετά το τέλος του αρχαίου κόσμου. Αρχιτεκτονική γλυπτική 8ος-11ος αι.». Σήμερα εργάζεται ως αρχαιολόγος στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο.

Ποιες περιοχές της Αθήνας ήταν πυρήνες της δράσης της; Τι ήταν ο «ουλαμός καταστροφών»; Ποια είναι τα πιο εμβληματικά επεισόδια στα οποία εμπλέκεται η ΠΕΑΝ; Ποιος ο αντίκτυπος του σαμποτάζ της ΕΣΠΟ στην Κατοχή και στην ΠΕΑΝ; Πότε και για ποιους λόγους διαλύεται η ΠΕΑΝ;

Ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου απέκτησε πτυχίο Νομικής από το Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ, και μεταπτυχιακό και διδακτορικό τίτλο στη Διεθνή Ιστορία από το London School of Economics and Political Science. Σήμερα είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο οποίο υπηρετεί από το 2000. Τα κύρια ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την Ιστορία Διεθνών Σχέσεων, τις προσλήψεις στη μεταπολεμική διεθνή ιστορία, την ελληνική πολιτική ιστορία, και το Κυπριακό ζήτημα. Διευθύνει τη σειρά «Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία» των Εκδόσεων Πατάκη και επιμελείται την ιστορική σελίδα της κυριακάτικης Καθημερινής. Από τον Οκτώβριο του 2020 είναι ο Γενικός Γραμματέας του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία.

Τι συμβαίνει στην πρωτεύουσα; Ποιοι τα καταναλώνουν; Είναι άνδρες ή γυναίκες, νέοι ή ηλικιωμένοι, πλούσιοι ή φτωχοί, εργάτες, δημόσιοι υπάλληλοι, γιατροί ή άνεργοι; Ποιο το κοινωνικό αποτύπωμα στην Αθήνα της εποχής; Πώς σχετίστηκαν τα ναρκωτικά με το ρεμπέτικο; Υπήρχε νομοθετικό πλαίσιο ή κάποιες σχετικές ρυθμίσεις γύρω από τη χρήση και την εμπορία;

Ο Κωστής Γκοτσίνας είναι ιστορικός, εντεταλμένος ερευνητής στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Αποφοίτησε από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πήρε το μεταπτυχιακό και το διδακτορικό του δίπλωμα από την Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (EHESS) στο Παρίσι. Ασχολείται με ζητήματα που στρέφονται γύρω από την ιστορία των ναρκωτικών, του αλκοόλ, του ελεύθερου χρόνου, της παραβατικότητας, της ιατρικής, του φύλου και του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Το βιβλίο του Επί της Ουσίας: Ιστορία των ναρκωτικών στην Ελλάδα, 1875-1950 κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, ενώ η γαλλική του μετάφραση κυκλοφόρησε το 2022.

Ποια ήταν η καταγωγή του και οι πρώτες του προσλαμβάνουσες; Με ποιον τρόπο τον επηρέασαν οι σπουδές του και η διαμονή του στο Παρίσι; Πότε επέστρεψε στην Αθήνα; Πώς προκύπτει, πώς εξελίσσεται και πώς τον επηρεάζει η σχέση του με τον Ελευθέριο Βενιζέλο;

Ποια είναι η αρχιτεκτονική συμβολή του Νικολούδη στην περιοχή του Ψυχικού; Και ποια είναι τελικά η παρακαταθήκη του στην Αθήνα;

Τι γνωρίζουμε για τη Συναγωγή της Θεσσαλονίκης, για το εβραϊκό νεκροταφείο και για τις τυχόν ιδιαίτερες εβραϊκές παραδόσεις στην πόλη;

Στις 11 Ιουλίου του 1942, το περίφημο Μαύρο Σάββατο, περίπου 9.000 Εβραίοι συγκεντρώνονται στην Πλατεία Ελευθερίας προκειμένου να καταγραφούν και να εκτοπισθούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τι συμβαίνει εκεί ακριβώς; Ισχύει ότι τότε Εβραίοι κατέδιδαν Εβραίους; Πόσοι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης χάθηκαν κατά το Ολοκαύτωμα και τι απέγιναν οι περιουσίες τους; Τι συμβαίνει με την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης σήμερα;

Ο Λεόν Σαλτιέλ είναι διδάκτορας Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, με επίκεντρο το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης και έχει εκπονήσει μεταδιδακτορική έρευνα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Graduate Institute of International and Development Studies στη Γενεύη.

Είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος και μέλος της Ελληνικής Αντιπροσωπίας στη Διεθνή Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος. Έχει μεγάλη διεθνή εμπειρία πάνω στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της μνήμης του Ολοκαυτώματος και τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως εκπρόσωπος του Παγκοσμίου Εβραϊκού Συνεδρίου στα Ηνωμένα Έθνη στη Γενεύη και την UNESCO στο Παρίσι.

Πώς εξελίσσεται η δόμηση και η ανθρώπινη παρουσία και χρήση στους δυτικούς λόφους κατά το 19ο και 20ο αιώνα και ποια η χρήση σήμερα;

Η Λήδα Κωστάκη είναι αρχαιολόγος και εργάζεται στα Αρχεία της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα. Έχει πτυχίο
Αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΜΑ και διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Το θέμα της διδακτορικής της διατριβής ήταν το εντός των τειχών οδικό δίκτυο της αρχαίας Αθήνας. H ακαδημαϊκή της έρευνα εστιάζει στην τοπογραφία της αρχαίας Αθήνας, την αστική αρχαιολογία και την ιστορία της αρχαιολογίας. Υπήρξε τακτικό μέλος και υπότροφος της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών. Συμμετέχει σε διεθνή επιστημονικά συνέδρια με ανακοινώσεις και μελέτες της έχουν δημοσιευθεί σε συλλογικά έργα. Έχει συμμετάσχει σε ανασκαφές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και σε εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Είναι μία από τις τέσσερις ιδρύτριες της ΑΜΚΕ «Δίπυλον» για τη μελέτη της αρχαίας τοπογραφίας.

Ο Μάρκος Κατσιάνης είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών. Έχει πτυχίο Ιστορίας και
Αρχαιολογίας από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μεταπτυχιακό δίπλωμα στα Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών και τη Χωρική Ανάλυση στην Αρχαιολογία από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας του University College London. Η διδακτορική του διατριβή πραγματοποιήθηκε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η ερευνητική του δραστηριότητα σχετίζεται με την εφαρμογή της ψηφιακής τεχνολογίας στην Αρχαιολογία με έμφαση στα Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών, την Τρισδιάστατη (3D) απεικόνιση, τη μακροπρόθεσμη διατήρηση και επανάχρηση δεδομένων. Έχει εργαστεί στην Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων, την Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης και την ΑΜΚΕ «Δίπυλον» για τη μελέτη της αρχαίας τοπογραφίας. Το βιβλίο του «Ανασκαφική μεθοδολογία και σχεδιασμός πληροφοριακού συστήματος για τη διαχείριση αρχαιολογικών τεκμηρίων» έλαβε το βραβείο Λυσίμαχου Καυτανζόγλου από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Όταν έφτασε στην Αθήνα, με τον Χάνσεν το 1861, πού βρισκόταν ιστορικά η πόλη τότε; Πώς προκύτει και πώς διαμορφώνεται η σχέση του Τσίλλερ με το Γεώργιο τον Α’ και με το Χαρίλαο Τρικούπη;

Ο Τσίλλερ αναλαμβάνει πολύ υψηλά αξιώματα, όπως η έδρα της Αρχιτεκτονικής του σημερινού Πολυτεχνείου, αλλά και διευθυντική θέση στο υπουργείο εσωτερικών. Πώς ανταποκρίνεται και γιατί χάνει την κάθε μία από αυτές;

Ποιο είναι το έργο του στην Αθήνα, το ορατό και το αόρατο, σήμερα στην πολη; Τι ήταν τελικά ο Τσίλλερ για την Αθήνα και τι η Αθήνα για τον Τσίλλερ;

Η Μαριλένα Κασιμάτη είναι Ιστορικός της Τέχνης με βασικές σπουδές και διδακτορικό δίπλωμα στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μονάχου. Από το 1984 έως το 2017 εργάστηκε ως επιμελήτρια στην Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλ. Σούτζου. Έχει διδάξει Ιστορία της Τέχνης στα Πανεπιστήμια Κρήτης και Αθήνας, και συνέγραψε τον Α΄ τόμο για τις Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό (ΕΑΠ, 2008). Διετέλεσε εκπρόσωπος του Υπουργείου Πολιτισμού στην Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδος στην UNESCO. Υπήρξε η πρώτη καλλιτεχνική και οργανωτική διευθύντρια της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων. Έχει πλούσιο επιμελητικό και συγγραφικό έργο στην Ελλάδα και το εξωτερικό και συμμετοχές σε διεθνή συνέδρια και προγράμματα διαλέξεων. Είχε ενεργή συμμετοχή στη μουσειολογική μελέτη της νέας Εθνικής Πινακοθήκης (2016). Μελέτησε και εξέδωσε το έργο του Τσίλλερ (Αρχείο Εθνικής Πινακοθήκης, αναδρομική έκθεση 2009, δίγλωσση έκδοση του χειρογράφου των «Αναμνήσεων») και του Θεόφιλου Χάνσεν (μονογραφική έκθεση, δίγλωσσος κατάλογος, 2014). Είναι μέλος της διεθνούς ερευνητικής ομάδας «Εθνικές Ταυτότητες - Διεθνείς Πρωτοπορίες» (υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης), της Association International des Critiques d'Art – AICA-ΕΛΛΑΣ και ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης.

Πότε αρχίζει η παραγωγή κεραμικών; Τι σχέση είχε με τον αθλητισμό πριν από το Ολυμπιακό Στάδιο; Τι βλέπει κανείς σήμερα στο Μαρούσι που να αντιπροσωπεύει τη διαχρονική ζωή του;

Ο Γιώργος Πάλλης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η έρευνα του επικεντρώνεται στην αρχιτεκτονική γλυπτική, την επιγραφική και την τοπογραφία των μεσαιωνικών χρόνων και της οθωμανικής περιόδου, με έμφαση στην Αττική, τη Στερεά Ελλάδα και τα νησιά των Κυκλάδων. Έχει δημοσιεύσει μονογραφίες και άρθρα σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων. Είναι γενικός γραμματέας της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας και ενεργό μέλος άλλων επιστημονικών σωματείων. Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Αμαρυσία το βιβλίο του, «Η Κηφισιά στα Χρόνια της Επανάστασης: Τα Πριν, Τα Γεγονότα, Τα Μετά». Το ενδιαφέρον του για την περιοχή του Αμαρουσίου οφείλεται στο γεγονός ότι είναι γηγενής Μαρουσιώτης και οικογένειά του ζει εκεί από τη δεκαετία του 1830.

Τι συμβαίνει στο Μενίδι τον Απρίλιο του 1821, ένα αρβανιτοχώρι τότε, και ποιος ο ρόλος των Φιλικών; Με την είσοδο των Ελλήνων στην Αθήνα, οι Οθωμανοί κλείνονται στην Ακρόπολη; Τι γνωρίζουμε για τις πολιορκίες της Ακρόπολης κα για τις μάχες στις γύρω περιοχές;

Ισχύει ότι στις μάχες στην Αττική έλαβαν μέρος δύο από τους σπουδαιότερους αγωνιστές του 1821, ο Ανδρούτσος και ο Καραϊσκάκης, ο οποίος μάλιστα αργότερα δολοφονήθηκε στο Φάληρο;

Πώς ανατρέπεται η προσπάθεια Απελευθέρωσης της Αθήνας; Η Αθήνα απελευθερώνεται - έστω και για λίγο - με τη συνδρομή κατοίκων των επαρχιών της Αττικής. Τι σημαίνει αυτό για την κοινωνική ισορροπία στην περιοχή;

Ο Αριστείδης Χατζής είναι Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Ιστορίας & Φιλοσοφίας της Επιστήμης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής Ερευνών του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ). Είναι επίσης Δικηγόρος, Διδάκτωρ Δικαίου & Οικονομικών του Πανεπιστημίου του Σικάγου, Fellow του Institute for Research in Economics and Fiscal Issues/Παρίσι, μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Society of European Contract Law/Μόναχο, της Διοικούσας Επιτροπής του European Network for Better Regulation/Βρυξέλλες και των Επιστημονικών Συμβουλίων του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), του Ινστιτούτου για τη Δικαιοσύνη και την Ανάπτυξη (EPLO) καθώς και του Ιστορικού Αρχείου του Πανεπιστημίου Αθηνών. Υπηρέτησε ως μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της European Association of Law & Economics (2001-05), του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (2014-16) και της εθνικής Επιτροπής «Ελλάδα 2021» (2020-2021). Έχει τιμηθεί με υποτροφίες και ακαδημαϊκά βραβεία, εργασίες του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους, έχει διδάξει και έχει δώσει πλήθος διαλέξεων, σεμιναρίων και ομιλιών σε συνέδρια σε όλο τον κόσμο.
Τα βιβλία του Φιλελευθερισμός (2017), Επιχειρήματα Ελευθερίας (2017), Θεσμοί (2018) και Ο Ενδοξότερος Αγώνας: Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 (2021) κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Πότε αποσπώνται και από ποιον; Τι γνωρίζουμε για όσα συνέβησαν το 1864; Από πού μαθαίνουμε για αυτές και για την ιστορία τους;

Πού βρίσκονται σήμερα; Τι σηματοδότησαν στο παρελθόν και τι σηματοδοτούν σήμερα σε σχέση με τη συλλογική μας πολιτιστική ταυτότητα;

Η Στυλιάνα Γκαλινίκη σπούδασε Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Έχει κάνει επίσης σπουδές θεάτρου στο θεατρικό εργαστήρι «Παράθλαση». Είναι αρχαιολόγος και προϊσταμένη του Τμήματος Συλλογών Λίθινων, Τοιχογραφιών και Ψηφιδωτών στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Έχει ασχοληθεί με την επιμέλεια εκθέσεων και την υλοποίηση δράσεων που αποσκοπούν στη δημιουργική εμπλοκή του κοινού με τα μουσειακά εκθέματα. Το επιστημονικό έργο της αφορά στην ιστορία της αρχαιολογικής έρευνας, στις κοινωνικές χρήσεις της πολιτισμικής κληρονομιάς, καθώς επίσης και σε θέματα συγκρότησης και επιτέλεσης της συλλογικής μνήμης και ταυτότητας, εστιάζοντας στις δημόσιες εκδηλώσεις τους στον αστικό χώρο. Μελέτες της έχουν παρουσιαστεί σε συνέδρια και συλλογικούς τόμους. Είναι επίσης συγγραφέας δύο λογοτεχνικών βιβλίων.

Η Εσθήρ Σολομών είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μουσειολογίας στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Σπούδασε αρχαιολογία, μουσειολογία και κοινωνική ανθρωπολογία στην Ελλάδα, την Ιταλία και τη Μεγάλη Βρετανία. Έχει εργαστεί σε μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού και έχει δημοσιεύσει βιβλία, άρθρα και μελέτες σχετικά με την επιμέλεια εκθέσεων, τον πολιτιστικό τουρισμό, τη δημόσια ιστορία, τη μουσειακή εκπαίδευση, τις υλικές αποτυπώσεις της κοινωνικής μνήμης και ταυτότητας, καθώς και τις κοινωνικές και πολιτικές χρήσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το 2018 μαζί με τη Στυλιάνα Γκαλινίκη, συνάδελφο στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, φίλη και επιστημονική συνοδοιπόρο, διοργάνωσε ένα σημαντικό συνέδριο για την ιστορία, τις σημασίες και τις χρήσεις του μνημείου των Incantadas της Θεσσαλονίκης, τα πρακτικά του οποίου δημοσιεύθηκαν το 2021 από το ΑΜΘ σε έναν τόμο αναφοράς με τον τίτλο «The work of magic arts».

Ποια η σχέση του με την ίδρυση της Φεντερασιόν; Πώς κινήθηκε συνδικαλιστικά πριν και πώς αμέσως μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912;

Πρωτοστάτησε στην ίδρυση της ΓΣΕΕ και του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας; Γιατί το 1923 διαγράφεται από το ΣΕΚΕ; Ενεπλάκη καθόλου στα γεγονότα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου;

Ο Μπεναρόγια συμμετείχε σε πολλές εργατικές συγκεντρώσεις, φυλακίστηκε αρκετές φορές, τοποθετήθηκε από νωρίς σχετικά με κεφαλαιώδη ζητήματα όπως οι Νεότουρκοι, η Μικρασιατική Εκστρατεία, η ίδρυση ανεξάρτητου κράτους στο Ισραήλ. Ποια είναι η παρακαταθήκη του;

Ο Κωστής Καρπόζηλος είναι ιστορικός και, από το καλοκαίρι του 2016, διευθυντής των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ). Η έρευνά του εστιάζει στην ιστορία των πολιτικών και κοινωνικών κινημάτων, στις διεθνικές διασταυρώσεις και στις εμπειρίες της κινητικότητας και του εκτοπισμού. Έχει γράψει ένα βιβλίο για τους Έλληνες μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες («Κόκκινη Αμερική: Έλληνες μετανάστες και το όραμα ενός Νέου Κόσμου 1900-1950», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2017) και αναμένεται σύντομα το επόμενο με τίτλο «Εκτός Ορίων: μια διεθνική ιστορία του ελληνικού κομμουνισμού», εκδόσεις Αντίποδες).

Τι γνωρίζουμε για τους κρατούμενους; Πόσοι πέρασαν από το Παύλος Μελάς; Ήταν όλοι αντιστασιακοί; Τι συμβαίνει στο Παύλος Μελάς μετά το τέλος της Κατοχής και σε ποια κατάσταση βρίσκεται σήμερα ο χώρος;

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά αυτά τα θέματα με την Ελένη Καλλιμοπούλου και τον Παναγιώτη Πούλο.

Η Ελένη Καλλιμοπούλου είναι επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ (PhD, MMus, SOAS, University of London). Είναι συγγραφέας των βιβλίων Paradosiaka: Music, Meaning and Identity in Μodern Greece (Ashgate/Routledge, 2009), και Learning Culture through City Soundscapes – A Teacher Handbook (μαζί με τους Π. Κ. Πούλο και Κ. Κορνέτη, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, 2013), και συνεπιμελήτρια των βιβλίων Εισαγωγή στην εθνομουσικολογία (Ασίνη, 2014), Μουσικές κοινότητες στην Ελλάδα του 21ου αιώνα: Εθνογραφικές ματιές και ακροάσεις (Πεδίο, 2020) και Αντι-αρχεία: επανεξετάζοντας την ιστορία από τα κάτω (Ένωση Προφορικής Ιστορίας, 2021). Είναι ιδρυτικό μέλος της ερευνητικής ομάδας sonorCities, η οποία επικεντρώνεται στην ιστορία και εθνογραφία του ήχου και των αισθήσεων, και μέλος της διεθνούς συμβουλευτικής ομάδας του περιοδικού Ethnomusicology Forum.

Ο Παναγιώτης Κ. Πούλος είναι Επίκουρος Καθηγητής Εθνομουσικολογίας στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (BA, PhD SOAS, Univeristy of London). Η έρευνά του επικεντρώνεται στις μουσικές παραδόσεις της Μέσης Ανατολής, στην πολιτισμική ανάλυση της μουσικής και των τεχνών της ύστερης οθωμανικής περιόδου και της Τουρκίας, και την ιστορία της καθημερινότητας των οθωμανικών πόλεων. Είναι ιδρυτικό μέλος της ερευνητικής ομάδας sonorCities και επιστημονικός υπεύθυνος των ερευνητικών προγραμμάτων Intercommunal Musical Geographies of Late Ottoman Istanbul (ΕΛ.ΙΔ.ΕΚ 2019-2022) και Histories, Spaces and Heritages at the transition from the Ottoman Empire to the Greek state (École française d’Athènes 2017-2021) (σε συνεργασία με τον Η. Κολοβό).

Είναι συγγραφέας του βιβλίου Η μουσική στον ισλαμικό κόσμο: Πηγές, θεωρήσεις, πρακτικές (Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, 2015, e-book) και έχει συνεπιμεληθεί τους συλλογικούς τόμους Οθωμανικά μνημεία στην Ελλάδα: Kληρονομιές υπό διαπραγμάτερυση (Εκδόσεις Καπόν, 2023) (με τους Η. Κολοβό και Γ. Πάλλη) και Ottoman Intimacies, Balkan Musical Realities (Φινλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών, 2013) (με τους R.P. Pennanen και Aspasia Theodosiou).

Στο εύρημα αυτό, ένα από τα πιο σπάνια του ελληνικού χώρου, διατηρούνται σε άριστη κατάσταση τα φρύδια της νεκρής και τα μαλλιά της, χτενισμένα σε πλεξούδα.

H Αγγελική Κουκουβού αφηγείται στην Αγιάτη Μπενάρδου την φοβερή ιστορία της μούμιας του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Η Αγγελική Κουκουβού είναι αρχαιολόγος, απόφοιτος και διδάκτορας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάζεται στο Υπουργείο Πολιτισμού από το 1993. Έχει διενεργήσει πολλές ανασκαφές στη βόρεια Ελλάδα, ενώ από το 2004 υπηρετεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Έχει επιμεληθεί πολλές μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις του μουσείου και τους συνοδευτικούς καταλόγους τους. Από το 2018 είναι προϊσταμένη του Τμήματος Εκθέσεων, Επικοινωνίας και Εκπαίδευσης του ΑΜΘ και αναπληρώτρια προϊσταμένη του έως τον Απρίλιο του 2023. Πρόσφατα εκλέχτηκε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου των Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Και τι συμβαίνει το 1922 στην περιοχή; Γιατί επέλεξαν την περιοχή οι πρόσφυγες και από πού ήταν όσοι έφτασαν εκεί;

Πώς διαμορφωνόταν οι καθημερινότητα των και ποια ήταν τα βασικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν; Ποια είναι η σχέση της Ν. Μηχανιώνας με τη Θεσσαλονίκη; Ποια είναι τα βασικά τοπόσημα της περιοχής;Ποιος ήταν ο πολιτικός χαρακτήρας της περιοχής και πώς εκφραζόταν;

Υπάρχουν κάποια πρόσωπα ή και γεγονότα που να σημάδεψαν τη Μηχανιώνα;

Ο Πάρης Ποτηρόπουλος αποφοίτησε από το τμήμα Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με ειδίκευση στην Ψυχολογία. Ολοκλήρωσε τις Μεταπτυχιακές του Σπουδές στον Τομέα Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και μετέπειτα ανακηρύχθηκε Διδάκτορας Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Εργάστηκε ως ερευνητής σε προγράμματα του Τομέα Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Α.Π.Θ.

Υπηρέτησε ως δάσκαλος αρχικά ως αναπληρωτής και αργότερα ως μόνιμος.
Στο Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών υπηρέτησε αρχικά ως αποσπασμένος εκπαιδευτικός από το 2005 ως το 2008.

Το 2009 εκλέχτηκε Ερευνητής Δ΄ βαθμίδας στο Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ το 2013 εξελίχτηκε, ύστερα από εκλογή, στην Γ΄ Βαθμίδα όπου υπηρετεί ως σήμερα.

Η Αναστασία Γκαδόλου είναι από το 2023 Γενική Διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο πανεπιστήμιο του Leicester στη Μεγάλη Βρετανία. Είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος σπουδών του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ στο ίδιο Πανεπιστήμιο πραγματοποίησε μεταδιδακτορική έρευνα. Πρόσφατα απέκτησε και δεύτερο τίτλο μεταπτυχιακών σπουδών στη θεματική: Αειφόρος Τουριστική Ανάπτυξη. Πολιτισμός, Περιβάλλον, Κοινωνία, στο διακρατικό, διατμηματικό πρόγραμμα του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Πανεπιστημίου Παρίσι 1 Πάνθεον Σορβόννη.

Από το 1993 εργάζεται ως μόνιμη υπάλληλος στο Υπουργείο Πολιτισμού. Από τον Ιούλιο του 2014 έως τον Απρίλιο του 2023 προΐστατο του Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων και Αρχαιολογικών Έργων της Δ/νσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Έχει διενεργήσει σωστικές ανασκαφές στην Αχαΐα και τη Βοιωτία. Από το 2005 συμμετέχει στην ανασκαφή, μελέτη και δημοσίευση της ανασκαφής του Ιερού των Πρώιμων Ιστορικών Χρόνων του Ελικωνίου Ποσειδώνα στην Αχαΐα.

Έχει δημοσιεύσει δύο μονογραφίες (Η Αχαΐα στους πρώιμους ιστορικούς χρόνους. Κεραμεική παραγωγή και έθιμα ταφής. Δημοσιεύματα Αρχαιολογικού Δελτίου αρ. 101, Αθήνα 2008 και Thapsos class pottery reconsidered. Workshop or pottery style? The case of Achaia in the northern Peloponnese. Οxford BAR 2279, 2011) καθώς και έναν αριθμό επιστημονικών άρθρων σε ελληνικά και ξένα περιοδικά.

Θεσσαλονίκη. Η νύμφη του Θερμαϊκού. Η συμπρωτεύουσα. Η Σαλονίκη. Η Ξεσαλονίκη.

Αυτό το επεισόδιο είναι λίγο διαφορετικό. Ξεκινώντας μια μεγάλη βόλτα στη Θεσσαλονίκη και πριν εξερευνήσουμε μνημεία, ιστορίες, αφηγήσεις και ανθρώπους που τη σημάδεψαν από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας, ακούμε αρχειακό υλικό με εμβληματικούς Θεσσαλονικιούς όπως ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, ο Γιώργος Ιωάννου, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος και ο Θωμάς Κοροβίνης, και συνομιλούμε με τους Σάκη Σερέφα, Τάσο Ζαφειριάδη και Βασιλική Καρτσιακλή, σύγχρονους κατοίκους της πόλης.

Ήταν ένα κτίριο πολιτικού ή θρησκευτικού χαρακτήρα τελικά και τι σηματοδοτούσε για την πόλη των Αθηνών; Σε τι κατάσταση βρίσκεται σήμερα ο Θησαυρός;

Η Αθανασία Ψάλτη είναι πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με ειδίκευση στην Αρχαιολογία. Επιπλέον, είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών που έλαβε από το ίδιο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Εισήλθε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία το 1993 και υπηρέτησε από το 1994 έως το 2010 στην Εφορεία Αρχαιοτήτων της Εύβοιας. Το 2007, διετέλεσε Τμηματάρχης Μουσείων στην ίδια Εφορεία, ενώ από τον Μάρτιο του 2010 προΐσταται της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δελφών. Έχει συγγράψει και δημοσιεύσει άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά σχετικά με την τοπογραφία και τα αρχαία νεκροταφεία της Εύβοιας, καθώς και σχετικά με την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Ερέτριας και των Δελφών. Κατά τη διάρκεια της θητείας της στους Δελφούς, το Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών ανακηρύχθηκε τιμώμενο μουσείο για το έτος 2013.

Πώς έβρισκε τον οπλισμό της και πώς εκπαιδεύονταν τα μέλη της; Ποιες περιοχές της Αθήνας ήταν πυρήνες της δράσης της; Η δράση της επικεντρώνεται μόνο στην Αθήνα; Ήταν μία «οργανωση κατασκοπείας» τελικά; Ποια είναι τα πιο εμβληματικά ή αιματηρά επεισόδια στα οποία εμπλέκεται η ΟΠΛΑ;

Πότε λήγει αυτό το αντάρτικο πόλεως και υπό ποιες συνθήκες;

Ο συγγραφέας του 2 ου αι. μ.Χ. Ιούλιος Πολυδεύκης μάς παραθέτει στο Ὀνομαστικόν μια σύνοψη των πρώτων φυλών της Αθήνας από τιμυθολογικές εποχές μέχρι και πριν τη μεταρρύθμιση του Κλεισθένη.

Από πού μαθαίνουμε για φυλές των Αθηνών; Είναι οι φυλές ίδιες και σταθερές ανά τους αιώνες; Τι συμβαίνει στην Αρχαϊκή Εποχή; Τι προκαλεί και τι πετυχαίνει ο Κλεισθένης στις μεταρρυθμίσεις του; Πόσο διατηρείται αυτή η συνθήκη, των μεταρρυθμίσεων, και τι συμβαίνει αργότερα, κατά τον 4ο και 3ο πΧ αι.; Τι συμβαίνει κατά την περίοδο της ρωμαιοκρατίας;

Ήταν η αδριανίδα φυλή μια δήλωση υποτέλειας των Αθηνών στη Ρώμη;Πότε παύει να υφίσταται το φυλετικό σύστημα των Αθηναίων;

Τελικά, τι φανερώνουν για την Αθήνα οι επεκτάσεις του φυλετικού συστήματος;

Ο Βασίλης Νάστος είναι πτυχιούχος Κλασικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, και κάτοχος μεταπτυχιακού και διδακτορικού τίτλου από το ίδιο Πανεπιστήμιο. Η διδακτορική του διατριβή εστίασε στις «Συμβάσεις, την Προσωπικότητα και το Τυχαίο: ως μια προσέγγιση των Ιστοριών του Πολύβιου». Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στην Ιστοριογραφία της Ελληνιστικής περιόδου και της Ύστερης Αρχαιότητας, στην Αθήνα στο πέρασμα του χρόνου, και στη γενεαλογία των Ατρειδών. Έχει δημοσιεύσει σε πλήθος επιστημονικών περιοδικών, και σήμερα εργάζεται ως εκπαιδευτικός στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Πως βίωνε ένας Σκωτσέζος από τη Γλασκόβη την Αθήνα της εποχής; Τι τον ενοχλούσε και τι τον γοήτευε στην πόλη μας; 

Γιατί αντιπαθούσε και ήταν σε συνεχείς προστριβές με τον Όθωνα και την αυλή του; Ποια η σχέση του με την ελληνική αστική τάξη της εποχής; Γιατί αντιπαθούσε τον Σπύρο Τρικούπη; Και ποια ήταν η άποψη του για τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο ή τον Ιωάννη Κωλέττη;

Γιατί παράτησε τελικά το αγρόκτημα του στα Λιόσια; Πως το συνέδεσε με την αίσθηση της ιδιοκτησίας των νέων Ελλήνων;  

Τελικά, ήταν ένας Βρετανός στην Αθήνα, ή απλά ένας ακόμα Αθηναίος, κάποιος που, όπως και τόσοι άλλοι μετοίκησαν στην νέα πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους; 

Ο Μιχάλης Σωτηρόπουλος είναι ιστορικός της νεότερης Ευρώπης με έμφαση στη διανοητική ιστορία της Μεσογείου κατά το μακρύ 19ο αιώνα και αυτήν την περίοδο είναι Εταίρος στη Βρετανική Σχολή Αθηνών (1821 Fellow in Modern Greek Studies), και επιστημονικός υπεύθυνος του ερευνητικού προγράμματος «Unpublished Archives of British Philhellenism during the Greek Revolution, 1821-1832».

Ο Μιχάλης σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Γιορκ, στην EHESS στο Παρίσι και στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, όπου υποστήριξε και τη διδακτορική του διατριβή. Έχει διδάξει ή εργαστεί ως ερευνητής στα Πανεπιστήμια του Λονδίνου, της Οξφόρδης, στο Πρίνστον, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και στο Πανεπιστήμιο Θράκης. Μελέτες του έχουν εκδοθεί σε διάφορες γλώσσες, σε ξένα και ελληνικά επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους, ενώ πολύ πρόσφατα εκδόθηκε η μονογραφία του με τίτλο «Liberalism after the Revolution: The Intellectual Foundations of the Greek State, ca. 1830-1880» από το Cambridge University Press, 2023.

Ένα βασικό τοπόσημο τους είναι το Ωρολόγιο του Κυρρήστου. Ποιος ήταν ο Ανδρόνικος Κύρρηστος και πότε χρονολογείται το ωρολόγιο; Σε ποια ιστορική της φάση βρίσκεται η Αθήνα εκείνη την εποχή;

Τι ήταν το ωρολόγιο και ποια η λειτουργία του; Πώς έμοιαζε εξωτερικά; Ισχύει ότι είχε στην οροφή ένα έντονο μπλε χρώμα; Τι το κάνει τόσο ξεχωριστό;

Πώς αλλάζει η χρήση και η λειτουργία του ανά τους αιώνες; Ισχύει ότι κατά την Οθωμανική Περίοδο έχουμε παραστάσεις από χορούς δερβίσηδων εντός του;

Ποιες είναι οι ενέργειες που έχουν γίνει για την αποκατάσταση και τη συντήρησή του; Και σε τι κατάσταση βρίσκεται σήμερα;

Ο Νίκος Τσονιώτης εργάζεται ως αρχαιολόγος στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Κατέχει Πτυχίο και Διδακτορικό δίπλωμα στη Κλασική Αρχαιολογία από το Πανεπιστήμιο της Ρώμης 2 καθώς καιΜεταπτυχιακό δίπλωμα στη «Προστασία Μνημείων: Συντήρηση και Αποκατάσταση ΙστορικώνΚτιρίων και Συνόλων», από το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο. Οι ανασκαφές στις οποίες έχει εργαστεί περιλαμβάνουν τηΜινωική θέση στο Αποδούλου Ρεθύμνου, τη Μυκηναϊκή θέση στις Κουκουναριές Πάρου, το Δίον Πιερίας, τη ΒιβλιοθήκηΑδριανού, τη Ρωμαϊκή Αγορά της Αθήνας και σε διάφορα σημεία της Πλάκας. Από το 1996 εργάστηκε με τη Β΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, στο υπόκατασκευή αεροδρόμιο των Σπάτων και στον Πειραιά, και εν συνεχεία, από το 1999, με την Α΄Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων (Πόλης) Αθηνών, στην Πλάκα, στη Βιβλιοθήκη Αδριανού και τη Ρωμαϊκή Αγορά και στην Ακρόπολη.

Τα κυριότερα επιστημονικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την τοπογραφία της αρχαίας και της μεσαιωνικής Αθήνας, τιςΟχυρώσεις της ύστερης αρχαιότητας και του Μεσαίωνα στην Αθήνα και σε άλλες ελληνικέςπόλεις, την Κεραμική της ύστερης αρχαιότητας, την ελληνιστική και ρωμαϊκή γλυπτική, καθώς και την Ταφικήαρχιτεκτονική της ύστερης κλασικής και της ελληνιστικής περιόδου.

Τι ήταν η Μεγάλη Στράτα της Βάρης που διερχόνταν παραπλεύρως της περιοχής κατά την Οθωμανική Περίοδο; Και τι ήταν της Γριάς το Πήδημα, τοποθεσία που βρίσκεται εκεί; Τι γνωρίζουμε για το εργοστάσιο Μαλτσινιώτη και γιατί είναι κομβικό για την ιστορία της περιοχής;

Ο Υμηττός ήταν βεβαίως ένας προσφυγικός συνοικισμός. Τι γνωρίζουμε για αυτόν, για τη ρυμοτομία, τις προσφυγικές οικίες; Από πού προέρχονταν κυρίως οι πρόσφυγες; Γιατί επέλεξαν περιοχές όπως τον Υμηττό οι πρόσφυγες; Είχε την υποδομή η περιοχή για να υποδεχτεί τόσο κόσμο;

Γιατί η Παπαστράτειος Δημοτική Επαγγελματική Σχολή Παιγνιδιών και Διακοσμητικής και το 1ο Δημοτικό Σχολείο ήταν σημαντικά; Ισχύει ότι υπήρξαν πολιτικές συγκρούσεις ανάμεσα στους κατοίκους της περιοχής; Ποια είναι τα πιο σημαντικά τοπόσημα και ποιος ο χαρακτήρας της σήμερα; Ποια είναι η σχέση του Υμηττού με το υπόλοιπο κέντρο; 

Τι ακριβώς είναι αυτό το τάγμα και πώς βρέθηκε στην Αθήνα; Για ποιο λόγο οι Ιησουίτες σχετίστηκαν με τη μόρφωση και τις Τέχνες: Πότε και ποιοι δημιούργησαν τη Βιβλιοθήκη των Ιησουιτών στην Αθήνα;

Πώς οι μικρές βιβλιοθήκες του Καθολικού Τάγματος των Ιησουιτών της Τήνου και Σύρου, επιβιώσαν, ενισχύθηκαν μέσα στο χρόνο και βρήκαν στέγη στην Αθήνα; 

Πόσους τόμους αριθμούν και ποια είναι τα κύρια θέματα των συλλογών της; Υπάρχουν και σπάνιες εκδόσεις ανάμεσα στις συλλογές; Τι είναι τα Φραγκοχιώτικα; Και τι περιέχει η μουσική συλλογή που βρίσκεται εκεί;

Αυτοί είναι οι στίχοι 290 έως 327 της ραψωδίας Ρ της Οδύσσειας, σε μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη. Ιδανική αφετηρία γι αυτό το επεισόδιο με θέμα τα σκυλιά στην αρχαία Αθήνα.

Τι μαθαίνουμε από τα αρχαία κείμενα για τις απόψεις των αρχαίων Αθηναίων για τον σκύλο; Πως απεικονίζεται "ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου" στην αρχαία τέχνη; Υπάρχουν ιστορίες συγκινητικής αφοσίωσης σκύλων στην αρχαιότητα; Υπάρχουν αρχαίοι συγγραφείς που δείχνουν ιδιαίτερη αγάπη στα σκυλιά; Γνωρίζουμε κάτι για τις ράτσες των σκυλιών των αρχαίων Αθηναίων; Για τις ασθένειες και τα παράσιτά τους; Τι γνωρίζουμε για τις ταφές σκύλων στην αρχαία Αθήνα;

Η Κάτια Μαργαρίτη είναι Διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας με σπουδές στο τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο University College London. Η Διδακτορικήτης  διατριβή έχει θέμα τον θάνατο της αγάμου κόρης στην Αθήνα των κλασικών χρόνων και έχει εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Archaeopress στην Αγγλία. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ταφική τέχνη, στις ταφές και στα ταφικά έθιμα, στη γλυπτική και στην αγγειογραφία της αρχαίας Αθήνας καθώς και στα ζώα στην αρχαία τέχνη. Το βιβλίο της για τον θάνατο και την ταφή στην κλασική Αθήνα κυκλοφόρησε το 2021 από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Αυτό το διάστημα συγγράφει μία μονογραφία για τον σκύλο στην αρχαία αττική τέχνη και ένα βιβλίο για τα ζώα στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης Kenneth Kitchell 

Από πού προήλθαν οι πρώτοι πρόσφυγες πουκατοίκησαν το Ελληνικό; Υπάρχει κάποια ιδιαιτερότητα στα ονόματα των δρόμων της περιοχής; Τι γνωρίζουμε για το Αεροδρόμιο του Ελληνικού; Για την Αμερικανική Βάση; Τι γνωρίζουμε για το Αμερικανικό Κολλέγιο Θηλέων;

Ο Γιάννης Φίλανδρος είναι ιστορικός. Έκανε μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο στη Φλωρεντία. Ειδικεύεται στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Εργάζεται στο Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Κ. Μητσοτάκης» ως υπεύθυνος του Ιστορικού Αρχείου. Είναι επίσης Γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Φίλων Παναγιώτη Κανελλόπουλου, υπεύθυνος του Ιστορικού Αρχείου Παναγιώτη Κανελλόπουλου και επιστημονικός σύμβουλος του Ιδρύματος Ιστορίας Ελευθερίου Βενιζέλου. Έχει δημοσιεύσει άρθρα και μελέτες, επιμελείται ιστορικές εκδόσεις ενώ οι πιο πρόσφατες εκδόσεις του αφορούν το 1821. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι η πολιτική, ο φιλελευθερισμός, τα πολιτικά κόμματα, προσωπικότητες της πολιτικής και της διανόησης και η τοπική ιστορία.

Τι μαθαίνουμε για του Θράκες από τον Ηρόδοτο; Ισχύει ότι για το Στράβωνα η Θράκη ήταν η πατρίδα της μουσικής; Πότε και πώς μαθαίνουμε για την πρώτη παρουσία Θρακών στην Αθήνα; Πού απασχολήθηκαν οι πρώτοι Θράκες στην Αττική;

Τον 5ο αιώνα με ποια αφορμή έρχονται περισσότεροι Θράκες στην Αθήνα; Η αττική εικονογραφία τις μαρτυρά για την παρουσία των Θρακών στην Αθήνα; Τι γνωρίζουμε για τη σχέση Αθηναίων και Θρακών της Αθήνας;

Σε αυτά τα ερωτήματα απαντά η Δέσποινα Τσιαφάκη. Η κ. Τσιαφάκη είναι Διευθύντρια Ερευνών και Επιστημονική Υπεύθυνη του τμήματος Πολιτισμού και Δημιουργικών Βιομηχανιών στο Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ) του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά (ΕΚ Αθηνά). Είναι διδάκτωρ του Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας του ΑΠΘ και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος του ίδιου τμήματος με ειδίκευση στην Κλασική Αρχαιολογία, Βυζαντινή Ιστορία και Ιστορία της Τέχνης.

Υπήρξε επιμελήτρια αρχαιοτήτων στο  Getty Museum (Malibu) και έχει συνεργαστεί με διάφορα ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελλάδος και του εξωτερικού. Από το 2002 εντάχθηκε ως Ερευνήτρια στο Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά με κύρια αντικείμενα την αρχαιολογία, τον ψηφιακό πολιτισμό και τις αρχαιολογικές επιστήμες. Πήρε μέρος σε διάφορες αρχαιολογικές ανασκαφές και από το 2014 συνδιευθύνει με την καθ. Ε. Μανακίδου, την Πανεπιστημιακή ανασκαφή στο Καραμπουρνάκι Θεσσαλονίκης.

Έχει συμμετάσχει σε περισσότερα από 30 ευρωπαϊκά και εθνικά ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα για αρχαιολογία, πολιτιστική κληρονομιά, ψηφιακό πολιτισμό και αρχαιολογικές επιστήμες. Έχει συμμετάσχει στη διοργάνωση αρχαιολογικών εκθέσεων, συνεδρίων και ημερίδων με αντικείμενο τον πολιτισμό.

Σε αυτά τα ερωτήματα απαντά η Αριάδνη Κλωνιζάκη, αρχαιολόγος, Διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και Επιμελήτρια Αρχαιοτήτων στο Τμήμα Συλλογής Έργων Γλυπτικής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. 

Η κ. Κλωνιζάκη σπούδασε αρχαιολογία στο ΕΚΠΑ και πολιτιστική πολιτική & διαχείριση στο Warwick στη Μ. Βρετανία. Εργάζεται από το 2000 στο Υπουργείο Πολιτισμού. Η διδακτορική της διατριβή αφορά στην διάδοση της λατρείας του Ασκληπιού. Ασχολείται με τους Έλληνες θεραπευτές - θεούς, την αρχαία ελληνική θρησκεία και ιατρική, τα αρχαία ελληνικά ιερά, την γλυπτική και την πολιτιστική πολιτική. Έχει δώσει ομιλίες σε επιστημονικά συνέδρια, σε φοιτητές και στο ευρύ κοινό και έχει δημοσιεύσει άρθρα και κείμενα σχετικά με την λατρεία του Ασκληπιού, αρχαία γλυπτά, ψηφιδωτά και νομίσματα.

Ο Γιάννης Θεοχάρης ξεναγεί την Αγιάτη Μπενάρδου στο Κάστρο των Αθηνών και την μεσαιωνική πόλη της Αθήνας

1. Ο τυφεκισμός 200 κομμουνιστών την 1/5/1944.

2. Ο τυφεκισμός όλων των ανδρών τους οποίους θα συναντήσουν τα γερμανικά στρατεύματα επί της οδού Μολάοι προς την Σπάρτην, έξωθι των χωρίων.

Υπό την εντύπωσιν του κακουργήματος τούτου, Ελληνες εθελονταί (σ.σ. πρόκειται για ταγματασφαλίτες) εφόνευσαν αυτοβούλως 100 άλλους κομμουνιστάς.

Ο στρατιωτικός Διοικητής Ελλάδος».

Αυτά έγραφε ο ημερήσιος Τύπος της εποχής σχετικά με την δολοφονία του υποστράτηγου Κρεχ και τεσσάρων συνοδών του από τον ΕΛΑΣ. Tι συμβαίνει ως αντίποινα στην Αττική και τι γνωρίζουμε για την επιλογή των 200 που θα εκτελούνταν την Πρωτομαγιά του ’44 στην Καισαριανή; Ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι;

Ποιοι αποφάσισαν την εκτέλεση και πώς αντέδρασε το ΕΑΜ όταν έγινε γνωστή η επικείμενη εκτέλεση; Ισχύει ότι εκτός από την Καισαριανή εκτελέσθηκαν και άλλοι εκατό Έλληνες στην Αττική;

Όταν αναφερόμαστε στην εκτέλεση των 200 σε ποιο σημείο της Καισαριανής αναφερόμαστε; Γιατί επέλεξαν εκείνο το σημείο οι Γερμανοί; Και τι γνωρίζουμε για την ιστορία με τα σημειώματα που πετούσαν οι μελλοθάνατοι, όπως αποτυπώθηκε και στη ταινία του Παντελή Βούλγαρη;

Η Καισαριανή είναι μια προσφυγική περιοχή. Πώς μεταβλήθηκε ο χαρακτήρας της μετά την εκτέλεση και τη μνημειοποιήση του Σκοπευτηρίου;

Για πόσες περίπου αλάνες μιλάμε στην Νίκαια, πότε και γιατί δημιουργήθηκαν; Ποια τα κοινά τους χαρακτηριστικά, πόσο μεγάλες είναι και σε τι απόσταση βρίσκονται μεταξύ τους; Παίζουν κάποιο ρόλο στην κοινωνική συνοχή και πώς τις χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι της περιοχής;

Στη Νίκαια υπήρξαν και υπάρχουν βέβαια και ιδιωτικοί κοινόχρηστοι χώροι. Πώς εξελίσσονται όλοι αυτοί οι ανοιχτοί χώροι κατά τις δεκαετίες του 60 και του 70; Και πώς μεταβλήθηκε ο χαρακτήρας τους με την πάροδο του χρόνου; Σήμερα υπάρχουν αλάνες; Και αν ναι, συντηρούνται;

Η Ελένη Κατρίνη, που απαντά σε αυτά σε αυτά τα ερωτήματα, είναι αρχιτέκτων και ερευνήτρια με εμπειρία στον ακαδημαϊκό χώρο, την τοπική αυτοδιοίκηση, τον ιδιωτικό και εθελοντικό τομέα. Η δουλειά της επικεντρώνεται στους τομείς των αστικών κοινών, του διαμοιρασμού στη συλλογική κατοίκηση, της αστικής οικολογίας, του στρατηγικού και συμμετοχικού σχεδιασμού. Έχει εργασθεί εκτενώς σε πρωτοβουλίες συμμετοχικού σχεδιασμού και κοινωνικής καινοτομίας την τελευταία δεκαετία, και αγαπάει να δουλεύει συλλογικά με στόχο τη δημιουργία γειτονιών που είναι περιβαλλοντικά βιώσιμες και κοινωνικάσυμπεριληπτικές.

Είναι μεταδιδακτορική υπότροφος MarieCurie και εντεταλμένη διδάσκουσα στη Σχολή Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ και η κύρια ερευνήτρια για το έργο “Κοινοί Τόποι”. Στο παρελθόν, έχει διδάξει στις σχολές αρχιτεκτονικής του Sheffield και του CarnegieMellonUniversity. Τέλειωσε τη Σχολή Αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ, και ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στον αειφόρο σχεδιασμό και το διδακτορικό της στο CarnegieMellonUniversity της Αμερικής. Η διδακτορική της διατριβή είχε θέμα το πως ο χώρος μπορεί να επηρεάσει συλλογικές πρωτοβουλίες και διαδικασίες.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Νίκαια, και αφού έζησε και εργάστηκε στο εξωτερικό για μια δεκαετία, αποφάσισε να επιστρέψει για να εστιάσει τη δουλειά της στα μέρη που αγάπησε μεγαλώνοντας.

«Ποια γονικά με γέννησαν και με παιδεύουν; Καταραμένη και παρθένα κίνησα για να τους ανταμώσω», θρηνεί η Αντιγόνη του Σοφοκλή στη μετάφραση του Κ.Χ. Μύρη.

Στον Ομηρικό Ύμνο για τη Δήμητρα, η αρπαγή της Περσεφόνης αποδίδεται σπαρακτικά: «Κι αφού την άρπαξε άθελά της πάνω σε ολόχρυσο όχημα την πήγαινε κλαμένη, εκείνη τότε κραύγασε με δυνατή φωνή καλώντας τον πατέρα της, τον άριστο και ύπατο του Κρόνου γιό. Κανείς απ’ τους αθάνατους ούτε κανείς από τους θνητούς ανθρώπους δεν άκουσε την φωνή...».

Τι ήταν η άγαμος κόρη και ποια κορίτσια περιγράφει αυτός ο χαρακτηρισμός; Από ποιες πηγές – φιλολογικές και αρχαιολογικές – μαθαίνουμε για την άγαμο κόρη; Γιατί η παρθενία, η αγνότητα, ήταν τόσο σημαντικές στην Αρχαία Αθήνα; Γιατί θεωρείται τόσο τραγικός ο θάνατος της; Πώς απεικονίζεται η άγαμος κόρη στην ταφική τέχνη; Υπάρχουν ενδυμασίες, ζώα ή άλλα αντικείμενα που σχετίζονται με αυτή; Τι γνωρίζουμε για το γάμο της αγάμου κόρης με τον Άδη;  Ο μύθος της αρπαγής της Περσεφόνης σχετίζεται με την άγαμο κόρη; 

Σε αυτά τα ερωτήματα απαντά η Κάτια Μαργαρίτη.

Η κ. Μαργαρίτη είναι Διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας με σπουδές στο τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο UniversityCollegeLondon. Η Διδακτορικήτης  διατριβή έχει θέμα τον θάνατο της αγάμου κόρης στην Αθήνα των κλασικών χρόνων και έχει εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Archaeopress στην Αγγλία. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ταφική τέχνη, στις ταφές και στα ταφικά έθιμα, στη γλυπτική και στην αγγειογραφία της αρχαίας Αθήνας καθώς και στα ζώα στην αρχαία τέχνη. Το βιβλίο της για τον θάνατο και την ταφή στην κλασική Αθήνα κυκλοφόρησε το 2021 από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Αυτό το διάστημα συγγράφει μία μονογραφία για τον σκύλο στην αρχαία αττική τέχνη και ένα βιβλίο για τα ζώα στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης KennethKitchell το οποίο θα εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Routledge.

Τι γνωρίζουμε για το κτίριο της οδού Κουμπάρη, το Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού, αυτό το υπέροχο νεοκλασικό που βρίσκεται απέναντι από τον Εθνικό Κήπο;

Τι είχε στον νου ο Αντώνης Μπενάκης συγκροτώντας τη συλλογή αυτού του μουσείου, ποιες ήταν οι εμπνεύσεις του και πόσο άλλαξε το κτίριο με το όραμα του Άγγελου Δεληβορριά;

Τι ήταν το κτίριο στο οποίο στεγάστηκε το Πολιτιστικό Κέντρο του Μουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς 138;

Τι συμβαίνει στη Νηματουργία Μέντης-Αντωνόπουλος (ΝΗ.Μ.Α.), όπου το Μουσείο Μπενάκη λειτουργεί έναν πυρήνα εκπαίδευσης και αναβίωσης παραδοσιακών τεχνικών ενώ υποστηρίζει σύγχρονους δημιουργούς;

Ποια είναι η ιστορία του Μουσείου Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης και πώς σχετίζεται με αυτό ο πολιτικός, συλλέκτης έργων τέχνης και ευεργέτης Λάμπρος Ευταξίας;

Κάποια από τα λιγότερα γνωστά κτίρια του Μουσείου Μπενάκη είναι αυτό της Συλλογής Βαλαδώρου που βρίσκεται στην οδό Οτρυνέων 13 στην Ακρόπολη, το εργαστήριο του Γιάννη Παππά στην οδό Ανακρέοντος 38 στου Ζωγράφου, αλλά και το Μουσείο Παιχνιδιών στη λεωφόρο Ποσειδώνος 14 στο Παλαιό Φάληρο.

Τι μαθαίνουμε για την Πινακοθήκη Χατζηκυριάκου-Γκίκα; Πρόκειται για την οικία του ζωγράφου στο Κολωνάκι;

Και τέλος, τι γνωρίζουμε για την οικία της Πηνελόπης Δέλτα στην Κηφισιά, εκεί όπου η Δέλτα συνέγραψε τον «Καιρό του Βουλγαροκτόνου», τα «Μυστικά του Βάλτου», τον «Μάγκα», τον «Τρελαντώνη»;

Σε όλα αυτά τα ερωτήματα απαντά ο επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, Γιώργης Μαγγίνης. Σπούδασε αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο SOAS του Πανεπιστημίου του Λονδίνου όπου ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή. Από το 2001 διδάσκει ιστορία της βυζαντινής, της ισλαμικής και της κινεζικής τέχνης στη Βρετανία. Έχει συμμετάσχει σε αρχαιολογικές ανασκαφές στην Ελλάδα, την Κύπρο και το Όρος Σινά. Έχει εργαστεί στο Ελληνικό Παιδικό Μουσείο, στον καθεδρικό ναό Αγίας Σοφίας Λονδίνου ως υπεύθυνος αρχείου και επιμελητής μουσείου, στην επανέκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων, καθώς και σε μουσεία στο Ηνωμένο Βασίλειο ως σύμβουλος ανάπτυξης. Έχει δημοσιεύσει επιστημονικά άρθρα και τέσσερα βιβλία πάνω στην κυπριακή προϊστορία, την ισλαμική αρχιτεκτονική και τέχνη, τις σιναϊτικές σπουδές, την κινεζική και κορεατική κεραμική, τις ευρωπαϊκές διακοσμητικές τέχνες καθώς και τις κοινότητες της διασποράς των Ελλήνων και των Αρμενίων.

Θα πει κανείς, άλλος τόπος και άλλος χρόνος. Όμως κατά πόσο ισχύει η κινηματογραφική αυτή εικόνα του Βρετανού στρατιωτικού στην Αθήνα κατά τον Β’ ΠΠ;

Η Μαρία Σπηλιωτοπούλου είναι Διευθύντρια Ερευνών στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών. Είναι απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας - Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Paris I-Sorbonne και είναι Διδάκτωρ του Ιστορικού-Αρχαιολογικού τμήματος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεωτέρου Ελληνισμού έχει εργαστεί στο πρόγραμμα Ιστορικής Βιβλιογραφίας του Νεωτέρου Ελληνισμού και της έκδοσης του Αρχείου Κωλέττη. Διηύθυνε το πρόγραμμα Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία στο Διαδίκτυο και διευθύνει το πρόγραμμα υποδομής Χρονολόγιο Γεγονότων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που αφορούν την Ελλάδα βάσει των βρετανικών αρχείων.

Σε αυτό το επεισόδιο της «Ιστορίας μιας πόλης» η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Νίκο Βατόπουλο για τη συνοικία της Αθήνας που σχεδιάστηκε ως κηπούπολη, είχε και έχει περισσότερο πράσινο από όσο φανταζόμαστε.

Πού ακριβώς βρίσκεται η περιοχή Κυπριάδου; Από ποιες περιοχές ορίζεται; Από πού πήρε το όνομά της; Ποιος ήταν ο χαρακτήρας της περιοχής; Ήταν όντως στέκι καλλιτεχνών και ποια τα σημαντικά της τοπόσημα;

Ο Νίκος Βατόπουλος σπούδασε Κοινωνιολογία στο Deree College και ακολούθησε μεταπτυχιακά στο Reading University στο Ηνωμένο Βασίλειο σε Ευρωπαϊκές Σπουδές. Από το 1988 εργάζεται στην «Καθημερινή». Έχει αποκτήσει ειδίκευση για θέματα αθηναϊκού περιβάλλοντος. Από το 2007 ως το 2014 ήταν υπεύθυνος του πολιτιστικού τμήματος. Έχουν εκδοθεί τα βιβλία του «Το Πρόσωπο της Αθήνας» (εκδ. Ποταμός, 2001 και 2008) και «Περπατώντας στην Αθήνα» (εκδ. Μεταίχμιο, 2018), το οποίο περιλαμβάνει επιλογή από κείμενά του στην «Καθημερινή» δημοσιευμένα στην κυριακάτικη στήλη του «Πτυχές». Το 2022 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το τρίτο του βιβλίο με τίτλο «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα: 1934-1944».

Παράλληλα, ασχολείται με τη φωτογραφία. Δίνει ομιλίες με θέμα την Αθήνα και διοργανώνει περιπάτους στον αρχιτεκτονικό ιστό της πόλης.

Ο Αναστάσιος Τάντσης αφηγείται την ιστορία και τη σημασία όλων των σημαντικών εκκλησιαστικών ναών τους οποίους συναντάμε σε μία βόλτα στην Αρχαία Αγορά και στα πέριξ.

Ο κ. Τάντσης είναι επίκουρος καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο ΑΠΘ. Είναι διπλωματούχος αρχιτέκτων του Α.Π.Θ. Ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στη Βυζαντινή Αρχαιολογία και κατέχει τον τίτλο του διδάκτορα από το τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ιδίου πανεπιστημίου. Εργάστηκε ως ελεύθερος επαγγελματίας και υπηρέτησε ως αρχιτέκτονας στο τμήμα παραδοσιακών οικισμών και στο τμήμα διατηρητέων κτηρίων του υπουργείου Αιγαίου. Υπήρξε διδάσκων στο τμήμα αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το 2012 εκλέχτηκε λέκτορας στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ. ενώ παράλληλα διδάσκει στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων και στο ΔΠΜΣ Προστασία Συντήρηση και Αποκατάσταση Μνημείων Πολιτισμού της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ. Συμμετείχε στην ανασκαφή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στη Βασιλική στο κάστρο της Μελίβοιας. Από το 2012 συμμετέχει στην πανεπιστημιακή ανασκαφή του Α.Π.Θ. στους Φιλίππους και από το 2014 στον Μόχλο Σητείας.

Εκείνο το διάστημα τι συμβαίνει στη Βόρειο Ελλάδα; Η απόβαση της «Αντάντ» στη Θεσσαλονική και η παράδοση του οχυρού Ρούπελ, πώς επηρρεάζουν την κατάσταση;

Πότε και πώς δημιουργείται η Κυβέρνηση Εθνικής Αμύνης; Ποια η κατάσταση στην Αθήνα εκείνο το διάστημα, και πώς οδηγούμαστε στα λεγόμενα Νοεμβριανά;

Τι συμβαίνει στις 18 Νοεμβρίου του 1916 στον Πειραιά; Ισχύει ότι έγιναν βομβαρδισμοί στα πέριξ του Παναθηναϊκού Σταδίου και των Ανακτόρων; Τι γνωρίζουμε για τη μεγάλη αντιβενιζελικλη πορεία στο Πεδίον του Αρεως τον επόμενο μήνα; Πώς τελειώνει ο Εθνικός Διχασμός και ποια ήταν η παρακαταθήκη του;

Η Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη είναι ιστορικός. Σπούδασε ιστορία και αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στο BirkbeckCollege και το King'sCollege του Πανεπιστημίου Λονδίνου, όπου αναγορεύθηκε διδάκτωρ στην Ιστορία. Τον Οκτώβριο του 1981 διορίστηκε μόνιμη ερευνήτρια στο Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, το οποίο διηύθυνε από το 2006 μέχρι το 2016. Είναι επιστημονική σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».

Σήμερα αποτελεί συστατικό στοιχείο της μουσικής μας παράδοσης και είναι εγγεγραμμένο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το 2016 και στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO από το 2017.

Πότε αναδεικνύεται το ρεμπέτικο ως μουσικό είδος και σε ποιες γειτονιές αρχικά; Ποια η σχέση του ρεμπέτικου με τους Μικρασιάτες πρόσφυγες; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του ρεμπέτικου ως μουσικού είδους και γιατί οι στίχοι του θεωρούνταν ακραίοι; Ποια ήταν τα διάσημα ρεμπετάδικα στον Πειραιά και στην Αθήνα και ποιοι ήταν οι πιο γνωστοί εκπρόσωποι του είδους; Ποιοι ήταν εκείνοι που προσπάθησαν να απαγορεύσουν το ρεμπέτικο και γιατί; Και τι σηματοδότησε το ρεμπέτικο για τους πρόσφυγες και την εργατική τάξη;

Η Αλεξάνδρα Μούργου είναι αρχιτέκτων μηχανικός του ΕΜΠ με μεταπτυχιακές σπουδές πολεοδομίας και αστικού σχεδιασμού (D.S.A.) στην École Nationale Supérieure d' Architecture de Paris-La Villette και διδάκτωρ του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και του Université Paris 1 Panthéon - Sorbonne στον τομέα της πολιτισμικής γεωγραφίας. Σήμερα εκπονεί μεταδιδακτορική έρευνα στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και είναι υπότροφος της Γενναδείου Βιβλιοθήκης και Μέλος της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών της Αθήνας. Στην έρευνά της με τίτλο «Rebetiko Geographies: Cultural Interactions & Musical Blending From The Eastern Mediterranean To The Urban Spaces Of Deviance» μελετά το αρχείο του Ηλία Πετρόπουλου. Παράλληλα εργάζεται σε ερευνητικά προγράμματα του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ και του Hrant Dink Foundation στην Κωνσταντινούπολη. Έχει σπουδάσει επίσης κλασική και παραδοσιακή μουσική κι έχει εργαστεί περιστασιακά ως μουσικός σε Αθήνα και Παρίσι. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και οι δημοσιεύσεις της εστιάζουν στην αστική, πολιτισμική και ιστορική γεωγραφία και ειδικότερα στις συνδέσεις μεταξύ (αστικού) χώρου και λαϊκής κουλτούρας.

Ποιος είναι ο χαρακτήρας της περιοχής; Ποια είναι η κτηνοτροφική της παράδοση; Υπάρχει και κάποια μυθολογία που να τη συνοδεύει; Σχετίζεται μήπως με την Ελευσίνα ή όχι;

Τι γνωρίζουμε για τους Αρβανίτες της περιοχής; Πώς ήταν οργανωμένοι ως κοινωνία; Υπήρχαν συγκεκριμένες παραδόσεις, έθιμα, εκδηλώσεις στην περιοχή του Ασπροπύργου;

Πώς ξεκινά να αναπτύσσεται η οικόσιτη αγελαδοτροφία, τι ήταν το «Ασπρό» και με ποιον τρόπο αναπτύχθηκε η δημιουργία συνεταιρισμών κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου;

Τι συμβαίνει μετά τον Β΄ Παγκόσμιο; Ισχύει ότι τον Ασπρόπυργο επισκέπτεται ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Προέδρου Τρούμαν; Και εν συνεχεία πώς εμπλέκεται ο Ευάγγελος Αβέρωφ;

Στα ερωτήματα αυτά απαντούν η Μαρία Σαμπατακάκη και ο Δημήτρης Τσίγκος.

Η Μαρία Σαμπατακάκη είναι ιστορικός και εισηγήτρια της έννοιας και πρακτικής της «Δημόσιας και Εφαρμοσμένης» Ιστορίας στην Ελλάδα. Είναι δημιουργός του «hιστορισταί» του γραφείου-δικτύου, που εκπονεί προγράμματα αξιοποίησης της πρωτογενούς ιστορικής έρευνας με στόχο την παραγωγή προϊόντος στον επιχειρηματικό, πολιτιστικό και τουριστικό τομέα. Το «hιστορισταί» έχει συνεργαστεί με σειρά φορέων, ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και επιχειρηματικών ομίλων προς αυτή την κατεύθυνση. Η δουλειά της αποτυπώνεται σε μια εργογραφία που περιλαμβάνει κινηματογραφικές παραγωγές, δράσεις και ψηφιακές εφαρμογές, εργαστήρια, αρθρογραφία και βιβλιογραφία.

Ο Δημήτρης Τσίγκος είναι ιδρυτής της Starttech Ventures. Διετέλεσε Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Νέων Επιχειρηματιών, της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδος και είναι ιδρυτής της Ελληνικής Ένωσης Νεοφυών Επιχειρήσεων. Γεννήθηκε στον Ασπρόπυργο όπου και επιστρέφει μέσω της δημιουργίας ενός ιδρύματος για την έρευνα, την εκπαίδευση και τον συνεργατισμό (Ίδρυμα Βασιλείου Τσίγκου).

Υπήρχαν εξωτικά φυτά που τα έφερναν από μακριά; Ισχύει ότι έχουν βρεθεί σπόροι σε πυρές θυσιών; Και τι έχει ακριβώς βρεθεί εκτός Αθηνών, λόγου χάρη στο Θορικό και στο Πλάσι του Μαραθώνα και στο Κορωπί; Τι ακριβώς έχουν φέρει στο φως οι αναβαθμίδες για την καλλιέργεια της γης σχετικά με την αρχαιοβοτανική στην Αττική; 
 

Γνωρίζουμε ότι στην Αρχαία Αγορά λειτούργησαν πολλές ταβέρνες κατά την αρχαιότητα και στην Κλασική Περίοδο. Υπάρχουν μήπως κάποια ευρήματα , πέραν της κεραμικής και της αρχιτεκτονικής, που να μας φέρνουν πιο κοντά στο σήμερα και στις ταβέρνες που λειτουργούν σήμερα εκεί; Στα ερωτήματα απαντά η αρχαιοβοτανολόγος Εύη Μαργαρίτη. 

H Εύη Μαργαρίτη σπούδασε Αρχαιολογία στην Αθήνα και μετέπειτα ειδικεύτηκε στην αρχαιοβοτανολογία με μεταπτυχιακές σπουδές στο Sheffield. Εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στο Cambridge ως υπότροφος του Belinda and Bill Gates Foundation. Επέστρεψε στην Ελλάδα όπου εργάστηκε στo εργαστήριο Wiener της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα και στη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή ως μεταδιδακτορική ερευνήτρια για αρκετά χρόνια. Το 2013 επέστρεψε στο Cambridge ως Marie Curie Fellow. Το 2015 εξελέγη επίκουρη καθηγήτρια στο Ερευνητικό Κέντρο Επιστήμης και Τεχνολογίας στην Αρχαιολογία του Ινστιτούτου Κύπρου και σήμερα είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια. Η έρευνά της εστιάζει κυρίως στην καλλιέργεια της ελιάς και του σταφυλιού στην Ανατολική Μεσόγειο, στις αγροτικές πρακτικές και στην οικονομία της Εποχής του Χαλκού αλλά και στην τελετουργική χρήση των φυτών και της τροφής στην αρχαιότητα.  

Στα ερωτήματα αυτά απαντά ο ιστορικός Νίκος Ποταμιάνος. Ο κ.Ποταμιάνος σπούδασε ιστορία στα τμήματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Αθήνας και της Κρήτης, όπου εκπόνησε και τη διδακτορική του διατριβή. Το 2016 διεξήγαγε μεταδιδακτορική έρευνα στο τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Το 2016 και το 2017 δίδαξε στα τμήματα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Το 2018 ξεκίνησε να εργάζεται ως εντεταλμένος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του ΙΤΕ. Είναι μέλος της επιστημονικής επιτροπής και κριτής άρθρων στο περιοδικό Τα Ιστορικά. Από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης κυκλοφορούν οι μελέτες του «Οι Νοικοκυραίοι: Μαγαζάτορες και βιοτέχνες στην Αθήνα 1880-1925» (2015) και «Της αναιδείας θεάματα. Κοινωνική ιστορία της Αποκριάς στην Αθήνα, 1800-1940» (2020). Από τις εκδόσεις Ασίνη η συλλογή άρθρων του «Ευγενή παχύδερμα και πάσχοντες εργάτες. Επίκαιρες ιστορίες από τις αρχές του 20ού αιώνα» (2016), από το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας το λεύκωμα «ΓΣΕΒΕΕ 100 χρόνια ιστορία» (2019), από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορεί το παιδικό βιβλίο του «Γιατί οι πρωτόγονοι δεν ήξεραν τίποτα, και άλλες ιστορίες από την Προϊστορία όπως τις είπα στην κόρη μου».

Τι γνωρίζουμε για το Φειδία; Πότε γεννήθηκε, ποιος ήταν ο πατέρας του και κοντά σε ποιον μαθήτευσε; Ποια ήταν η πολιτική κατάσταση στην Αθήνα κατά την περίοδο που κτίστηκε ο Παρθενώνας; Από που χρηματοδοτήθηκε το οικοδομικό πρόγραμμα της Ακρόπολης που εγκαινίασε ο Περικλής φυσικά και η Αθηνά Παρθένος; Τι γνωρίζουμε βεβαίως για το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς; Τι το καθιστούσε τόσο σημαντικό και για πόσα χρόνια έστεκε το άγαλμα στον Παρθενώνα; 

Σε αυτά και σε μερικά ακόμα ερωτήματα απαντά η Ομότιμη Καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Όλγα Παλαγγιά. Η κ. Παλαγγιά ειδικεύεται στην αρχαία γλυπτική και στην τέχνη της αρχαίας Μακεδονίας.Κατέχει Πτυχίο Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, και διδακτορικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.  

Στο Βύρωνα στήθηκε λοιπόν ο πρώτος αστικός προσφυγικός συνοικισμός της Ελλάδας με την ονομασία «Προσφυγικός Συνοικισμός Παγκρατίου». Γιατί επέλεξαν περιοχές όπως το Βύρωνα οι πρόσφυγες; Είχε την υποδομή η περιοχή για να υποδεχτεί τόσο κόσμο; Πώς πήρε κατόπιν το όνομά της η περιοχή; Είναι αλήθεια ότι η συνοικία ήταν γυναικοκρατούμενη; Και ποιο ήταν το σκάνδαλο του νηπιοκομείου Μόργκενταου στον Βύρωνα;

Ωστόσο, η ιστορία της Βάρης, είναι πολύ μακρύτερη και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα όπως εξηγεί σε αυτό το podcast η Αλεξάνδρα Αλεξανδρίδου, επίκουρη καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων η οποία από το 2020 συνδιευθύνει τη συστηματική ανασκαφή στη Λαθούριζα της Βάρης.
 

Η κ. Αλεξανδρίδου ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές της σπουδές στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών πριν μεταβεί για μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου και ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή στην Κλασική Αρχαιολογία ως υπότροφος του ΙΚΥ. Η διατριβή με τίτλο Τhe Early Black-Figured Pottery of Attika in Context (ca. 630-570 BC) δημοσιεύθηκε από το Brill το 2011. Από το 2012 έως και το 2017 ήταν μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (ULB). Ως κλασικός αρχαιολόγος ειδικεύεται στη μελέτη της αρχαίας κεραμικής των πρώιμων ιστορικών και αρχαϊκών χρόνων (1200-700 π.Χ.) την οποία και προσεγγίζει σε στενή συνάρτηση με το αρχαιολογικό της συγκείμενο προκειμένου να επιτύχει μια ανάλυση ποικίλων εκφάνσεων των αρχαίων ελληνικών κοινωνιών, επιμένοντας κυρίως στα ταφικά έθιμα. Έχει μελετήσει και μελετά κεραμεικό υλικό από την Αττική, αλλά και διαφορετικές θέσεις του νησιωτικού χώρου (Καλαύρεια Πόρου, Κύθνος, Δεσποτικό Αντιπάρου, Κεφάλα Σκιάθου).
 

Έχει δημοσιεύσει άρθρα σε ελληνικά και ξενόγλωσσα περιοδικά και έχει συμμετάσχει σε πολλά συνέδρια. Έχεισυνεπιμεληθείτοντόμο “Regional stories towards a new perception of the early Greek world”. Acts of an International Symposium in honour of Professor Jan Bouzek: Volos 18-21 June 2015, μαζί με τους Αλέξανδρο Μαζαράκη-Αινιάν και την Ξένια Χαραλαμπίδου, που εκδόθηκετο 2017, αλλά και τον τόμο Despotiko, the Site of Mandra. The “Temple” Complex and its Deposits” μαζί με τον Γιάννο Κουράγιο και την Ιλια Νταϊφά που θα εκδοθεί ως το τέλος του 2022.

 

Ως το τέλος του έτους θα εκδοθεί και η μελέτη της The Academy before Plato. A Contribution to the Study of early Athens, από την Ακαδημία Αθηνών που αφορά στα κατάλοιπα στην περιοχή της Ακαδημίας Πλάτωνα κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου. Ως αρχαιολόγος του πεδίου έχει συμμετάσχει σε πολλές συστηματικές ανασκαφές σε διαφορετικές θέσεις στο Αιγαίο (Αντικύθηρα, Δεσποτικό Αντιπάρου, Κύθνος, Σκιάθος). Από το 2012 είναι μέλος της ερευνητικής και ανασκαφικής ομάδας στο Δεσποτικό Αντιπάρου, ενώ από το 2020 συνδιευθύνει τη συστηματική ανασκαφή στη Λαθούριζα της Βάρης.

Πώς και πότε προκύπτει η λατρεία του Σάραπι στην Αττική; Και γιατί αυτό γίνεται στη Νέα Μάκρη; Λατρεύονταν και σε άλλες περιοχές της Αττικής αιγυπτιακές θεότητες και τι σηματοδοτεί η λατρεία αυτή για τη θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων;

Στα ερωτήματα αυτά απαντά ο Βασίλης Χρυσικόπουλος, απόφοιτος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και απόφοιτος του Ιστορικού Αρχαιολογικού της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων όπου και δίδαξε ως συμβασιούχος Λέκτορας. 

Ο κ. Χρυσικόπουλος κατέχει διδακτορικό τίτλο στην Αιγυπτιακή Αρχαιολογία από το Πανεπιστήμιο της Λυών 2 και μεταδιδακτορικό ως υπότροφος του ΙΚΥ σχετικά με την Ιστορία τηε Ελληνικής Αιγυπτιολογίας από το 1798. Έχει διατελέσει επιστημονικός υπεύθυνος της επανέκθεσης της αιγυπτιακής συλλογής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, και συνεργάστηκε επιστημονικά με το Grand Egyptian Museum στην Γκίζα του Καΐρου, στην Αίγυπτο. Είναι συνιδρυτης και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικης Εταιρείας Μελέτης Αρχαίας Αιγύπτου. Το ερευνητικό του ενδιαφέρον εστιάζει στις συλλογές αιγυπτιακών αρχαιοτήτων. Εργάζεται στο Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Μουσείου Ακρόπολης.

Ποιο ήταν το πολιτικό σκηνικό στην πόλη και στη χώρα πριν τα Δεκεμβριανά; Η αθηναϊκή κοινωνία σε τι κατάσταση βρίσκεται το Δεκέμβριο του 1944;

Τι συμβαίνει στις 3 Δεκέμβρη 1944; Τι γνωρίζουμε για το συλλαλητήριο στο Σύνταγμα; Και τι συμβαίνει την επομένη, στις 4 Δεκέμβρη, προς την Ομόνοια αυτή τη φορά;

Σε αυτά και μερικά ακόμα ερωτήματα απαντά ο Στάθης Καλύβας, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου κατέχει την έδρα Gladstone, την αρχαιότερη έδρα πολιτικής επιστήμης στην Βρετανία. Στην Οξφόρδη είναι επίσης εταίρος (fellow) του Κολλεγίου AllSouls.

Ο κ. Καλύβας έως το 2018 ήταν καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Yale, στην έδρα ArnoldWolfers. Στο Yale ίδρυσε και διεύθυνε το Πρόγραμμα για την Μελέτη της Τάξης, των Συγκρούσεων και της Βίας, ενώ συνδιεύθυνε το Πρόγραμμα Ελληνικών Σπουδών. Στην Οξφόρδη ίδρυσε και διευθύνει το Πρόγραμμα T. E. Lawrence για την Μελέτη των Συγκρούσεων και της Βίας.

Αποφοίτησε από το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών το 1986 και ξεκίνησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου με υποτροφία του Ιδρύματος Fulbright, απ’ όπου έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα από το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης το 1993. Ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία ως επίκουρος καθηγητής στο OhioStateUniversity, συνέχισε στο NewYorkUniversity και ακολούθως στο UniversityofChicago ως αναπληρωτής καθηγητής. Εξελέγη καθηγητής στο Yale το 2003. Υπήρξε επισκέπτης καθηγητής/ερευνητής στα πανεπιστήμια SciencesPo (Παρισιού), Οξφόρδης, Northwestern, Columbia, SãoPaulo, Lingnan (HongKong), Witten/Herdecke, JuanMarchInstitute, MaxPlanckInstitute και στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Φλωρεντίας. Είναι μέλος επιστημονικών συμβουλίων και ερευνητικών κέντρων της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το βασικό του ερευνητικό αντικείμενο είναι οι εμφύλιοι πόλεμοι και η πολιτική βία εν γένει. Έχει δημοσιεύσει πάνω από πενήντα ερευνητικά άρθρα και είναι συγγραφέας, μεταξύ άλλων, των παρακάτω βιβλίων: The Logic of Violence in Civil War (Cambridge University Press, 2006), The Rise of Christian Democracy in Europe (Cornell University Press, 1996) και Greece: What Everyone Should Know (Oxford University Press, 2015). Στα ελληνικά έχει δημοσιεύσει τα βιβλία Καταστροφές και Θρίαμβοι: οι 7 Κύκλοι της Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας (Παπαδόπουλος 2015), Εμφύλια Πάθη: 23 Ερωτήσεις και Απαντήσεις για τον Εμφύλιο (με το Νίκο Μαραντζίδη, Μεταίχμιο 2015) και Πού Είμαστε και πού Πάμε (Μεταίχμιο 2016), καθώς και Το Ελληνικό όνειρο (Μεταίχμιο 2020).

Είναι τακτικός αρθρογράφος της εφημερίδας Καθημερινή από το 2009. Άρθρα και παρεμβάσεις έχουν δημοσιευθεί σε μεγάλα διεθνή μέσα όπως στους NewYorkTimes, FinancialTimes, ForeignAffairs, ForeignPolicy, TheAtlantic και αλλού. 

Το 2008 εξελέγη στην Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών και το 2020 στην Βρετανική Ακαδημία.

Ο Γιώργος Πάλλης, αρχαιολόγος με ειδίκευση στην αρχιτεκτονική γλυπτική, στην επιγραφική και στην τοπογραφία των μεσαιωνικών χρόνων και της οθωμανικής περιόδου, «ξεναγεί» την Αγιάτη Μπενάρδου στην οθωμανική Κηφισιά. 

Ο Γιώργος Πάλλης είναι επίκουρος καθηγητής Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η έρευνά του επικεντρώνεται στην αρχιτεκτονική γλυπτική, στην επιγραφική και στην τοπογραφία των μεσαιωνικών χρόνων και της οθωμανικής περιόδου, με έμφαση στην Αττική, στη Στερεά Ελλάδα και στα νησιά των Κυκλάδων.

Έχει δημοσιεύσει μονογραφίες και άρθρα σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων. Είναι γενικός γραμματέας της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας και ενεργό μέλος άλλων επιστημονικών σωματείων. Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αμαρυσία το βιβλίο του, «Η Κηφισιά στα χρόνια της Επανάστασης: Τα πριν, τα γεγονότα, τα μετά».  

Πώς αποφάσισε να περιηγηθεί σε ολόκληρο τον γνωστό σε εκείνον κόσμο και τι τον έκανε να καταγράψει αυτή την περιπέτεια; Ποια πορεία ακολούθησε και σε ποιες περιοχές της Ελλάδας βρέθηκε; Πότε έφτασε στην Αθήνα; Πού έμεινε και με ποιους συναναστράφηκε; Επισκέφθηκε τον Παρθενώνα; Τι εντύπωση του έκανε γενικά η πόλη μας και τι μαθαίνουμε μέσα από τα γραπτά του;

Σε αυτά και ακόμα περισσότερα ερωτήματα απαντά ο Ηλίας Κολοβός. Ο κ.Κολοβός είναι αναπληρωτής καθηγητής οθωμανικής ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και διευθυντής του διεθνούς μεταπτυχιακού προγράμματος στην Οθωμανική Ιστορία του ίδιου Τμήματος. Συμμετέχει στη δράση “Islamic Legacy” της Ευρωπαϊκής Συνεργασίας για την Επιστήμη και την Τεχνολογία και σε ερευνητικό πρόγραμμα του Max Planck Institute for Geoanthropology με αντικείμενο την περιβαλλοντική ιστορία. Είναι εκλεγμένος Γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Συλλόγου Οθωμανικής Κοινωνικής και Οικονομικής Ιστορίας.

Έχει γράψει, επιμεληθεί και συνεπιμεληθεί 13 βιβλία και πλήθος άρθρων σε ελληνικές και διεθνείς δημοσιεύσεις και περιοδικά. Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα κινούνται μεταξύ των πεδίων της μεσογειακής οικονομικής ιστορίας, της ιστορίας των νησιωτικών κόσμων, της ιστορίας των μεθορίων, της ιστορίας της υπαίθρου και της περιβαλλοντικής ιστορίας, καθώς και των κληρονομιών στο χώρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Τι σηματοδοτούσε ο γάμος στην Αρχαία Αθήνα; Είχε κάποια ουσιαστική σημασία; Σε ποια ηλικία παντρεύονταν τα ζευγάρια;Υπήρχε στην αρχαία Αθήνα κάτι αντίστοιχο με τον δικό μας αρραβώνα; Έδιναν προίκα στις γυναίκες όταν παντρεύονταν;Τι γνωρίζουμε για το στολισμό του οίκου και της νύφης; Γινόταν γαμήλιο συμπόσιο και γαμήλιος χορός; 

Ποιος ο ρόλος της γυναίκας σε αυτά τα στάδια;Αντικατοπτρίζεται η κοινωνική θέση της μέσα στα πλαίσια του γάμου; Ήταν μια ενεργητική παρουσία στο όλο τελετουργικό ή μια παθητική αποδέκτης των όσων συνέβαιναν γύρω της;

Και τέλος, διαλύονταν οι γάμοι στην Αρχαία Αθήνα; Υπήρχαν διαζύγια όπως τα ξέρουμε σήμερα;

Η Κάτια Μαργαρίτη είναι Διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας με σπουδές στο τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο UniversityCollegeLondon. Η Διδακτορικήτης  διατριβή έχει θέμα τον θάνατο της αγάμου κόρης στην Αθήνα των κλασικών χρόνων και έχει εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Archaeopress στην Αγγλία. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ταφική τέχνη, στις ταφές και στα ταφικά έθιμα, στη γλυπτική και στην αγγειογραφία της αρχαίας Αθήνας καθώς και στα ζώα στην αρχαία τέχνη. Το βιβλίο της για τον θάνατο και την ταφή στην κλασική Αθήνα κυκλοφόρησε το 2021 από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Αυτό το διάστημα συγγράφει μία μονογραφία για τον σκύλο στην αρχαία αττική τέχνη και ένα βιβλίο για τα ζώα στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης KennethKitchell το οποίο θα εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Routledge.

Η ιστορία αυτή, που αγγίζει τα όρια του μύθου, έχει φτάσει σε εμάς από μεταγενέστερες πηγές, και συνοψίζεται ως εξής: ένας άνθρωπος τρέχει 450 περίπου χιλιόμετρα, προς και από τη Σπάρτη, μάχεται κατά των Περσών, και τρέχει εκ νέου ακόμη 40 χιλιόμετρα για να ανακοινώσει τη νίκη στους Αθηναίους. Εφικτό;

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με την μαραθωνοδρόμο Αλεξάνδρα Τσεσμελή όχι για την ιστορία του Μαραθωνίου δρόμου, αλλά για τη σημερινή εμπειρία του διάσημου αυτού αγώνα.

Η Αλεξάνδρα Τσεσμελή έτρεξε τον πρώτο της μαραθώνιο στην Αθήνα το 2013. Έκτοτε έχει συμμετάσχει σε μαραθωνίους αλλά και μικρότερους αγώνες, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Σικάγο, το Παρίσι, το Βερολίνο και η Βιέννη.

Η ενασχόλησή της με το τρέξιμο ήταν και η έμπνευση για την εργασιακή αλλαγή που αποφάσισε να κάνει: άφησε την καριέρα της στο μάρκετινγκ και σπούδασε κλινική διατροφολογία, επάγγελμα το οποίο εξασκεί πλέον σε ιδιωτικό ιατρείο.

Πώς σχετίζεται ο Νικόλαος Γύζης, ο εμβληματικός ζωγράφος της Σχολής του Μονάχου, με την περιοχή; Ποια τα σημαντικά τοπόσημά της; Γιατί το 1884 ήταν έτος τομή για την ευρύτερη περιοχή; Υπάρχουν άλλα ιστορικά γεγονότα που τη σημάδεψαν; Ή, ακόμα, ιστορικά πρόσωπα; Γιατί εμφανίζεται στη «λογοτεχνία της ήττας»;

Σε αυτά και ακόμα μερικά ερωτήματα απαντά ο ιστορικός Γιάννης Φίλανδρος. Ο κ. Φίλανδρος έκανε μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο στη Φλωρεντία. Ειδικεύεται στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Εργάζεται στο Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Κ. Μητσοτάκης» ως υπεύθυνος του Ιστορικού Αρχείου. Είναι επίσης Γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Φίλων Παναγιώτη Κανελλόπουλου, υπεύθυνος του Ιστορικού Αρχείου Παναγιώτη Κανελλόπουλου και επιστημονικός σύμβουλος του Ιδρύματος Ιστορίας Ελευθερίου Βενιζέλου. Έχει δημοσιεύσει άρθρα και μελέτες, επιμελείται ιστορικές εκδόσεις ενώ οι πιο πρόσφατες εκδόσεις του αφορούν το 1821. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι η πολιτική, ο φιλελευθερισμός, τα πολιτικά κόμματα, προσωπικότητες της πολιτικής και της διανόησης και η τοπική ιστορία.

HΑγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Παναγιώτη Ιωσήφ για την οικονομία και το χρήμα στην αρχαία Αθήνα. Ο κ.Ιωσήφ είναι αρχαιολόγος, ιστορικός της τέχνης και νομισματολόγος με ειδίκευση στην ελληνιστική Ανατολή. Αφού ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στην αρχαιολογία, συνέχισε με μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης στο Βέλγιο κι ακολούθως βρέθηκε με υποτροφίες στη Νέα Υόρκη, την Οξφόρδη, το Πρίνστον και το Βερολίνο. Ήταν επισκέπτης καθηγητής στην École Pratique des Hautes Études (Εκόλ Πρατίκ ντε Ώτς Ετυύντ) στο Παρίσι, διετέλεσε για 16 χρόνια υποδιευθυντής της Βελγικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αθήνα και το 2017 εκλέχτηκε καθηγητής αρχαίας και μεσαιωνικής νομισματικής στο Πανεπιστήμιο Radboud στο Νάιμεχεν της Ολλανδίας. Από τον Ιανουάριο του 2022 είναι επιμελητής Κλασικών Αρχαιοτήτων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα. 

Ο Άγγελος Βλάχος «ξεναγεί» την Αγιάτη Μπενάρδου στη ζωή και στην ιστορία του ιστορικότερου ξενοδοχείου της πόλης μας.

Ο κ. Βλάχος είναι πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με Master στη Σύγχρονη Ευρωπαϊκή Ιστορία από το University of Sussex και κάτοχος PhD του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από τον χώρο της ακαδημαϊκής έρευνας μετακινήθηκε στη διεθνή τουριστική αγορά ως επιτελικό στέλεχος. Στη συνέχεια, εργάστηκε στο υπουργείο Τουρισμού ως εμπειρογνώμονας σε θέματα δημόσιας τουριστικής πολιτικής και ως διευθυντής στο Γραφείο ΕΟΤ Κίνας. Δραστηριοποιείται επιχειρηματικά και ερευνητικά σε θέματα τουριστικής στρατηγικής και ανάπτυξης και έχει διδάξει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και πλέον στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ). Έχει πλήθος δημοσιεύσεων σε περιοδικά και συλλογικά έργα. Έχει διατελέσει επί μακρόν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ). Τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται στη λιμενική βιομηχανία, αρχικά ως μέλος της Διοίκησης του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης και πλέον των Λιμένων Καβάλας και Αλεξανδρούπολης.

Τι γνωρίζουμε για τα ταφικά έθιμα και το πένθος; Για την προετοιμασία του νεκρού; Μοιρολογούσαν, για παράδειγμα, οι Αθηναίοι της κλασικής περιόδου τους νεκρούς τους;

Η αρχαιολόγος Κάτια Μαργαρίτη απαντά σε αυτά τα ερωτήματα και δίνει συναρπαστικές πληροφορίες για την ταφική τέχνη της αρχαίας Αθήνας, για τις επιτύμβιες στήλες και για τα τόσα ανάγλυφα που έχουν βρεθεί.

Η Κάτια Μαργαρίτη είναι Διδάκτωρ Κλασικής Αρχαιολογίας με σπουδές στο τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο University College London. Η διδακτορική της  διατριβή έχει θέμα τον θάνατο της αγάμου κόρης στην Αθήνα των κλασικών χρόνων και έχει εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Archaeopress στην Αγγλία. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ταφική τέχνη, στις ταφές και στα ταφικά έθιμα, στη γλυπτική και στην αγγειογραφία της αρχαίας Αθήνας καθώς και στα ζώα στην αρχαία τέχνη. Το βιβλίο της για τον θάνατο και την ταφή στην κλασική Αθήνα κυκλοφόρησε το 2021 από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Αυτό το διάστημα συγγράφει μία μονογραφία για τον σκύλο στην αρχαία αττική τέχνη και ένα βιβλίο για τα ζώα στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης Kenneth Kitchell, το οποίο θα εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο Routledge.

Σε όλα αυτά τα ερωτήματα απαντά η Μαρία Σαμπατακάκη, ιστορικός και εισηγήτρια της έννοιας και πρακτικής της «Δημόσιας και Εφαρμοσμένης» Ιστορίας στην Ελλάδα. Είναι δημιουργός του «hιστορισταί» του γραφείου-δικτύου που εκπονεί προγράμματα αξιοποίησης της πρωτογενούς ιστορικής έρευνας με στόχο την παραγωγή προϊόντος στον επιχειρηματικό, πολιτιστικό και τουριστικό τομέα. Το «hιστορισταί» έχει συνεργαστεί με σειρά φορέων, ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και επιχειρηματικών ομίλων προς αυτή την κατεύθυνση. Η δουλειά της αποτυπώνεται σε μια εργογραφία που περιλαμβάνει κινηματογραφικές παραγωγές, δράσεις και ψηφιακές εφαρμογές, εργαστήρια, αρθρογραφία και βιβλιογραφία.

Η κ. Σαμπατάκη συμμετέχει και στο Maniatika Dark, ένα ψηφιακό πρόγραμμα που σκοπεύει να αναδείξει πτυχές της ιστορίας της συνοικίας των Μανιάτικων κατά τα τέλη του 19ου αιώνα έως και τον μεσοπόλεμο μέσα από την αφήγηση της ζωής των ανθρώπων της συνοικίας, πώς και γιατί ήρθαν, ποιες συνήθειες μετέφεραν, τις συνθήκες εργασίας τους, τη δύσκολη ζωή τους, το πως εξελίχθηκε ο οικισμός τους.

Ο Κώστας Βλασόπουλος είναι πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και διδάκτωρ Αρχαίας Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ. Εργάστηκε ως λέκτορας και αναπληρωτής καθηγητής αρχαίας ελληνικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Νόττιγχαμ στην Βρετανία. Είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, όπου διδάσκει από το 2015 Αρχαία Ιστορία. Τα ενδιαφέροντά της εντοπίζονται στην ιστορία της δουλείας, την ιστορία της παγκοσμιοποίησης και των διαπολιτισμικών σχέσεων στην αρχαιότητα, την συγκριτική ιστορία, και την ιστορία της πολιτικής σκέψης και πρακτικής.

Ποια είναι αυτή η περιοχή και γιατί δεν την έχουμε στο χάρτη μας;

Πώς διασκέδαζαν οι Ναζί; Γνωρίζουμε ποιοι ήταν οι χώροι ψυχαγωγίας τους; Και τι ακριβώς ήταν ο «Λευκός Κρίνος»; Γνωρίζουμε για περιπτώσεις κατάχρησης εξουσίας ή κάποια περιστατικά βίας κατά τις διασκεδάσεις των Γερμανών στην Αθήνα;

Και ποια ήταν τα βασικά χαρακτηριστικά της καθημερινότητάς των Αθηναίων πολιτών επί Κατοχής;

Σε όλα αυτά τα ερωτήματα απαντά ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός.

Ο Ιάσονας Χανδρινός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1984. Αποφοίτησε από το Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου το 2015 υποστήριξε τη διδακτορική του διατριβή με θέμα την εμπειρία της γερμανικής κατοχής σε διάφορες πόλεις της Ευρώπης την περίοδο του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου και επόπτη τον καθηγητή Χάγκεν Φλάισερ. Το 2010-2011 εργάστηκε ως επιμελητής του ενθέτου «Ιστορία του Έθνους» της εφημερίδας ΕΘΝΟΣ. Από το 2007 έως το 2017 εργάστηκε ως ειδικός συνεργάτης του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος (ΕΜΕ). Από το 2016 είναι επιστημονικός συνεργάτης και επισκέπτης καθηγητής στην Έδρα Ευρωπαϊκής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Ρέγκενσμπουργκ, όπου εκπονεί μεταδιδακτορική έρευνα με θέμα «Έλληνες στο Γ΄ Ράιχ: Αιχμαλωσία-καταναγκαστική εργασία-εργατική μετανάστευση» ως υπότροφος του κρατικού ιδρύματος Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG). Έχει εκδώσει τα βιβλία Το τιμωρό χέρι του λαού. Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα 1942-1944 (Θεμέλιο, 2012), Πόλεις σε πόλεμο (1939-1945). Ευρωπαϊκά αστικά κέντρα υπό γερμανική κατοχή (Ο Μωβ Σκίουρος, 2018), Όλη Νύχτα Εδώ. Μια προφορική ιστορία της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου (Καστανιώτης, 2019) και Συναγωνιστές. Το ΕΑΜ και οι εβραίοι της Ελλάδας (Ψηφίδες, 2020). Επίσης έχει συνεπιμεληθεί με τους Πολυμέρη Βόγλη, Φλώρα Τσίλαγα και Μενέλαο Χαραλαμπίδη τον συλλογικό τόμο Η Εποχή των Ρήξεων. Η Ελληνική Κοινωνία στη δεκαετία του 1940 (Επίκεντρο, 2012), καθώς και το βιβλίο (του οποίου τον γερμανικό τίτλο παραθέτουμε εδώ σε μετάφραση) «Ήμασταν άνθρωποι δεύτερης κατηγορίας. Η ιστορία των 1040 εκτοπισμένων Ελλήνων από την Αθήνα στη Γερμανία το καλοκαίρι του 1944» (BoD, 2022) το οποίο αποτελεί την πρώτη αυτοτελή μονογραφία με θέμα Έλληνες εκτοπισθέντες στη ναζιστική Γερμανία. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι η ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Κατοχή και η Αντίσταση στην Ελλάδα 1941-1944, οι πολιτικές της μνήμης και η προφορική ιστορία. Είναι παντρεμένος με την ιστορικό  Άννα Μαρία Δρουμπούκη.

Πού θα βρίσκονταν οι αντίστοιχες μπλε πλάκες στην Αθήνα; Σε ποια κτίρια και ποιους ανθρώπους θα τιμούσαν;

Μία συνομιλία με την ηθοποιό Αμαλία Καβάλη, η οποία χαρτογραφεί τα σπίτια των καλλιτεχνών στην Αθήνα (Instagram: @x.art.es).

Σε αυτά και ακόμα περισσότερα ερωτήματα απαντά η Φωτεινή Κονδύλη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Βυζαντινής αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, η οποία τα τελευταία χρόνια συνεργάζεται με την Αμερικάνικη Αρχαιολογική Σχολή και τις ανασκαφές της Αρχαίας Αγοράς με σκοπό να να μελετήσει σε βάθος τα αρχεία των παλαιών ανασκαφών, να ανασυνθέσει τα κομμάτια ενός Βυζαντινού αστικού παζλ και να πει νέες ιστορίες για τους ανθρώπους που έζησαν στην Αγορά κατα τη Βυζαντινή εποχή.

Η Συλβί Ντυμόν είναι αρχαιολόγος με σπουδές στο Laval University του Κεμπέκ. Ξεκίνησε να εργάζεται στη Στοά της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών το 1991. Σήμερα, η Συλβί Ντυμόν είναι Γραμματέας της Ανασκαφής στην Αγορά της Αθήνας. Το βιβλίο της, «Βρυσάκι - Η εξαφάνιση μιας συνοικίας για την ανακάλυψη της Αρχαίας Αγορά» κυκλοφόρησε το 2020 από τις εκδόσεις της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών της Αθήνας.

Σε αυτό το podcast η Αγιάτη Μπενάρδου μαζί με τον αρχαιολόγο και σύμβουλο διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς, Στέλιο Λεκάκη, επιχειρούν να "φωτίσουν" όλες εκείνες τις ιστορίες που κρύβει ο Ιλισός.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Γιάννη Θεοχάρη για τους αρχαίους ναούς της Αθήνας οι οποίοι μετατράπηκαν σε εκκλησίες.

Ο Γιάννης Θεοχάρης έχει ολοκληρώσει σπουδές - πτυχίο, μεταπτυχιακό και διδακτορική διατριβή - στην Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αποκτώντας ειδίκευση στη Βυζαντινή Αρχαιολογία. Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα είναι αρχαιογνωστικά και περιλαμβάνουν πτυχές της βυζαντινής εποχής, όπως το ερώτημα της μετάβασης από την Αρχαιότητα στον Μεσαίωνα, την ιστορία της βυζαντινής γλυπτικής, τοπογραφικά ζητήματα της Αθήνας, της θεσσαλονίκης και άλλων περιοχών, εικονογραφικά και επιγραφικά ζητήματα. . Υπήρξε ερευνητής-υπότροφος στην Ιταλία, την Τουρκία και τις ΗΠΑ. Από το 2005 υπηρετεί στο υπουργείο Πολιτισμού. Είναι αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων. Σύντομα θα κυκλοφορήσει και το βιβλίο του από τις εκδόσεις Καρδαμίτσα με τίτλο: «Η Αθήνα μετά το τέλος του αρχαίου κόσμου. Αρχιτεκτονική γλυπτική 8ος-11ος αι.» Σήμερα εργάζεται ως αρχαιολόγος στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο.

O Άγγελος Χανιώτης σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Χαϊδελβέργης, όπου και ολοκλήρωσε το διδακτορικό και την υφηγεσία του στην Αρχαία Ιστορία. Διετέλεσε Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στα Πανεπιστήμια της Νέας Υόρκης και της Χαϊδελβέργης, όπου χρημάτισε και Αντιπρύτανης. Διετέλεσε επίσης Εταίρος του All Souls College της Οξφόρδης. Από το 2010 κατέχει την έδρα Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Institute of Advanced Studies του Πανεπιστημίου Princeton.

Το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει πλήθος επιστημονικών άρθρων, επιμελειών και μονογραφιών σχετικά με ζητήματα επιγραφικής, της ιστορίας του πολιτισμού, της κοινωνίας και της οικονομίας του ελληνιστικού κόσμου και των ανατολικών επαρχιών της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Εδώ και χρόνια είναι συνεργάτης των ανασκαφών του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης στην αρχαία πόλη της Αφροδισιάδας στη Μικρά Ασία, όπου μελετάει το επιγραφικό υλικό και έχει συγγράψει πλείστα σχετικά άρθρα. Έχει συμμετάσχει σε ανασκαφές στο Καλαπόδι Φθιώτιδας και την Κρήτη (Αρχάνες, Ιδαίο Άντρο, Ζώμινθος). Από το 1998 είναι εκδότης του Supplementum Epigraphicum Graecum. Έχει τιμηθεί με πλήθος βραβείων στην Ελλάδα και το εξωτερικό και είναι Αντεπιστέλλον Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο σημαντικότερος ΄Ελληνας ιστορικός, o Θουκυδίδηw, γράφει στο 2.65: «ἐγίγνετό τε λόγῳ μὲν δημοκρατία, ἔργῳ δὲ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀνδρὸς ἀρχή». Δηλαδή, κατά τη μετάφραση Σκουτερόπουλου για τις εκδόσεις Πόλις, «Το πολίτευμα λεγόταν μεν Δημοκρατία, στην πραγματικότητα όμως διαμορφωνόταν σε διακυβέρνηση από τον πρώτο πολίτη». Είχε δίκιο ο Θουκυδίδης;

Ποιος ο ρόλος του Σόλωνα και των μετέπειτα μεταρρυθμίσεων του Κλεισθένη; Τι ήταν το κληρωτήριο και τι γνωρίζουμε να μας πεις για τον εξοστρακισμό;Για τους δημαγωγούς και τους ρήτορες;

Θα ήταν υπερβολή να ισχυριστεί κανείς ότι η Δημοκρατία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στους δούλους; Και τελικά, η αθηναϊκή δημοκρατία, ήταν ένα πολίτευμα που ενσωμάτωνε τους ξένους;

Η Αγιάτη Μπενάρδου και ο δημιουργός και αρχισυντάκτης του κινηματογραφικού οδηγού cinemanews.gr Θανάσης Γεντίμης «επιστρέφουν» σε αυτά τα μέρη επιχειρώντας να διηγηθούν την ιστορία της πόλης μέσα από τον κινηματογράφο.

Η κοινή αντίληψη, ίσως λόγω του κινηματογράφου, είναι ότι οι οικιακές βοηθοί εμφανίζονται στην Αθήνα τη δεκαετία του ’50. Η αλήθεια όμως είναι ότι το φαινόμενο ξεκινάει από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, όταν συντελείται η αστικοποίηση της πρωτεύουσας και ένας μεγάλος αριθμός οικιακών εργατριών συγκεντρώνεται στα αστικά κέντρα.

Υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο για τις οικιακές βοηθούς εκείνη την εποχή και τις επόμενες δεκαετίες; Από πού έρχονταν αυτές οι κοπέλες στην πόλη μας; Πόσο ακριβές είναι σε μερικές περιπτώσεις να μιλάμε για άτυπη υιοθεσία; Οι ψυχοκόρες τι ήταν και ποια ήταν η καθημερινότητά τους; Τι γνωρίζουμε για τα «δωμάτια υπηρεσίας» και πώς αποτυπώνεται στα σπίτια η παρουσία τους;

Ο αρχαιολόγος με ειδίκευση στην ρωμαϊκή αρχαιολογία, Σωκράτης Κουρσούμης, εξηγεί στην Αγιάτη Μπενάρδου την απήχηση της διδασκαλίας του Παύλου στην Αθήνα και την  κληρονομιά που άφησε στους Αθηναίους.

Πώς διατρέφονταν οι αρχαίοι Αθηναίοι; Τι έτρωγαν και τι έπιναν, και πόσο διέφεραν αυτά από τις σημερινές μας συνήθειες; Ισχύει ότι το αρχαιοελληνικό τραπέζι δεν θύμιζε καθόλου το σημερινό; Ότι πρώτες ύλες όπως οι ντομάτες, οι πατάτες, το ρύζι, το καλαμπόκι, οι μελιτζάνες δεν υπήρχαν; Το ψωμί των αρχαίων Αθηναίων ήταν σαν το δικό μας; Και πόσο πολύ έτρωγαν όσπρια;

Σε αυτά και ακόμα περισσότερα ερωτήματα απαντά η αρχαιολόγος της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας Αναστασία Παπαθανασίου.

Κοσμοπολίτης, πολυταξιδεμένος, πολύγλωσσος, έζησε στη Ρωσία και πολιτογραφήθηκε Αμερικανός προτού επιλέξει το μόνιμο τόπο διαμονής του: την Αθήνα.

Η ανακάλυψη της Τροίας κατά τα έτη 1870-1873, και του διάσημου Θησαυρού του Πριάμου έμελλε να είναι η ανασκαφή για την οποία θα περηφανευόταν περισσότερο. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Σλήμαν ανακαλύπτει τις Μυκήνες.

Μόλις 3 μήνες μετά το διαζύγιό του με την πρώτη του σύζυγο, παντρεύεται τη Σοφία Εγκαστρωμένου: Εκείνος ήταν 47 ετών, και εκείνη 17.

H  ιστορικός Ελευθερία Δαλέζιου, που επιμελήθηκε μαζί με την Ναταλία Βογκέικωφ-Brogan την ψηφιακή έκθεση της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών αφιερωμένη στον Ερρίκο Σλήμαν μας βοηθά να εισχωρήσουμε μέσα στο συναρπαστικό του σύμπαν.

40 χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου και μόλις 14 χρόνια μετά το τέλος της Χούντας, η συγκυβέρνηση καταστρέφει ολοσχερώς πολύτιμο αρχειακό υλικό.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον ιστορικό και συγγραφέα του βιβλίου «Το ανεπιθύμητο παρελθόν- Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ο αιώνα και η καταστροφή τους», Βαγγέλη Καραμανωλάκη, γι αυτό το ασύλληπτο σφάλμα.

Πώς εκφράζεται η ερωτική επιθυμία και πώς μετασχηματίζεται η έκφραση αυτή καθώς περνούν τα χρόνια; Διαφέρει η έκφραση ερωτικού πόθου εντός και εκτός γάμου;

Η ηθοποιός Νάνσυ Μπούκλη διαβάζει τις επιστολές των αρχών του 20ου αιώνα που ακούγονται στο podcast.

Η Διευθύντρια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, Δρ. Άννα Καραπαναγιώτου, ξεναγεί την Αγιάτη Μπενάρδου στις αίθουσες του μεγαλύτερου μουσείου της χώρας και της αφηγείται μερικές από τις πιο συναρπαστικές ιστορίες τους.

Ο Αντώνης Κλάψης είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Είναι μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία. Επίσης, είναι μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Wilfried Martens Centre for European Studies με έδρα τις Βρυξέλλες. Είναι συγγραφέας δέκα βιβλίων, έχει επιμεληθεί πέντε συλλογικούς τόμους, ενώ δεκάδες άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά, σε πρακτικά συνεδρίων και σε συλλογικά έργα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τον Νοέμβριο του 2021 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το βιβλίο του με τίτλο 1974: Μεταπολίτευση.

Ποια η λειτουργία των αρχαίων τειχών; Ποια η χάραξή τους; Ποια η θέση τους στη ζωή της αρχαίας, αλλά και της σύγχρονης πόλης;

Στα ερωτήματα απαντά ο αναπληρωτής καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Κρήτης Κώστας Βλασόπουλος. Τα ενδιαφέροντά του εντοπίζονται στην ιστορία της δουλείας, την ιστορία της παγκοσμιοποίησης και των διαπολιτισμικών σχέσεων στην αρχαιότητα, την συγκριτική ιστορία, και την ιστορία της πολιτικής σκέψης και πρακτικής. Έχει επίσης συγγράψει, μαζί με την Ευτυχία Μπαθρέλλου, ερευνήτρια στο Κέντρο Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Λισσαβόνας, το βιβλίο Η Ζωή μου όλη, Καθημερινές ιστορίες δούλων στην αρχαιότητα -που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. 

Κατά την επταετία το αθηναϊκό αστικό τοπίο διαρκώς εξελίσσεται. Ο δημόσιος χώρος είναι ασφαλώς εξαιρετικά περιορισμένος, γεγονός που οδηγεί αφ’ ενός σε κοινωνικά ξεσπάσματα αφορμή των οποίων αποτελούν εμβληματικές ιστορικές συγκυρίες όπως, για παράδειγμα, η κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου και μετέπειτα η κηδεία του Γιώργου Σεφέρη, αφ’ ετέρου σε μία αναμενόμενη πλην όμως ενδιαφέρουσα μετακίνηση του πεδίου διαλόγου: η έκφραση και ανταλλαγή απόψεων μεταφέρεται σε χώρους εντός και εκτός εισαγωγικών υπόγειους και αόρατους. 

Μετά το 1970 η πόλη μας μετατρέπεται σε ένα πεδίο διαρκούς αντιπαράθεσης με συνεχείς συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις. Πλατείες και λεωφόροι γίνονται έδαφος ανοιχτών συγκρούσεων.

Παράλληλα, η Αθήνα αλλάζει πρόσωπο. Ήδη από τη δεκαετία του 1960 ανεγείρονται μερικά από τα γνωστότερα κτήριά της. Τα ύψη όμως εκτινάσσονται στη διάρκεια της δικτατορίας. Η πόλη μας βρίσκεται ταυτοχρόνως σε τέλμα και σε μετάβαση. 

Παρά το γεγονός ότι το Χαϊδάρι βρίσκεται μόλις εννέα χιλιόμετρα δυτικά του κέντρου της Αθήνας, η ιστορία του παραμένει άγνωστη στο ευρύ κοινό αλλά και σε εμάς τους κατοίκους της πόλης. 

Στο podcast ακούγεται το παραδοσιακό σεφαραδίτικο τραγούδι «Adio Kerida» που ερμηνεύει η Yasmin Levy.