‘Want ook wij ervaren het in ons leven dat we zulke zwakke mensen zijn wanneer het er op aankomt de naam van de Heere te belijden en dat we ook zo gemakkelijk op de vlucht slaan wanneer de vijand op ons afkomt, zodat er geen hoop en moed meer in ons overblijft. En wanneer Mattheüs vertelt van de discipelen die de Heere Jezus allemaal verlaten en wegvluchten, dan is het net alsof dit over ons verteld wordt. Eigenlijk zijn wij het die de Heere Jezus alleen gelaten hebben toen Hij overgeleverd werd in de hand van Zijn vijanden.

Worsteling
Dat was in het uur waarin de Heere Jezus meer dan ooit behoefte gevoelde aan hun nabijheid. Hij was immers mens geworden, ons in alles gelijk geworden. En in zijn menselijke natuur zocht hij naar enige hulp en steun van Zijn discipelen. Toen Hij zo-even de hof van Gethsémané betrad en die ziele worsteling begon heeft Hij gezegd: „Mijn ziel is geheel bedroefd tot de dood, blijft hier en waakt met Mij." Maar toen zijn ze al in slaap gevallen, zodat Hij vragen moet: „Kunt gij dan niet één uur met Mij waken?" Maar nu is het nog erger, want nu vluchten ze allen van Hem weg en nu laten ze Hem alleen. En de aanblik van die vluchtende discipelen moet de Heere Jezus diep geraakt hebben, zodat het psalmwoord bij Hem opgekomen kan zijn: „Ik heb gewacht naar medelijden, maar er is geen, en naar vertroosters, maar heb ze niet gevonden." In de duisternis van de nacht zijn de discipelen uit elkaar gestoven als een kudde schapen wanneer de herder gedood is en de bloeddorstige wolf op hen afkomt. Nu zoeken ze allemaal hun eigen leven te behouden, zelfs Petrus die gezegd heeft: „Al moest ik ook met U sterven, zo zal ik U geenszins verloochenen." En de evangelist vermeldt nadrukkelijk: „Desgelijks zeiden ook al de discipelen."

 

Afdwalen

We kunnen dat in ons eigen leven terugvinden. Wanneer we onszelf hebben leren kennen op de school van de Heilige Geest als een schuldig zondaar, wanneer we ons verloren Ieren kennen voor God, wanneer we moeten belijden dat we de eeuwige dood verdiend hebben vanwege al onze zonden, en wanneer we dan het Lam Gods leren zien en kennen, Wiens bloed ons reinigt van alle zonde, wanneer we dan vergeving van God ontvangen en genade van de verzoening met Hem, wanneer de vrede Gods in ons hart daalt en de enige troost in leven en sterven ontvangen wordt, dan beloven we de Heere dat we in Zijn wegen zullen wandelen en dat we nooit meer van Hem zullen wegdwalen en dat we heel ons leven aan de Heere zullen geven en dat we tegen onze vijanden, de duivel, de wereld, de zonde en ons eigen boze vlees, zullen strijden. Maar dan ervaren we later hoe zwak van moed en klein we zijn van krachten. En vaak zijn we net als de discipelen zover van de Heere en Zijn dienst afgedwaald dat we Hem helemaal uit het gezicht verloren hebben. En soms is de weg zo moeilijk en het kruis zo zwaar en de toekomst zo donker, dat we ons ergeren aan het kruis van Christus.’

Jacqueline van der Waals

Livingstone

Liever was David Livingstone (1813-1873) naar China gegaan, maar de Heere verhinderde hem. Zoals dit zo vaak gebeurt, waar de Heere roept en leert volgen. Zijn weg leidde naar Afrika. Aangeraakt door een beweging van geestelijke herleving in Schotland, werd hij samen met hen die na hem volgden tot rijke zegen voor dit deel van Afrika. In 2013 refereerde de Anglicaanse bisschop van Zuid-Malawi aan Livingstone als was hij een voorvader: ‘In de Afrikaanse traditie (…) is iemands erfgoed niet alleen verbonden met de bloedlijn, maar ook met invloedrijke personen binnen de etnische groep of zij die er op een aanzienlijke manier mee geassocieerd worden (…) Ik kan het verhaal van mijn geloof niet vertellen zonder referentie aan David Livingstone’.  Het volk van Malawi, dat zich voor zo’n 80% als christen ziet, weet zich schatplichtig aan de zendingspionier die hen het kruis-evangelie verkondigde. 

Kerkgeschiedenis

Het kleine plantje dat Livingstone achterliet, werd tot een wijdvertakte boom. In de indrukwekkende studie ‘A Malawi Church History 1860-2020’ (Mzuni Press, 2025) geven Kenneth R. Ross en Klaus Fiedler inzicht in de kerkelijke ontwikkelingen van de afgelopen anderhalve eeuw. 

In de voetsporen van Livingstone vormden Schotse zendelingen een belangrijke stuwende kracht tijdens de eerste jaren. Je zou de periode 1860-1910 als grondleggend kunnen zien, vanwege de diverse missies die vorm kregen in het land. Niet onbelangrijk waren daarbij de initiatieven van diverse predikanten met de achternaam Murray, die vanuit Zuid-Afrika actief waren onder de vlag van de Dutch Reformed Church. Joseph Booth kwam als baptist naar Malawi in 1892, met een diep verlangen om onbereikten te bereiken met het evangelie. Hij verloor zijn vrouw aan de dood drie weken voor zijn vertrek, maar dit weerhield hem niet. Ook de Rooms-Katholieke Kerk wist de weg naar Malawi te vinden. Naderhand gevolgd door onder andere de zevende-dag-adventisten. Stromingen die tot op de dag van vandaag zeggingskracht hebben in Malawi. 

Van 1910 tot 1960 veranderden de zendingsposten al meer tot gesetteld kerkelijk leven, met opleidingsmogelijkheden voor voorgangers. Zoals Stephen Kunecha, die in 1893 werd gedoopt en na twee jaar theologiestudie in 1911 werd geordineerd als presbyteriaans predikant. Diep geëmotioneerd bevestigde W.H. Murray in 1925 Andreya Namkumba tot predikant. Langzamerhand kreeg het leiderschap een Afrikaans gezicht. Dit was in lijn met David Livingstones’ verlangen. Het was zijn overtuiging dat in Afrika het best geëvangeliseerd kon worden door Afrikanen. 

Met toenemend nationalisme in eigen land werd het juk van de kolonisator al meer gevoeld door Malawianen. Dit leidde tot een onafhankelijk Malawi op 6 juli 1964. Dit versnelde de Afrikanisering van het leiderschap binnen de kerken in de decennia die volgden. Men verlangde ‘three selfs’ ten aanzien van het kerkelijk leven. ‘Self-governing’ (zelf leidinggeven), ‘self-supporting’ (zelf voorzien), ‘self-financing (zelf financieren). Dit vormden grote uitdagingen vanwege de armoede in het land. Gedurende de decennia 1960/1970 zetten veel kerken dit proces in gang. Bisschop Patrick Kalilombe gaf daar in 1973 woorden aan in een pastorale brief: ‘Om dit te bereiken, moet er alles aan gedaan worden om christenen tot het besef te brengen dat de kerk van hen is; zij zijn de kerk. Het gevoel dat de priesters of de zendelingen de kerk bezitten moet stoppen. Een nieuw besef van verantwoordelijkheid moet groeien waarbij iedereen beseft dat het leven en werk van de kerk afhangt van hem of haar.’ Laat helder zijn, men doelde daarbij uiteraard niet op de uitwerking van het Evangelie, daar staat de Heilige Geest immers voor in. Wel doelde men op de verantwoordelijkheid die Malawianen dienden te nemen voor de praktische kant van het kerkelijk leven. Vandaag hebben de kerken een krachtige eigen plaats in de samenleving van Malawi, in al haar diversiteit van belijden en beleven. Een kerk van Afrikanen voor Afrikanen, zoals dit Livingstone reeds voor ogen stond.

Veranderde taak

Soms bekruipt mij het gevoel dat het denken over zending binnen de kerkelijke gemeenten in Nederland te sterk bepaald wordt door negentiende-eeuwse gedachtenvorming. Wellicht versterkt door het lezen van zendingsbiografieën die diepe indruk maken. Ik herken dit overigens van binnenuit. De tijd ging echter verder. De taak van westerse voorgangers in een land als Malawi is een andere dan die van missionarissen in de negentiende eeuw en onvergelijkbaar met zending in onbereikte gebieden. 

Evangelieverkondiging en toerusting in Afrika dient met hetzelfde respect gepaard te gaan als dat wij verwachten wanneer zij tot ons komen. Dit begint met de erkenning dat God een weg met een volk gegaan is, door de kerkgeschiedenis heen. We komen niet op onontgonnen terrein, integendeel. Kunnen we nog iets betekenen in een land als Malawi? Wis en zeker, er is ruimte om desgevraagd (!) te dienen. Wij dragen een schat aan theologische doordenking, die van grote waarde kan zijn voor Afrika. Mede gezien de geestelijke dwaalleraren die hun charismatische invloeden laten gelden in onze dagen, kan de schat van de eeuwen een bron vormen om samen uit te putten. Tevens mogen wij delen van de welvaart die de Heere ons gaf, met hen die op dit punt minder bedeeld zijn dan wij. Het gaat daarbij om dienst van broeders aan broeders. Schouder aan schouder, Christus’ voetstappen drukkend. 

‘Belijdenisvan het geloof doen kan dan ook nooit een éénmalige zaak zijn. Wie ééns de Naam van de Heere heeft beleden zal iedere keer wéér geroepen worden voor die Naam uit te komen.

De manier waaróp kan voor ieder verschillend zijn. Wat voor allen geldt is natuurlijk trouw te zijn in de dienst van God. Het lijkt nauwelijks nodig dat te zeggen,

want dat beloven de jonge lidmaten immers: „getrouw te zijn onder de bediening van het Woord en van de sacramenten, volharden in het gebed en in het lezen van de Heilige Schrift...". Maar gezien het feit dat er toch altijd weer lidmaten zijn die verslappen in het kerkgaan en Bijbellezen, om maar helemaal niet te denken aan hen die op den duur helemaal afvallen, is het toch niet overbodig dat nog eens te onderstrepen.

Maar voor de Naam van de Heere uitkomen, dat kan ook door onze levenswandel. Door het eenvoudige woord dat we spreken, door het goede voorbeeld dat we geven op ons werk, als we daar misschien verkeren te midden van „andersdenkenden". Het kan ook als we zelf voor een belangrijke beslissing staan, bijvoorbeeld een verandering van werkkring of een verandering van woonplaats. Dat we dan niet in de eerste plaats kijken naar de voordelen die deze verandering voor ons biedt, maar dat we eerst de vraag onder ogen zien of we in die nieuwe baan of op die nieuwe woonplaats ook de Heere kunnen dienen. En zo zijn er nog véél meer voorbeelden te bedenken.

Gebed

Het valt me weleens op dat onze jonge mensen over het algemeen zich deze roeping wel bewust zijn. Ze voelen vaak aan, ook zonder dat ze het nu precies onder woorden kunnen brengen, dat we leven in een geseculariseerde tijd, en dat er van mensen die de Naam van God belijden wel iets verwacht wordt. Ze schrikken vaak ook een beetje terug als ze de consequenties daarvan overzien.

Daarom zou ik tenslotte dringend willen vragen om de voorbede voor allen die deze dagenbelijdenis doen. Ze zullen hun belofte in eigen kracht niet waar kunnen maken. Daarom hebben ze nodig dat er biddende ouders, een biddende familie, een biddende gemeente om hen heen staat. Kritiek leveren op de handel en wandel van lidmaten is niet zo moeilijk, maar wie zijn wij? Daarom: Spreek niet over hen met de mensen, maar spreek over hen met de Heere Wiens naam ze gaan belijden en Die gezegd heeft: „Hij Die u roept is getrouw, Die het ook doen zal".’

‘Tegen het doen vanbelijdenisworden vandaag nogal wat argumenten aangevoerd. Sommigen verklaren het niet te kunnen doen omdat je dan „zoveel op je neemt". Blijkbaar zijn ze van mening dat ze zich als doopleden meer kunnen veroorloven dan wanneer ze belijdende lidmaten zijn. Anderen zeggen dat die plechtigheid voor hen „niet hoeft". Die éne keer voorin de kerk staan, terwijl aller oog op je gericht is, dat zou voor de Heere toch geen waarde hebben. Het komt er maar op aan dat je ook op maandag en dinsdag, in het leven van alledag, je als christen gedraagt…

Het eindpunt?

Dat er zo gedacht en gesproken wordt, is op zichzelf niet vreemd. De kerkelijke praktijk heeft dat niet weinig in de hand gewerkt. In de tijd van de dode orthodoxie is debelijdenisvan het geloof gedegradeerd tot een instemmen met de ware leer. In de tijd van de Verlichting werd debelijdenisnog verder uitgehold, zodat men haar ging zien als een verklaring van kerkelijke mondigheid en als een soort gelofte tot een deugdzaam leven. Dat hield in dat men als lidmaat werd „bevestigd" en daarna voor het eerst, en tegelijk voor het laatst, deelnam aan het Heilig Avondmaal. Ook in gemeenten waar thans het aantal Avondmaalgangers minimaal is, kwam dat rond de eeuwwisseling nog voor... Er is weleens gezegd - en niet ten onrechte, datbelijdenisdoen in de vorige eeuw de eerste stap was op de weg naar volledige onkerkelijkheid...

Er zal nu wel nergens meer op deze manierbelijdenisworden gedaan, maar het is toch niet bij benadering te zeggen hoe diep de visie wortel heeft geschoten dat men door het doen vanbelijdenistoch min of meer de eindstreep heeft behaald. Veelal leeft toch nog de gedachte datbelijdenisdoen een soort afronding of afsluiting is van de catechisatie-periode. Zoals leerlingen op een middelbare school gedurende het laatste jaar moeten blokken omdat zij in de examenklas zitten, zo vergaderen ook debelijdenis-catechisanten in die wintermaanden een vracht kennis. En de aannemingsavond is een soort examen waarbij ze deze kennis kunnen spuien. Om dan de vergelijking maar helemaal door te trekken, de belijdenisplaat die de kerkeraad uitreikt als herinnering, is het getuigschrift dat ze voor het examen zijn geslaagd.

Het startpunt

Belijdenis doen van het geloof kan nooit een eindpunt zijn, maar is — als het goed is — een startpunt. Niet in die zin dat er niets aan voorafgaat. Integendeel, in de meeste gevallen was daar het geboren worden en het opgroeien in een christelijk gezin, een van huis uit vertrouwd zijn met het Woord. Was daar ook het onderwijs op de zondagsschool, op de christelijke school, op de catechisatie. Op al deze manieren werden jongeren geleid en gevormd opdat ze straks de persoonlijke keuze zouden doen, de persoonlijke beslissing zouden nemen om in het openbaar de Naam van de Drieënige God te belijden.’

Johannes de Heer

Dit is een citaat uit de lezenswaardige lezing ‘Verbond en prediking’ van ds. G. Boer, zie www.passievoorhetevangelie.nl. 

Tukker schrijft: ‘In mei was het namelijk 100 jaar geleden, dat David Livingstone (1813-1873), de grote ontdekkingsreiziger en zendeling, tevens arts, in Afrika, in het huidige Zambia stierf. Een man van beslissend handelen: beroemd is, toen hij spoorloos was, zijn ontmoeting met Stanley, ergens in de Afrikaanse oerwouden. Beroemd is ook zijn besluit tijdens zijn verblijf in Engeland 1857 om terug te gaan naar Afrika: 'Ik ga terug om te trachten een pad open te maken voor handel en christendom'. Niet omdat Livingstone handelsbelangen had of diende, maar aangezien hij verwachtte dat de handel aan de slavenjacht een einde zou maken. Minder bekend, maar wel treffend is zijn besluit na een brand die zijn kostbare bibliotheek in Zuid Afrika in vlammen deed opgaan: 'Nu weerhoudt niets mij om weer te gaan reizen'. 

Slaven

Beroemd is ook zijn besluit om op latere leeftijd niet meer op te treden namens het Londens Zendingsgenootschap, maar als ambtenaar van het Britse Gouvernement. En het was wéér als met de handel, die hij wilde bevorderen, niet om de handel maar om met dit middel de slavenjacht e beëindigen. Dit keer stond hem niet het ambtenaarschap of de politieke veiligheid voor de geest. Hij koos dit middel puur omdat hij van overtuiging was dat hij zo de Afrikanen, die hij liefhad, het best van nut kon zijn in het bestrijden van onrecht en het rechtzetten van 'sociale misstanden', zoals wij die zouden noemen. Wie ervan op de hoogte is, hoe diep deze 'misstanden' wortelen in adat en (vaak godsdienstige) tradities en patronen, zal des temeer besef hebben voor het vertrouwen dat Livingstone onder diverse stammen won en dat hij met veronachtzaming van eigen welzijn, ten goede wilde doen komen aan gebieden, die tot nu toe voor Europeanen onbekend en onbegaanbaar waren. Livingstones woorden, gesproken in een college te Cambridge 1857: 'Gaat gij verder met het werk dat ik begon. Ik laat het bij u achter', vormden aanleiding tot de stichting van de Zending op Centraal-Afrika, een universitair-Engelse onderneming. Ook de zending rond het Nyasameer vanuit Zanzibar, bevorderd door de Vrije Kerk van Schotland en de Schotse Kerk, voltrok zich naar Livingstones voorbeeld. En tenslotte geraakte de man die de doodgewaande Livingstone ontdekte, de krantencorrespondent Henry M. Stanley, zó in de ban van Davids werk dat hij zijn verdere leven gaf aan de kerstening van Uganda in het bijzonder en Centraal-Afrika in het algemeen.

Nederig en vastberaden

Livingstone had ook zónder zendingsdrang een 'groot' man in de wereldgeschiedenis kunnen zijn. Hij heeft bijv. boeken vol afrikanistiek geschreven, daarbij gesteund door zijn scherpe opmerkingsgave. Maar juist het christelijk geloof verlegde de doelstelling van zijn reizen. Hij had niet slechts een ongelofelijk doorzettingsvermogen, maar ook een nederige geest. Het eerste komt een ontdekkingsreiziger te pas, het tweede is geen vrucht van gevierdheid, maar van oprecht geloof. Livingstones geest en brede aanpak zijn geen gemeengoed, ook niet in zendingskringen. Wij hebben de Geest van God nodig om nederig en vastberaden te zijn en te verdragen wat de gang van het Evangelie aan moeite bezorgd zonder dat we ons erover verbazen alsof ons iets vreemds overkomt.’

‘Zelfs als deze man en Lazarus werkelijk geleefd hebben en wij hier een geschiedenis hebben, is dit vervolg, dit gesprek bij wijze van voorstelling zo gegeven, want Abraham weet van ons niet en er is geen gesprek mogelijk tussen gezaligden en verlorenen. Maar Jezus' gedachte is duidelijk, Jezus' voorstelling is duidelijk, Jezus' woord is duidelijk.

Abraham zegt tot deze rijke, deze eens zo rijke man: “kind!” Hij herkent hem en erkent hem als een kind van het verbond. Vergeten wij het toch niet, dat als iemand eenmaal in het verbond Gods was geboren en opgenomen, hij dit tot in der eeuwigheid zal blijven. Dat teken van de besnijdenis zal de smart in de hel nog vergroten. Hier is een kind van het koninkrijk buitengeworpen. Maar een kind van het koninkrijk, dat is wat. 

Dat in de verlorenheid nog te moeten horen: kind! En ik was een kind. Zo nabij geweest te zijn en dan verloren te zijn gegaan, dat zal de smart verdubbelen. Dit was niet dan eigen schuld, door moedwillige en dadelijke ongehoorzaamheid. De man heeft geen gelegenheid te baat genomen om het verderf te ontgaan en hij heeft alle gelegenheden te baat genomen om het verderf te zoeken.

Gedenk — zegt Abraham. Daar is gedenken in het hiernamaals, een herinnering, die nooit meer sterft. Daar is een boek van gedenken voor Gods aangezicht, maar daar is ook een boek van gedenken binnen in ons en dat laatste wordt hier in de tekst nog verscherpt. Het wordt opgeroepen. Het wordt in nadere herinnering gebracht. „Gedenk, dat gij uw goed gehad hebt in uw leven en Lazarus desgelijks het kwade." Dan terug te moeten zien op alles, wat men bezeten heeft, en tevens dat men zich daar geheel in vergenoegd heeft, tevens dat men daar zich geheel aan gewijd heeft, dat men deze dingen bezeten heeft als het enig bezit, als het enig doel van het leven. 

Dat goed verdrong God en de naaste, verdrong de religie en de kerk, verdrong wet en evangelie. Dat tijdelijk goed verdrong alle geestelijke en eeuwige goederen. Gedenk daarbij, dat Lazarus de smarten van het leven rijkelijk heeft moeten dragen en dat u die voor hem behoorlijk verzwaard hebt en geen vinger hebt uitgestoken om die voor hem ook maar enigszins te verlichten. Gedenk dat!’

2.Uw kind is gelegd in de armen van een belovende Zoon, Die betuigd en verzegelt, dat Hij ons wast in Zijn bloed van al onze zonden, ons in de gemeenschap van Zijn dood en van Zijn wederopstanding inlijft, zodat wij van al onze zonden bevrijd en rechtvaardig voor God gerekend worden.

3.Uw kind is gelegd in de armen van de Heilige Geest, Die verzekert, dat Hij in ons wonen en ons tot lidmaten van Christus heiligen wil. Hij verzekert, dat Hij ons wil toe-eigenen, hetgeen wij in Christus hebben, namelijk de afwassing van onze zonden en de dagelijkse vernieuwing van ons leven, totdat wij eindelijk onder de gemeente van de uitverkorenen onbevlekt in het eeuwige leven zullen gesteld worden. Deze belofte van de drieënige God komt naar het woord van Petrus ons en onze kinderen toe (Hand. 2).

Daarom zijn wij in Christus geheiligd en tot genade aangenomen. Dat betekent dus, dat wij niet gelegd zijn buiten de grenzen van het verbond van de genade, maar dat wij vanaf onze geboorte zijn afgezonderd en tot een eigendom van de Heere zijn verklaard.

De Heere legt daarmee Zijn hand op ons en betuigt daarin, dat wij Hem toebehoren en kinderen van het Verbond zijn. Dit betekent niet, dat wij geëigend zijn tot de zaligheid, zodat deze ons niet meer ontgaan kan. Maar wel, dat wij afgezonderd zijn van de wereld en onder de bijzondere belofte en aanbieding van het heil zijn gekomen. Dat zijn de schatten van het verbond, waarvan Psalm 25 zingt.

Deze schatten gaan juist ten volle glanzen, wanneer alle aardse schatten verbleken. Wij kunnen ze ook vergelijken met een testament, waarin ze alle met naam en toenaam beschreven zijn. De erflater – de Heere Jezus – is gestorven en heeft het testament vast gemaakt in Zijn dood. En nu laat de Heere ons en onze kinderen met dit testament achter; met deze wissels, die alleen aan de bank van vrije genade kunnen worden ingewisseld. Dat testament ligt van Gods kant vast. Dat is niet Zijn eeuwige verkiezing, maar de voorstelling, de aanbieding, de verzegeling en de betekenis van de belofte Gods, ja de schenking daarvan, die een roeping en een uitnodiging inhoudt. Dat is van Gods zijde welgemeend.’

Bundel Johannes de Heer

‘Hij handelde dan in de synagoge met de Joden, en met degenen, die godsdienstig waren, en op de markt alle dagen met degenen, die hem voorkwamen.’ (Hand. 17: 17)

In de handel geldt dat je in stilte af kunt wachten tot iemand geïnteresseerd is in je product, of dat je erop uitgaat om nieuwe klanten te werven. Degene die afwacht, hoopt dat zijn product zo aantrekkelijk is dat mensen zelf in beweging komen naar hem toe. Dat kost niet veel inspanning; maar als mensen het product niet kennen zal dit ook niet veel omzet opleveren. Je moet een product aan de man brengen. Koude acquisitie noemen we dat, onbekenden in contact brengen met je product. Daar is moed voor nodig en een vlotte babbel. 

Paulus blijft niet achter de schermen, met de boodschap die hij te brengen heeft. Het Evangelie van Jezus Christus deelt hij niet alleen in de samenkomst van de synagoge. Deze wekelijkse samenkomst met de Joden is belangrijk voor Paulus, maar hij werft veel breder dan alleen in deze kleine groep gelovigen. Hij gaat niet alleen om met mensen die toch al geïnteresseerd zijn in God en geloof. Paulus wil naast hen ook anderen bereiken. ‘Koude acquisitie’ zouden wij zeggen. Hij wil zijn netwerk van contacten vergroten en zoekt daarom de mensen op waar ze zijn. Paulus gaat daarom met de boodschap van Jezus Christus de straat op. 

We treffen hem aan in Athene, op de markt.  Dat is een strategische plek. Niet alleen omdat er handel wordt gedreven, maar ook omdat het de sociale ontmoetingsplaats van de stad is. Paulus is van zichzelf geen vlotte spreker, ook heeft hij geen indrukwekkende verschijning. We moeten ons deze apostel niet voorstellen als een soort standwerker, die vanaf een sinaasappelkistje mensen op een emotionele manier inwint voor zijn boodschap. We leren Paulus in de Bijbel niet kennen als een redenaar. Wel is hij een man met een heel betrouwbaar overkomen en een navolgbare boodschap. Wie goed luistert, ontdekt dat er geen speld tussen te krijgen is. Hij kent de Joodse Bijbel door en door, heel het Oude Testament heeft hij ooit als jonge Joodse geleerde uitgeplozen. Dit helpt hem in het contact met de Joden. Maar ook mensen die nooit van de Bijbel hoorden, weet hij te bereiken met zijn boodschap. 

Hoe hij dat doet? Door trouw elke dag weer te verschijnen op de markt en het gesprek te zoeken. Hij wordt een bekende figuur op straat, mensen die daar dagelijks komen herkennen hem al snel. Via de contacten die ontstaan weet Paulus de boodschap van het Evangelie te delen. Als vanzelf begint het rondom hem te gonzen van meningen over deze prediker. Eén ding is wel helder, Paulus heeft één focuspunt: Jezus Christus de Zoon van God. Wie die boodschap brengt, mag verwachten dat er respons komt. Dat was toen zo, maar is vandaag niet anders. Geloof en bekering, is het gevolg van de verkondiging van het Kruisevangelie. 

Jeremia is dus in hoge mate betrokken bij de profetie die hij in de Naam des Heeren brengt. Een oudtestamenticus schreef ergens, dat Jeremia en Ezechiël het meest van al de profeten hebben geleden aan de boodschap die zij moesten brengen.

Jeremia weent over Jeruzalem, de stad waarover straks de Koning Die komt in de Naam des Heeren, zal wenen. Die betrokkenheid bij het oordeel is nu ook de achtergrond vanKlaagliederen 3: 'Ik ben de man, die ellende gezien heeft door (of: onder) de roede van Zijn verbolgenheid'. En hoewel de profeet in vers 33 zegt, dat God de mensenkinderen niet van harte plaagt of bedroeft, somt hij toch maar in de eerste zestien verzen van hoofdstuk 3 op, hoe God Zich tegen Zijn volk keert. In maar liefst vierentwintig spreuken omschrijft hij de slagen, die God op Israëls rug doet neerkomen, om dan te eindigen met de rechtstreekse aanspraak: 'Gij hebt mijn ziel ver van de vrede verstoten, ik heb het goede vergeten' (vs. 17). Wie is eigenlijk die 'ik'? Bedoelt Jeremia dat God alle slagen op hem persoonlijk deed neerkomen? Nee, hier zijn de persoon van de profeet en het volk waar zijn boodschap, ook zijn tranen, voor bestemd zijn, tot eenheid versmolten. Jeremia is in de last die hij draagt en in het volk welks verdriet hij vertegenwoordigt en tot in zijn gebeente voelt, voorloper van Hem Die de straf droeg, welke ons de vrede aanbrengt.

Na die zeventien verzen, die ene grote klacht vormen, komt dan ineens de omkering: 'Dit zal ik mij ter harte nemen, daarom zal ik hopen'. En dat zegt dan de man die drie verzen eerder zei: 'Mijn hoop is vergaan (weg) van de Heere'. Vanwaar die plotselinge omkeer? Er zijn twee redenen voor. Allereerst ontdekt Jeremia, dat hij en zijn volk er nog zijn, dankzij Gods goedertierenheden en barmhartigheden en Zijn grote trouw (vers 22). Met het oog op dit wonder zegt hij: 'Dit zal ik mij ter harte nemen, daarom zal ik hopen' (vers 21). Gods volk is zelfs te midden van de oordelen niet uitgeroeid, maar blijft bestaan als teken van Gods trouw. Dat is het wonder van wie door al hun deugden heenzakken als een lekke mand. Zij kunnen voor God niet bestaan en Hij tuchtigt hen. Maar in het midden van Zijn toorn gedenkt Hij aan het ontfermen. Er is een grens. Ik ben er nog. Zijn trouw is groot.

De tweede reden waarom de profeet vóór het volk uit hoopt op God, van Wie de hoop vergaan was, is dat de Heere zijn Deel is. Het Hebreeuwse woord, door 'deel' vertaald, ziet op het erfbezjt. Israël en Juda zijn hun steden, huizen en vooral hun land kwijt. Dat land was immers onderpand van Gods belofte, het erfbezit binnen het verbond met God. Wég is dit alles! Zal God dan Zijn volk in leven behouden, maar Zijn verbond stop zetten? Waar zijn de tekenen, door Zijn gunst gegeven? Hoor! De Heere is mijn Deel. Hij komt in de plaats van wat ik kwijtraakte. Hij vervult Zelf door het oordeel heen de lege plek, die Zijn slagen achterlieten. Daarom zal ik op Hem hopen. Jeremia klaagt... Jeremia zingt! Er gaat een poort open. Hoop en toekomst door het oordeel heen. Na zeventig jaar keren ze weer als in een blijde droom. Het land van de belofte gaat open. En daarachter de belofte van het Vaderhuis en het nieuwe Jeruzalem.

Zo is de Heere. Wie op Hem hopen, zullen niet beschaamd worden. Zij zullen beschaamd worden, die trouweloos handelen zonder oorzaak.’

In de nacht ontmoet ze de dochters van Jeruzalem. Tegen hen vertelt ze over de Bruidegom. De vraag van de jonge vrouwen in de nacht heeft als functie om de bruid te brengen tot het besef hoe zij zich nu tot haar Bruidegom verhoudt. Zij bezingt Hem in Zijn schoonheid. Het is alsof dit lied de weg plaveit naar terugkeer tot Hem. In de taal die ze gebruikt ontdekt ze dat ze wel ver van Hem is, maar Hij niet ver van haar. Als gevolg daarvan ziet ze Hem weer zoals ze Hem eens zag. Wat verstorven was, komt nóg meer tot leven. Waar ze naar verlangde, wordt weer ervaring. Als gevolg van haar getuigenis over de Bruidegom, weet ze nu precies waar Hij is. Namelijk in Zijn tuin. Hij Die ver was, blijkt nabij. 

In Hooglied 6 gaat het dan heel snel. Met dat ze beseft waar Hij is en wat Hij daar doet, treft ze zichzelf als het ware direct aan in Zijn armen. Dat is waar het in Hooglied 6: 3 over gaat. ‘Ik ben mijn Liefsten, en mijn Liefste is mijn, Die onder de leliën weidt’. Dit is taal van liefdesomgang, ze weet zich veilig en geborgen bij Hem. 

Opvallend is dat ze in Hooglied 2:16, in vergelijkbare omstandigheden, een andere volgorde van woorden koos. ‘Mijn Liefste is mijn, en ik ben Zijn, Die weidt onder de leliën’. De levensles die ze in hoofdstuk 6 dieper begreep dan in hoofdstuk 2, is dat het werkelijk alleen de trouw van de Bruidegom is, die de grond onder hun liefdesomgang geeft. Was het eerst ‘ik en Christus’, later wellicht ‘Christus en ik’; nu is het ‘Christus alleen’. Het is eeuwige liefde, die Hém bewoog. Waar liefde tot Christus niet gevonden wordt, spreekt Paulus van vervloeking (1 Kor. 16: 22).

Het geloof spreekt niet in abstracties over Christus, niet over een geliefde die enkel op een afbeelding zichtbaar is. Nee, het spreekt van ‘mijn Liefste’. Dat duidt op omgangstaal. Zoals Paulus naderhand duidelijk maakt: met Christus geborgen in God. 

De werkelijke identiteit van een christen ligt niet in onze maatschappelijke positie, evenmin in een bepaalde levensvisie. Het hart van het christelijk geloof klopt voor Christus. Dat is wat de Heilige Geest werkt in het hart; in Christus kennen we tevens de Vader.  

Men zou dit het ontdekkend element in de prediking kunnen noemen. Het gaat er dan niet om hoe men het graag heeft, maar wat men nodig heeft te weten. Dit kritische element van de prediking is nodig ten aanzien van de enkele mens in de gemeente in zijn verhouding tot God, maar ook in bredere zin wat de in een bepaalde tijd en op een bepaalde wijze aan de orde zijn van de diepste levensvragen betreft. De preek dient dan te doen zien om welke vragen het eigenlijk ten laatste gaat, op welke wijze deze gesteld dienen te worden, en waar en op welke wijze hun oplossing gevonden wordt.

Het moet wel duidelijk zijn dat men hier met het slaken van kreten en het doen van algemene beweringen niet klaar komt. De zaken zelf dienen doorlicht te worden op zijn tijd en op een wijze, die de gemeente verstaat en waardoor zij werkelijk inzicht bekomt ook in de tijd, waarin zij leeft. Zo zal ook de tijd de prediking prikkelen om uit de schat van het Woord oude en nieuwe dingen te voorschijn te brengen. Zo zal de gemeente geworteld, gebouwd, maar ook toegerust kunnen worden tot het dragen van de wapenrusting.’

De groei van de wereldbevolking heeft in de afgelopen decennia een enorme vlucht genomen. De getallen spreken voor zich. In 1830 telde de wereld 1 miljard wereldbewoners, in 1930 groeide dit aantal tot 2 miljard. Daarna lijkt de groei te versnellen. In 1960 telden we 3 miljard, in 1974 zo’n 4 miljard en in 2000 6 miljard wereldbewoners. Deze lijn zet scherp door, in 2011 telden we 7 miljard wereldbewoners, in 2022 8 miljard wereldbewoners. Missioloog dr. Michael W. Goheen merkt op: ‘In 1800 leefde 5% van de wereldbevolking in steden’. Hij stelt dat halverwege de 21ste eeuw 80% van de wereldbevolking in steden zal wonen. 

In Nederland zien we enerzijds een trek vanuit de stad naar het platteland, vanwege nieuwe mogelijkheden voor thuiswerken. Anderzijds groeien steden. Met het aangrijpende bijverschijnsel van voortdurende kerksluitingen. Wonderlijk genoeg blijken allerlei migrantenkerken als bloembollen in het voorjaar een groen kopje boven de grond te steken. Tegen de trend in. 

Hart en handen

Naast deze urbanisatie, ontstaat er een vacuüm als het gaat om zorg voor de naaste. Met name in de steden, waar de individualisering sterker is dan op het platteland. Onze samenleving vereenzaamt en de overheid trekt zich terug uit de cirkel van directe nabijheid van kwetsbare mensen. De vergrijzende samenleving is te duur voor een verzorgingsstaat. Vandaar dat er ruimte ontstaat voor burgerlijk initiatief. De zorg voor de kwetsbare naaste in zijn eenzaamheid en soms deplorabele omstandigheden roept om een antwoord. 

De eeuwen door heeft de kerk hier een taak gezien. De vroegchristelijke kerk vormde een magneet in de samenleving, omdat christenen met hun dienstbare levensstijl duidelijk maakten wat het betekende om Christus na te volgen. In Mattheüs 25 stelt Jezus dat Hij via de kwetsbare medemens ons als het ware de vraag stelt: ‘Wat doe je nu met Mij?’ Dit zegt Jezus in de context van het laatste oordeel. Het gaat hier dus over een zwaarwegende vraag. De eeuwige bestemming van de gedaagde wordt er aan verbonden. 

Door de jaren heen is het mijn ervaring dat in de achterstandswijken van onze steden de openheid voor het Evangelie groot is. Wie wel eens evangeliseerde, zal met mij de ervaring delen dat medelanders in deze wijken meer ruimte bieden voor gesprekken over het evangelie dan geslaagde mensen achter dure voordeuren. Ik heb meer gesprekken over het Evangelie gevoerd bij overstromende asbakken en bierviltjes, dan in penthouses. 

De stad roept om hoofd, hart en handen voor de verkondiging van het Evangelie en de zorg voor de kwetsbare naasten. Daar leven duizenden die in geestelijk opzicht het verschil tussen hun linker- en rechterhand niet kennen, als bij Jona’s Ninevé.

Missio Deï

In de afgelopen eeuwen verspreidde zich het Evangelie over alle continenten van de wereld. Het muntje in het busje voor kinderen in donker Afrika heeft vrucht gedragen. Het zwaartepunt van de kerk is in de afgelopen decennia verschoven naar het Zuidelijk halfrond. Een ongekende beweging vond plaats, die ons eerbiedig doet buigen voor de Heere in het besef dat de verbreiding van het Evangelie werkelijk missio Deï is. Hij staat er Zelf voor in. 

Verkondiging

Bovenstaande overwegende, stelt dit ons de vraag hoe de toekomst tegemoet te treden als burger van één van de meest geseculariseerde landen van de wereld. Hierbij vormt de Woordverkondiging de sleutel. Maar ‘hoe zullen zij in Hem geloven, van Welke zij niet gehoord hebben?(Rom 10: 14b) Dit betekent dat de bediening van de verzoening in de steden om revitalisatie vraagt. 

Voor ons kerkgenootschap betekent dit dat we onze ogen leren richten op de stad. Om daar met Woord en daad de Heere te dienen in de wijken. Laten preekstoelen gered worden van de sloophamer, om gevuld te worden met predikers van soevereine genade voor verloren zondaren. Laten verpauperde Godsgebouwen weer druisen, tot Gods eer. Als dit ons iets mag kosten, dan misschien allereerst onszelf? 

Beter dan dr. J.H. Bavinck kan ik het niet uitdrukken, wat dan het richtpunt zou moeten zijn bij deze opdracht: ‘En nu is het wel waar, dat wij van die liefde met woorden alleen niet genoeg vertellen kunnen en dat wij het ook met daden betonen moeten, maar de nadruk valt toch altijd op de liefde van Christus. Hem moeten wij prediken en dat kan niet zonder woorden. Pas wanneer wij telkens met eerbied spreken over onze Heiland en Meester, zullen onze hoorders ook de barmhartigheid, die wij betonen, niet gaan zien als bewijzen van onze voortreffelijkheid, maar als vruchten van het werk van Hem, Die ons eerst heeft liefgehad. Woord en daad kunnen nooit van elkaar gescheiden worden.’  

Juist in de verbondsgemeente geldt: Indien iemand niet wederom geboren wordt, hij kan het koninkrijk Gods niet zien en niet ingaan. Het klassieke doopsformulier zij hier leidraad voor geestelijke leiding.Wij mogen in de prediking de genade niet over de natuur zetten en de bondeling aanspreken als ware hij een gelovige. Wij kweken dan wel een „geestelijke" beschouwing, maar onderwijzen niet in het leven door en uit het Verbond Gods.

De prediking dient te leiden tot het besef, dat radicale vernieuwing van de bondeling naar het verbond moet, mag en kan geschieden, juist omdat God het verbond met ons en onze kinderen aanging. Dit moet juist als evangelie ten volle verkondigd worden.

Zo kan er ook plaats komen voor Christus als Borg des Verbonds. Christus is geen helpende Zaligmaker, die rijke jongelingen en jongedochters de handen oplegt en hen goedkeurend bemoedigt in hun algemene religiositeit.

Juist nu het gevaar van vervlakking allerwege dreigt, dient de geestelijke leiding helder en scherp te zijn, opdat het snode van het kostelijke klaar worde onderscheiden. Om dit te bereiken is de onderscheiding in onbekeerden, bekommerden en bevestigden ongenoegzaam. Er is in de verbondsgemeente veel meer verscheidenheid. In een onderwerpelijke, onderscheidende en ontdekkende prediking zal zij daarom benaderd moeten worden.’

Zijt de Meester niet moeilijk. U ziet toch, dat Hij het te druk heeft met anderen? Het is niet voor u. Laat Hem gaan, Jaïrus, aan uw huis inmiddels een sterfhuis - voorbij. Net als bij Lazarus is het hier immers te laat?

Nee! Tot déze gekwelde Jaïrus spreekt de Zaligmaker dezelfde taal als tot die dochter die twaalf jaren bloed had gevloeid. Geen onderscheid in de nood? Geen onderscheid in het Evangelie. Erbuiten gezet? Er binnen gesloten. 'Vrees niet, geloof alleen, en zij zal behouden worden'. Dood is niet dood. Jezus komt bij het bed. Mensen jammeren, slaan zich op borst en hoofd in nagemaakte gespeelde, opgevoerde rouw. De tot dit doel gehuurden zijn er al. De vorst der duisternis, de koning der verschrikking is de Levensvorst vooruit. En in die gehuurden lacht hij Jezus uit, wanneer Hij zegt dat de dochter slaapt. Zij weten wel beter! De dood schijnt het dit keer te winnen van Hem, Die het leven is. Maar Jezus grijpt haar hand en roept, zeggende: Kind sta op! En zo gebeurt het.

Jaïrus en zijn vrouw en de discipelen hebben een les voor het leven geleerd. Allereerst: mijn eniggeboren dochter is niet waardiger dan de dochter die twaalf jaar bloed vloeit. Het 'ik ben het niet waard' van de bouwer van de synagoge wordt de les voor haar overste. Ten tweede: er gaat kracht van Jezus uit tot behoud. Het kan, maar gaat Hij mijn deur voorbij? Zal ik in het zicht van de haven stranden? Ten derde: de tegensprekers komen opzetten. Vroom in de vorm van de boodschapper uit zijn huis. Zijt de Meester niet moeilijk. Hij heeft méér te doen. Vergeet Hem en laat Hij u vergeten. En grof en goddeloos in de vorm van de klaagvrouwen. Zij belachen Hem, want zij weten dat zij gestorven is. Wat wil Deze? Wij hebben toch de triomf van de dood geconstateerd? En vroom en grof zingen één deun: te laat. 

Ten vierde: Jezus hoort het en zegt: Vrees niet, geloof alleen. Dat wil zeggen vergeet niet Mij maar al die andere stemmen. Leg het naast u neer, want Ik ben er. De Heere geloven is altijd Hem alleen geloven. 

Ten vijfde: zij zal behouden worden. Het gebruikte werkwoord betekent meer dan dat de dochter in dit leven opstaat en haar bestaan voortzet. De Heere redt volkomen wie Hem alleen overhouden en geloven.

Hoelang duurt het nu al? Jaren op Hem gehoopt en niet geholpen? Om u heen en in u zeggen ze: Het is te laat, het kan niet meer. U hebt de klaagvrouwen al gehuurd. Maar vergis u niet. Laat de dood zich maar vergissen, doch vergist u zich niet. Vrees niet, geloof alleen. Daar vallen alle stemmen weg. En Hij spreekt van blijde troost en vrede en maakt de doden levend.

Van dezelfde synagoge, die de hoofdman te Kapernaüm uit liefde tot Gods volk heeft laten bouwen (7 : 5), is Jaïrus overste. Hij is de man die in de synagoge de leiding heeft, zelf uit de Schriften voorleest of anderen daartoe uitnodigt. Jezus wordt gebeden in zijn huis te komen, want hij heeft één dochter van ongeveer twaalf jaar, en die is doodziek. Zal Jezus niet direct komen en dat kind genezen? Doodziek betekent immers dat geen uitstel gedoogd kan worden! Tweemaal komen we in het Evangelie zo'n 'geval' tegen. Hier de dochter van Jaïrus, en straks (Joh. 11) Lazarus. In beide gevallen stelt Jezus Zijn komen uit. Waarom? Wanneer Lazarus gestorven is, zegt Jezus tot Zijn discipelen: Ik ben blij om uwentwil, dat Ik daar niet geweest ben, opdat gij geloven moogt'. En hier bij Jaïrus bedient Hij Zich van dezelfde taal: Vrees niet, geloof alleenlijk'. God beproeft mensen, en soms lijkt het alsof Hij kwelt. Maar in werkelijkheid werkt Hij via een omweg van uitstel, dat afstel dreigt te worden, geloof in het hart dat Hem alleen voor het wonder van de genezing zocht.

Arts

Jezus gaat mee, doch wordt verdrongen en tegengehouden. Het lukt niet, het gaat niet snel genoeg. Reken gerust dat Jaïrus' hart ineenkrimpt. De enige Arts Die helpen kan, komt dadelijk ook nog te laat. Overigens laat Jezus Zich niet door 'niets' of voor 'niets' tegenhouden. Er is een vrouw. Jazeker er zijn zoveel vrouwen. Nee, let eens op: dit is een apart geval. Deze verkeert in gelijke omstandigheden als Jaïrus dochter. Alle geld aan artsen gespendeerd, en niemand had haar kunnen genezen. Lukas, de arts, weet wat hij schrijft wanneer hij deze vrouw en Jaïrus' dochter naast elkaar stelt. En als wij haastig concluderen: 'Maar zo'n kind gaat toch voor', dan zegt Lukas: wacht even; hoe oud is dit meisje? Ongeveer twaalf jaar! En hoelang heeft deze vrouw bloed gevloeid? Twaalf jaar! Is die vrouw niet net zo doodziek als dat meisje? Des mensen bloed is zijn leven. Deze vrouw bloedt straks dood. Net zo lang als het meisje leeft, vloeit de vrouw bloed. Is er verschil? Durft u te kiezen of voorrang te verlenen?

Kracht

Jezus neemt de tijd. Er ontstaat een gesprek over wie Hem (bewust) aangeraakt heeft. Met nadruk in het Grieks zegt Hij: 'Ik heb bekend, dat kracht van Mij uitgegaan is'. Jaïrus popelt van ongeduld, maar kan niet anders dan bij Jezus blijven en moet alles aanhoren. In de nood van een vader met een doodziek kind leert Jezus hem wat Hij doet dien die op Hem wacht. 'Ik heb bekend...' God gaat Zijn soevereine weg. En Zijn weg is zelfs in de grootste nood geheel Zijn weg: anders en hoger dan onze wegen, zoals Zijn gedachten hemelhoog zelfs boven die van een vader met een doodziek kind uitgaan. Gelooft Jaïrus? Voor zijn oren verklaart de vrouw om welke oorzaak (vs. 47) zij Jezus heeft aangeraakt. In een andere evangeliebeschrijving zegt ze bij zichzelf: 'Indien ik alleen Zijn kleed aanraak, zo zal ik gezond worden'. Door dit geloof wordt ze behouden en houdt haar kwaal op. 

Dochter

Dat alles maakt Jaïrus mee. In nog een ander opzicht stelt Jezus de vrouw naast zijn dochter. Hij spreekt die vrouw aan met 'dochter'. Als je Jaïrus vraagt: Over hoeveel dochters gaat het? dan zegt hij: Ik heb er maar één, een eniggeborene, en die moet ik als het zo doorgaat, nog afstaan aan de dood. Maar Jezus maakt in Jaïrus' bange ogen en hart plaats voor wat Hij ziet: er zijn er twéé. Jij bent het niet alleen, en jouw dochter is het niet alleen. Het lijkt hard, maar wat een les, en ook wat een verlossing wanneer de Heere ons uit ons kleine kringetje, waarin we met onze nood vastlopen, losmaakt en ons eens laat zien, hoe Hij de nood van anderen en van onszelf ziet en op waarde schat. In die les begint, zoals we volgende week zullen horen, het behoud.

Ik kan mij geen tijd herinneren dat ik dit niet deed als kind, dus ik denk dat we bij het ontwikkelen van spreken ook leerden bidden. Dus vanaf een jaar of twee drie tot de middelbare school. Rond het einde van de basisschool was het kindergebed vervangen door een vrij gebed, met een aantal coupletten van de avondzang. Ergens in die periode lieten mijn ouders het los en was het gewoontegedrag praktijk. Als tiener zal ik het best wel eens over hebben geslagen, maar nooit zonder schuldgevoel. Wie als kind leert bidden, oefent een gebedspraktijk voor het leven. 

Waarom ik zoveel aandacht geef aan deze standaardgebeden? Omdat ik denk dat ze de dragers zijn voor het vrije gebed. Leer kinderen vaste rituelen, dan kun je daar later op variëren. Wie niet eerst vaste gebeden leert, heeft geen basiswoorden en praktijk om bij aan te sluiten. Aan tafel kan een kind leren om soms het ‘Onze Vader’ te bidden, een kind van een jaar of tien zal dat nog graag doen, als ze veertien jaar zijn lijken ze het weer vergeten te zijn. Het is dus van groot belang dat voor het zich ontwikkelende schaamtegevoel van de tienerjaren de belangrijke gebedslessen en rituelen zijn aangeleerd. 

Leer vanaf de wieg dagelijkse rituelen aan. Zodra een kind zelf woorden kan geven aan dingen, bijvoorbeeld als vier of vijf jarige, kun je dit koppelen aan het standaardgebed. Na verloop van tijd zal als vanzelf de ruimte voor het vrije gebed ontstaan. Dit in samenhang met de eigen aard en talenten van het kind. Immers, ieder kind is anders. 

Deze vraag en mijn antwoord daarop is eerder gepubliceerd in het Reformatorisch Dagblad. 

‘Laat men maar de Schrift openen, de bijbel volgen, de bijbel doorpreken. Niet een bepaald soort teksten. Niet wat de mensen graag horen. Niet wat wijzelf graag preken. Maar Gods Woord, voor de voet op. Daar komt men God, Christus, deHeiligeGeest en al hun werken in tegen. Dan komt men ook op alle geloofsstukken, de hele leer van de zaligheid, deze hemelse leer, de leer van de Heere. En dat voor alle volken, voor oosterse zo goed als voor westerse volken: één en allemaal hetzelfde. Waar de Heere de God van de hele aarde is, daar is ook Zijn Woord en het woord van de dienaren, een woord voor elk volk gelijk.

Doop

“Dezelve dopende in de Naam des Vaders en des Zoons en desHeiligenGeestes.” Dedoopwordt hier alleen genoemd, niet dat andere sacrament van het Avondmaal, dat sacrament tot versterking van het geloof. Niet dat dat niet van belang is. Niet dat dat bij de opdracht niet behoort. Maar het gaat hier om de stichting van de kerk in haar loop door de hele wereld. En nu is het duidelijk, dat deDoophet sacrament van de inlijving is in de gemeente van Christus. 

Ze heeft dan ook in één hand gevat heel de leer van de kerk: in de drie namen van de leer van de gehele Godheid, de leer van de drie Goddelijke Personen. Dat is ons geloof, dat is het Christelijk geloof. Daarin beweegt zich alles en daarin heeft u alles. Al wat God is, openbaart Hij daarin. Al wat God doet, openbaart Hij daarin. Daarin ligt Zijn wezen. Daarin liggen Zijn werken. En in dat water ligt heel de verkondiging van het heil, op, summiere wijze: de reiniging door Jezus' bloed en Geest; het sterven met Hem en het opstaan tot een nieuw leven.

En dat alles nu geplaatst aan de poort van de kerk. Men gaat door dit proto-evangelie in in de kerk en men gaat door dezedoopin tot dit rijke en dit alomvattende evangelie. Voor volwassenen en voor kinderen. De kerk heeft beide, de volwassenen-doopèn de kinderdoop: volken — dus natuurlijk beiden. 

Kinderdoop

Graag en vooral ook de kinderdoop. In de lijn van het Oude Testament ook in het Nieuwe. Besnijdenis ten achtsten dage, dus ook dedoopvan de kinderen. Er is geen leerstuk, dat meer de vrije genade leert dan de kinderdoop: als een kind niet naar God kan vragen, vraagt de Heere naar het kind. Hij legt er Zijn hand op. Hij legt er Zijn drieënige Naam op. Hij legt er Zijn evangelie van de wassing van de zonden op. In de vorm van een eis, in de vorm van een belofte. Dat in onderwijs voor het volk, dat onder teken en zegel.

God zal Zijn waarheid nimmer krenken, Maar eeuwig Zijn verbond gedenken; Zijn woord wordt altoos trouw volbracht, Tot in het duizendste geslacht; 't Verbond met Abraham, Zijn vrind. Bevestigt Hij van kind tot kind.

Al wat Hij Izak heeft gezworen. Heeft Hij ook aan Zijn uitverkoren', Aan Jacob tot een wet gesteld, Van al 't beloofde heil verzeld; En aan gans Isrel toegezeid, Tot Zijn verbond in eeuwigheid.

Hervormde bundel 1938

In Psalm 61 treffen we David aan op een plaats ver van het heiligdom, ver de tabernakel, ver van huis. Dit kan duiden op een concrete situatie. Veel uitleggers denken dat David zich op dit moment in Mahanaïm bevindt, vanwege de dreiging van Absalom. Een koninklijke balling roept ver van huis om hulp bij God. Het is ook mogelijk dat hij de ervaring van Gods nabijheid mist en zich daarom ver van het heiligdom voelt. Hoe dan ook, hij roept. 

Maar wat is Davids nood? Wat doet hem klagen en roepen, tot God? Vanuit deze Psalm wordt duidelijk dat hij roept vanaf een plaats waar Hij ver bij God vandaan is. Naar alle waarschijnlijkheid ver van de tent, het heiligdom. Ver van de plaats waar men God ontmoette. Hij roept van het einde van het land tot de Heere. In eenzaamheid. Overstelpt door de omstandigheden. 

Ik weet niet waar tegenslagen jou in de afgelopen periode gebracht hebben. Klonk je gebed op vanuit de binnenkamer, achter de gesloten deuren van die stille plek thuis waar je omgang zoekt met hem? Dat is wat David hier doet, hoewel hij zich ver van het heiligdom bevindt. Hij roept tot de Heere. Is iemand in lijden? Dat hij bidde (Jak. 5: 13)

Rots

‘Leidt mij op een rotssteen die mij te hoog zou zijn.’ De Goddelijke genade, hulp en beveiliging vormen de rots waarop zijn ziel verlangt te rusten, buiten het bereik van de onstuimige golven, die beneden stormen en razen. Voor ons zondige mensen een onbereikbare plaats. Wie zal als zondig mens tot God naderen? Wij hebben immers zelf de gemeenschap met Hem verbroken in het paradijs? 

Waar we ook zijn, waarin we ons ook bevinden, roep de Heere aan. David vanuit Mahanaïm, Daniel vanuit Babel. De zeiler vanuit het topje van de mast. De zondaar in zijn schuld en verlorenheid. Zij roepen het uit tot de Heere. Je kunt zo ver niet zijn, of je krijgt zicht op de Rots, als de Heilige Geest er oog voor geeft. Als we niet naar het heiligdom kunnen, kan God ons ter plaatse tot heiligdom worden. 

Toevlucht

Te midden van de crisis, herinnert David zich de Heere als een Toevlucht, een schuilplaats. Als hij daaraan denkt, dan komt het beeld boven van een sterke Toren. Draagt u met David ook die herinnering uit het verleden mee? Ja, Heere. U bent mij een sterke Toren. U bent mij een toevlucht geweest. Zo niet, dan zwerft u nog rond op de vlakte. Prooi voor aanvallers en tegenstanders. Waarschijnlijk niet bewust van het gevaar. Tot slaaf geworden voor de vijand. Hier uit de Schriften toont Zich de Heere een sterke Toren te zijn te midden van de benauwdheid. Een Rots waarop Hij zondaren tilt, tot behoud. Kent u Hem zo niet? Dan ben ik bang dat u zich onbewust in vijandelijk gebied bevindt. Een balling die zich thuis voelt, ver bij God vandaan. Wel benauwd in allerlei omstandigheden, maar niet gericht op de Heere. Voor David was Christus de poolster waar het hele leven zich op richtte. Maar u hebt genoeg aan de sterrenpracht van dit leven. Dan is de crisis groter dan u beseft. 

Tent en vleugels

Die sterke Toren had nog niets indrukwekkends. De gebruikte beelden worden nu kwetsbaarder, nabijer. David spreekt nu niet meer in het verleden, maar richt de blik op de toekomst. Blijkbaar is er iets gebeurd. Tijdens het gebed is er een verandering opgetreden. Hij voelt weer grond onder de voeten. De hoge Rots, is de plaats geworden waar het hol van zijn voet rust vond. De banneling ver bij God vandaan, heeft daar in de stilte een heiligdom gevonden. Ver bij Jeruzalem vandaan. 

Hij zegt: ‘Ik zal in uw hut verkeren, in eeuwigheden.’ In Gods tent. De tabernakel. De aardse gestalte van de hemel. De tabernakel die op een lijn stond tussen het verloren paradijs en de zich ontsluitende heerlijke toekomst. In die tent, daar zal hij de Heere weer ontmoeten. De Heere geeft hem verwachting in het hart. Nu is het nog ver weg, maar het gaat weer komen. Hij kan het vanaf de Rots zien. Het geloofsoog blikt over de omstandigheden heen. 

Wat ziet David? Dat de Heere Davids koninkrijk zal bevestigen. Uit die geslachtslijn wordt de Messias geboren. De vaste Rots van zijn behoud. 

Liedbundel Johannes de Heer

Breekt zich baan

Het koninkrijk is volgens Ridderbos dynamisch van inslag. Het breekt met kracht baan (Matt. 11: 12, Mark. 9: 1). Het is niet los te denken van de goddelijke kracht die zich verlossend en richtend openbaart. Bij Johannes en Jezus staat niet de toestand van de voleinding van het koninkrijk centraal in de prediking, maar de komst en de doorbraak van het koninkrijk. ‘De komst van het rijk is immers het in werking treden van het grote eindhistorische drama. Zij werpt de mens in de crisis. Dit is wat aan de oproep: “Bekeert u want het koninkrijk der hemelen is nabijgekomen” zulk een indringende en onheilspellende kracht verleend.’

Jezus’ prediking heeft een theocentrisch en soteriologisch karakter, als het gaat om het koninkrijk. Naar Zijn welbehagen geeft de Zender aan Zijn kinderen het koninkrijk; en in Zijn koninkrijk zullen de rechtvaardigen stralen als de zon. 

De verkondiging van het koninkrijk impliceert niet alleen de vergeving van zonden, maar ook de verplichting om de wil van de vader te doen. Ridderbos verwijst daarbij naar de Bergrede. ‘Op de zaligsprekingen volgen de geboden.’ Dan wordt gesproken van ‘het vervullen van de wet en de profeten’, het voortbrengen van ‘vruchten’ en het ‘horen en doen’ van Jezus woorden. Men dient Jezus’ ‘juk’ op zich te nemen en het grote gebod te houden. Ridderbos: ‘Het gaat hier over het verband tussen de indicatieven, die het heilswerk Gods verkondigen en de imperatieven, die de mens tot de daad oproepen.’ 

Reeds en nog niet

Het Koninkrijk heeft alles te maken met toekomst en voleinding, maar is tegelijkertijd realiteit. Ridderbos: ‘Wat Johannes (de doper, ASM) samenvattend als het éne grote gebeuren der toekomst zag, vindt in Jezus’ prediking een differentiatie, inzover namelijk dat éne grote gebeuren zowel als een reeds vervuld “heden” als een nog te verwachten toekomst wordt aangeduid.’

Wat dit betreft mag het Heilig Avondmaal gesmaakt worden met de toekomst voor ogen. Hen die het evangelie verkondigd wordt, worden van de zaligheid verzekerd. Ridderbos: ‘Het gaat er om, dat zij deze zaligheid thans zullen aannemen uit de hand van Hem die Zichzelf offert ten dode. Het gaat om de verbinding van evangelie en zoendood, om de fundering van heel het koninkrijk in Christus’ dood. En daarin treedt Hij zelf op als de uitdeler van het heil. In het laatste avondmaal, maar ook zo dikwijls de gemeente dit doet ‘tot zijn gedachtenis’.

Vervallen hut

Amos blikt in hoofdstuk 9 van zijn profetie vooruit naar het herstel van ‘Davids vervallen tent’. Waarschijnlijk werd hier volgens Wright de eschatologische tempel mee bedoeld, namelijk het messiaanse volk van God. Hierbij gaan Jood en heiden samen op. Wright stelt dat de vroeg-christelijke gemeenschap zichzelf zag als de eschatologische tempel die Jezus beloofde te bouwen. In plaats van naar de eerdere fysieke tempel zouden de heidenen zich vervoegen bij deze nieuwe messiaanse tempel, zonder dat ze eerst proseliet hoefden te worden. Ook Ef. 2: 11-22 en 1 Petr. 2: 4-10 laten dergelijke motieven zien. De tempel was een cruciale plek, dat de heidenen daar toegang toe zouden krijgen was bijzonder. Tal van profetieën doelden hierop in het Oude Testament.

Nieuwe tempel

Het doel van het uitgaan richting de volken met de Evangelieboodschap, is dat zij worden verzameld tot het koninkrijk van God, als vervulling van het visioen zoals de Schrift dat toont. Zij worden verzameld om door de Heilige Geest de nieuwe tempel te vormen, in vereniging met Christus. Ook gebruikt Paulus het beeld van de olijfboom die symbool staat voor Israël, waar de heidenen worden ingeënt. Van veraf zijn de heidenen nu volgens Paulus dichtbij gekomen. Jood en heiden worden met Christus verenigd. 

Hij geeft nadrukkelijk oog voor het belang van de christelijke hoop, die verder reikt dan de tijd. ‘Zoals er planten zijn die pas bloeien in armoede en gebrek, zo komt de christelijke hoop pas tot volle bloei in de meest behoeftige omstandigheden. Hier geldt ook het zalig zijn de armen van geest, de hongerigen en dorstigen, de lijders en de dulders, want hunner is het koninkrijk, waarin een onsterfelijke hoop altijd uitzicht geeft op God.’ Overduin stelt dat wij de wonderlijke vrucht van de opstanding van Jezus Christus te weinig geplukt hebben; in alle geval er te weinig van gegeten hebben. Zijn overtuiging is dat we in de prediking honderdmaal over geloof preken, tienmaal over de liefde en naar verhouding eenmaal over de hoop. Juist in onze armoede kan Christus zijn schatten aan ons kwijt. Als wij verzadigd zijn van dit leven is er nauwelijks ruimte voor de christelijke hoop. 

Volgens Overduin heeft het onkruid van veel wereldse verwachtingen de christelijke hoop verstikt. Met reden zegt Jezus daarom dat het bezwaarlijk is dat zij die het goedhebben ingaan in het Koninkrijk van God. De focus ligt op het hiernumaals, in plaats van op het hiernamaals.

Klagen

Allerwege wordt er geklaagd over de gevolgen van de zonden, waar wij samen getuige van zijn. Overduin geeft daar een kritische kanttekening bij. Hij wijst erop dat de mensen van Jezus dagen diep onder de indruk waren als Hij de gevolgen van de zonde wegnam, namelijk ziekte en gebrokenheid door Zijn wondertekenen. Men volgde Jezus vanwege de spijze die vergaat. Overduin: ‘Daarom liep het volk Jezus in Zijn diepste ontferming en Zijn hoogste betekenis voorbij. Zij hebben Jezus gekruisigd, eigenlijk niet omdat zij teveel, maar omdat zij te weinig van Hem verwacht hebben.’

Kan het zijn dat ons klagen over de gevolgen van de zonden ten diepste aanklagen van God betreft? Zijn we daar druk mee? Angst voor ziekte, armoede en verlies. Dan willen we God wel als wonderdokter, maar dat leidt tot teleurstelling. Het is van levensbelang dat we met onze persoonlijke schuld in het reine komen, door ermee te vluchten tot het kruis van Christus. Gods toorn over de zonde raakt ons persoonlijk. Waar dit besef doorbreekt is alle klagen in algemeenheden voorbij. Daar leren we de toevlucht nemen tot Christus. Wees mij zondaar genadig. Zijn bloed wast en reinigt van alle zonden. Daar breekt het scheerlicht door van wat komt, namelijk een eeuwig leven verlost van zonde en verleiding. Tegelijkertijd valt dit scheerlicht over een levenspad dat gewandeld dient te worden in de voetstappen van de Meester. Door schaduwen omgeven, maar waarvoor geldt dat het eindpunt met zekerheid bereikt wordt. 

Verder dan de tijd

De christelijke hoop reikt verder dan de tijd. Overduin stelt: ‘De christelijke hoop is niet zo’n onzekere wissel op de toekomst, omdat zij niet gevoed wordt door een menselijk ideaal, maar door de belofte van een goddelijke, verlossende werkelijkheid.’ Deze hoop voor de toekomst wordt gevoed door Jezus Christus. ‘Zolang er een God is, is de hoop van Zijn volk er. En Hij is er altijd, eeuwig, daarom kan en mag de christelijke hoop niet sterven.’

Tegelijkertijd mag de christelijke hoop op geen enkele manier een vlucht worden in het eschaton. Om maar verheven te zijn boven alle leed en vragen die ons in het hiernumaals overweldigen kunnen. Waar de verwachting van het toekomende levend is, leren we onze taak in het hiernumaals des te beter verstaan. 

De belofte komt echter niet alleen tot verootmoedigde en boetvaardige zondaren, die hun nood zien en overtuigd zijn van hun zonde en ellende. Zij komt ook tot hen die zich niet verootmoedigen en niet boetvaardig zijn. Het is waar, niemand, tenzij hij overtuigd is van zijn nood daartoe, zal zijn toevlucht nemen tot de belofte en Christus daarin vervat. En hoewel de belofte wordt aangeboden om ‘een blijde boodschap te brengen de zachtmoedigen (…) om te verbinden de gebrokenen van hart’ (Jes. 61:1), is het tegelijk ook waar dat degenen die verootmoedigd zijn, vaak ook degenen zijn die klagen: ‘Helaas, ik ben niet vernederd of overtuigd.’ Daarom kan ik u zeggen dat de belofte niet alleen voorgesteld en gegeven wordt aan hen die zich vernederen en door de wet verootmoedigd zijn, maar ook aan de meest onvernederde, de meest onboetvaardige, de minst overtuigde en de meest verharde zondaar die dit Evangelie hoort. En zelfs aan degene die niets van zijn gebrek ziet, maar denkt dat hij het wel zonder Christus stellen kan.’

Voor de hele preek zie www.tabernakel.nl

‘Advent betekent komst en het woord werd vroeger gebruikt om de komst van een koning aan te kondigen. Wanneer een koning een stad kwam bezoeken moesten de wegen nagekeken worden, want er moest een vlakke weg zijn waarover die koning kon komen. Zo was Johannes de Doper de wegbereider voor de Heere Jezus Christus, opdat er een volk zou wezen, dat deze Koning zou begroeten en aanbidden. 

Het zijn over het algemeen eenvoudige en ongeletterde mensen die dan komen naar de kribbe, ook al ontbreken de wijzen uit 't oosten er niet. Heerlijk is die eerste komst van Christus, Die geboren wordt in Bethlehem, neergelegd wordt in de kribbe omdat er voor Hem geen plaats was. De Heere God komt echter plaats maken voor Zijn Zoon. De herders hebben het Kindeke gevonden in doeken gewonden en liggend in de voerkribbe van de beesten en ze hebben deze Koning aanbeden. Maar deze Zaligmaker moest van de kribbe naar het kruis, want Hij kwam om de zonde te verzoenen en de schuld te betalen en de straf te dragen. En dat is het blijde evangelie van de Heere Jezus Christus, dat Zijn bloed ons reinigt van alle zonden en dat we door Hem weer met God verzoend worden, zodat de weg naar het eeuwige leven openligt.

Er is echter nog een tweedeadvent, een tweede voorbereidingstijd. Want die Christus die geboren is in Bethlehem en Die gekruisigd is op Golgotha, Die de Borg en Middelaar is van een zondig en schuldig volk, moet ook in ons hart geboren worden door de Heilige Geest en we moeten het leren belijden dat Hij onze Borg en onze Middelaar is, mijn Heere en mijn God. Maar hoewel we eerst denken dat de hemel al op aarde gekomen is wanneer we zo grote zaligheid ontvangen hebben, leren we later weer duidelijk verstaan dat we nog lang niet in de hemel zijn en dat het leven een strijd is, vol aanvechting en moeite en verdriet. Zo worden we vreemdelingen op aarde en dat zullen we moeten blijven: „Ik ben, o Heer', een vreemdeling hier beneên, laat Uw geboön op reis mij niet ontbreken..."

Inderdaad zijn we onderweg. We wachten op de nieuwe toekomst, op het nieuwe vaderland. En de moeilijke tijden die we nu beleven doen ons verstaan dat we hier geen vaste woonplaats hebben en dat hier het paradijs niet is. Zeker, de mensen hebben van deze aarde een paradijs willen maken en het politieke evangelie dat verkondigd werd opende hoopvolle aardse perspectieven, die nu eigenlijk weer allemaal de bodem zijn ingeslagen. Al dromen velen voort. 

De tekenen van de tijden, waarvan de Heere Jezus heeft gesproken, moeten ons wakker schudden uit onze dromen en ons doen verwachten de Heere Jezus op de wolken van de hemel. Dat is het derdeadvent. We zullen het eerste en tweedeadventmoeten kennen om uit het derdeadventtroost te kunnen ontvangen. Want wie de knie voor Christus niet gebogen heeft, wie de verschijning van de Heere Jezus Christus niet heeft liefgehad, zal een donkere en bittere toekomst tegemoetgaan. Maar juist in donkere dagen mag aan Gods kinderen, aan de groten en aan de kleinen in het koninkrijk van de hemelen, aan de sterkgelovigen, maar ook aan hen die aangevochten en bestreden zijn, de troost verkondigd worden van Christus' komst op de wolken. Hij brengt al Zijn volk thuis. Er blijft niemand achter. Ook die van verre staan niet. Ook de achteraankomers niet. Is dat dan geen troost?

Vertaler: Jan Scharp, Hervormde bundel 1938

Het geloof pleit ook op de liefde van God tot Christus. Het geloof bidt in Zijn Naam, dat God, vanwege de liefde die Hij Christus toedraagt, wil ‘doen gelijk Hij gesproken heeft’. 

Het geloof pleit ook op de onveranderlijkheid van God en van Zijn Woord, want ‘het Woord van de Heere blijft tot in eeuwigheid’ (1 Petr. 1:25). Het geloof pleit erop dat de HEERE niet wordt veranderd en de kinderen Jakobs daarom niet verteerd zijn (naar Mal. 3:6). Kortom, het geloof pleit op Gods eed: ‘God, willend de erfgenamen van de belofte overvloediger bewijzen de onveranderlijkheid van Zijn raad, is met een eed daartussen gekomen; opdat wij, door twee onveranderlijke dingen, waarin het onmogelijk is dat God liegt, een sterke vertroosting zouden hebben, wij namelijk, die de toevlucht genomen hebben, om de voorgestelde hoop vast te houden’ (Hebr. 6:17,18). Het geloof pleit tenslotte ook op Gods Naam: ‘Wat zult U niet voor Uw grote Naam doen?’

Kortom, Christus is het alleszins waard om door u aangenomen te worden. Stel u eens voor dat de meest hooggeplaatste prins in deze wereld een aanzoek zou doen aan de armste bedelares die er bestaat. Ze bezit geen schoonheid en heeft niets dat dienst zou kunnen doen als bruidsschat. Ze is nog niet eens waard om zelfs maar te vernemen dat er een aanzoek is gedaan. Maar de persoon die haar een aanzoek gedaan heeft, is een eerzaam mens en daarom is het begrijpelijk dat het aanbod geaccepteerd wordt. Zo is het ook hier. Christus, de Levensvorst en Koning van alle heerlijkheid, biedt Zichzelf aan. Hij is het volkomen waard om aangenomen te worden. Wijs Hem niet af, want u zult het uzelf nooit waardig achten totdat u Hem aangenomen hééft.’

Voor de hele preek zie www.tabernakel.nl

‘Hier is een dokter, die meegaat in het zendingswerk, niet om daar zijn medische praktijk uit te oefenen, maar om daar het Evangelie te verkondigen. Die eerste zendelingen kenden maar één hartstocht, namelijk om het Evangelie te verkondigen. Je zou nu soms vrezen, dat de zending meer medische zending wordt. De predikers worden nu sociologen, psychologen, medici, onderwijsmensen. Vroeger was dat net andersom.

Zo'n dokter als Lukas moet men in elk geval zoeken. Hun beroep is een weinig geestelijk beroep geworden, terwijl toch ziel en lichaam een eenheid vormen. Eigenlijk moesten de theologie en de medische wetenschap hand in hand gaan. En in elk geval behoort elke dokter een gelovig man te zijn. En dat een dominee een gelovig en geestelijk man behoort te zijn, zullen wij er en passant maar bij vermelden!

Voor een vriend

Het heeft Lukas goed gedacht ook te schrijven. Dat is goed: een gewezen tollenaar Levi (Mattheüs), een man met een onbekend beroep (Marcus), een rederszoon Johannes en nu nog een dokter onder de Evangelisten. Het koninkrijk van de Heere Jezus is geen klassen-of rangenkoninkrijk. Het heeft hem goed gedacht. Hij heeft er zelf over gedacht. Het leek hem nuttig. Het leek hem goed. Het is in zijn hart geweest. Hij deed het eigenlijk alleen maar voor één man. Hij was er zo van overtuigd, hij was er zo vol van, dat hij voor die ene mijnheer (die het overigens allang wist, die er in onderwezen was) het allemaal nog eens onderzoeken wilde, nauwkeurig bij de ooggetuigen, bij de aanschouwers, bij de oorgetuigen, bij de dienaars van het Woord navragen wilde, om het dan voor hem uitvoerig te boek te stellen. 

Bijbel

Wist deze man — Lukas — dat dat, wat hij als brochure, als brief aan een vriend eens schreef, door de Heilige Geest gebruikt zou worden, verkoren zou worden om een onderdeel van de bijbel te worden? In de rij geplaatst zou worden met al de geschriften van het Oude Testament? Wist deze man, dat wat hij aan een vriend schreef, over de hele wereld verspreid zou worden in het meest bekende en gelezen boek, de bijbel? 

En hij heeft het toch zo nauwkeurig onderzocht, van voren aan, van de geboorte van Johannes de Doper aan, van de geboorte van de Heere Jezus te Bethlehem aan. Er leefden nog allerlei mensen, die het overgeleverd gekregen hebben van de ooggetuigen zelf. Schrijven wij zo nauwgezet onze brieven? Schrijven wij zo nauwgezet onze godsdienstige brieven? Onderzoeken wij daarbij, wat wij hebben te schrijven ook nauwkeurig? Lezen wij zo de precies tot stand gekomen geboortegeschiedenissen van onze Zaligmaker en Zijn voorloper? Wat met zoveel aandacht ontstaan is, mag wel met evenveel aandacht gelezen, bestudeerd en geloofd worden.

De lezingen die John hield voor studenten, leidden tot zijn boek ‘Basic christianity’, wat een wereldwijde bestseller werd. John bleek gepassioneerd voor het studentenwerk, zo blijkt uit een studentenmissietrip die hij maakte naar Australië en Nieuw-Zeeland. Ook in Afrika bereikt hij in het begin van de zeventiger jaren studenten. Denk aan landen als Sierra Leone, Nigeria, Kenya en Zuid-Afrika. Ook in Amerika werd hij een graag gehoorde spreker onder studenten. In toenemende mate vond Stott het van belang om ‘dubbel te luisteren’. Allereerst naar de Schrift, maar ook naar stemmen in de omliggende wereld.

Met overtuiging stond Stott in de Anglicaanse kerk. Wat hem na nauwe omgang met Lloyd-Jones die hem eerder graag als zijn opvolger zag, een breuk opleverde met de doctor en zijn volgelingen.

In Lausanne organiseerde Graham in 1974 een internationaal congres voor wereldevangelisatie. Met deelnemers uit 150 landen. De thema’s ‘evangelism’ en ‘social action’ verdeelden de deelnemers aan het congres. Stott meende dat het zowel nodig is om discipelen te maken, als te dienen. Hij beoogde een synthese van ‘evengelism’ en ‘social action’. ‘If we truly love our neighbour we shall without doubt tell him the Good News of Jesus. But equally if we truly love our neighbour we shall not stop there (…) Love (…) expresses itself in service wherever it sees need.’ Zijn aanwezigheid bij de bespreking en eindredactie van het document waarin de opbrengsten van Lausanne werden samengevat, bleken bepalend voor centrale gedachten over deze thema’s in de opvolgende decennia. Ook Billy Graham ondertekende het document, in tegenstelling tot diens vrouw Ruth; zij vond de focus op een simpele levensstijl te dominant in de tekst. Zij zei tegen John Stott: ‘Als je had gezegd “eenvoudiger”, dan had ik getekend. Maar wat is “eenvoudig”? Jij woont in twee kamers. Ik heb een groter huis. Jij hebt geen kinderen. Ik heb er vijf. Jij zegt dat jouw leven eenvoudig is, maar het mijne niet.’ 

Een hart voor armen, dat had Stott. Zijn gemeente merkte dat steeds weer aan zijn preken. De grote bedragen aan royalties die Stott ontving voor zijn boeken zette hij in om allerlei christelijke doelen te steunen.

Evaluatie

Stott bleek in staat om enerzijds focus te houden op de urgentie van het winnen van zielen voor Christus. Waarbij hij de verlorenheid van de mens, de urgentie van wedergeboorte en bekering en het persoonlijk leren kennen van Christus voor ogen hield. Tegelijkertijd ging dit gepaard met warme ontferming over hen die door armoede, lijden en uitsluiting geraakt werden. Hij wist het hoofd, hart en de handen van de christelijke navolging evenwichtig te laten functioneren. Door zijn groeiende populariteit en intellectuele denkkracht, wist hij het evangelie te ontsluiten voor een opkomende generatie. Zowel voor gewone mensen, als voor studenten. Niet alleen in Engeland, maar wereldwijd. Een irenisch man, die de confrontatie niet uit de weg ging. Met het oog op Christus, de voleinder van het geloof. 

Leestip en bron: Basic Christian – The inside story of John Stott, R. Steer (2009).

John Stotts’ vader maakte carrière in de medische wetenschap en stond hoog aangeschreven in zijn vak. Voor hem was het uitgangspunt de rede, op alle terreinen van het leven. Moeder Lily was van Lutheraanse afkomst en leerde haar kinderen kerkgang, Bijbellezen en bidden tot onderdeel maken van hun bestaan. Vader Stott bezocht de kerk slechts twee tot drie keer per jaar.

Tijdens zijn studie typeerde men John als vriendelijk, open, sociaal en sensitief. Onder de bediening van schooljongenspastor Eric Nash kwam John tot bekering. John wilde predikant worden, maar zijn vader hield dit tegen. Dankzij bemiddeling door de bisschop die toestemming zou moeten verlenen, werd het intreden als kandidaat voor de opleiding uitgesteld. Tijdens de oorlog bleek John pacifist. Dit maakte zijn vader, die op dat moment aan het front diende, woedend. Hij weigerde de opleiding van John te betalen. Hoewel ook dat punt van twist uiteindelijk geplooid werd.

Pastor

Als schooljongen kwam John onder de indruk van de bediening van Eric Nash. Hij organiseerde jaarlijks zomerkampen die voor generaties jongens van bijzondere betekenis werden. Nash wilde Groot-Brittannië winnen voor Christus. Jarenlang zou John als zijn ‘kampsecretaris’ fungeren, waarbij hij zaken tot in de puntjes regelde.

Op een bepaald moment spreekt John als jonge pastor een jongen die een eind aan zijn leven wil maken. Hij geeft hem de opdracht om te wachten tot na het zomerkamp en ondertussen het evangelie van Johannes te lezen. De jongen zond hem in die periode twee brieven vol bitterheid over God. Bij John’s terugkomst in Londen zei de tiener echter: ‘Ik heb besloten dat ik deze dag, waarop ik een eind aan mijn leven wilde maken, christen te worden.’ Stott vroeg hem waarom. De jongen antwoordde dat de manier waarop Jezus gekruisigd werd niet eerlijk was, het was namelijk Goede Vrijdag die dag. Vervolgens nam John later die dag met hem het ABC van Erik Nash door: 

• Admit (or acknowledge) your need of Christ.
• Believe that Christ died for you.
• Come to him.

Hij riep de jongen op om Jezus die klopte aan zijn deur toe te laten. Zonden te belijden. De jongen werd christen.

Onderklasse

John had een zwak voor de onderklasse in de Londense samenleving. Om het leven van zwervers beter te begrijpen, kleedde hij zichzelf als zwerver en mengde zich onder hen. Toen hij in een hostel voor daklozen wilde slapen, zag hij hoe een officier van het Leger des Heils een man bruusk behandelde. Toen viel de ‘dakloze’ Stott uit zijn rol: ‘Als een Heilsofficier zou je deze man moeten winnen voor Christus, in plaats van hem op deze manier behandelen!’ Niet veel later werd hij in een andere instelling herkend als iemand die geen dakloze kon zijn. Voor John was dit een manier om een deel van Londen te leren kennen, dat zich anders aan zijn blikveld onttrok.

Leestip en bron: Basic Christian – The inside story of John Stott, R. Steer (2009).

Vandaag is er ook een bericht de wereld ingegaan – en het is nog waar ook: Jezus Christus is in deze wereld gekomen om zondaren zalig te maken. De vraag is of Hij ook u zalig heeft gemaakt en of u deel aan Hem hebt. Ik smeek u: ga niet slapen voordat u weet dat uw naam in Gods handpalmen gegraveerd is. Wat, mens! Is uw eeuwige bestemming iets onzekers voor u? Het gaat hier over hemel en hel – zult u dan rusten voordat u weet wat uw eeuwig deel is? Bent u nog rustig, terwijl het de vraag is of God u liefheeft of dat Hij toornig op u is? Kunt u zich nog op uw gemak voelen terwijl u in twijfel verkeert of u verloren ligt in zonden of bent gerechtvaardigd door het geloof in Christus Jezus?

Sta toch op, mens. Ik smeek u bij de levende God, en om de redding van uw ziel: sta op en lees wat er geschreven staat. Zoek en kijk, beproef en onderzoek uzelf of het voor u waar is of niet. Want als het voor u waar is, waarom zou u het dan niet weten? Als de Zoon mij gegeven is, waarom ben ik daar dan niet zeker van? Als het Kind voor mij geboren is, waarom zou ik het nu dan niet duidelijk weten? Waarom zou ik dan niet al mogen genieten van dit voorrecht, waarvan ik de waarde nooit ten volle kan schatten tot ik in de heerlijkheid kom?'

‘Wij kunnen gebukt onder de lasten en moeilijkheden die hetambtmet zich meebrengt, ertoe komen de moed te laten zakken. Wij blijven dan nog wel zitten maar er gaat van ons geen kracht en geen initiatief meer uit. De trouw zal dan zeker verslappen. Wij tonen geen belangstelling meer voor wat er in de kerk gebeurt, misschien nog maar alleen voor wat er gebeurt in eigen gemeente. Wij laten ons gezicht niet meer zien op de bredere vergaderingen van de kerk. De volharding is uit ons werk.

Zou deze geest van de moedeloosheid en verslapping zich van ons meester maken, dan is onze kracht gebroken, is er van ons voor de kerk niet veel meer te verwachten. Dan zijn wijzelf mede de oorzaak van het verderf en de ondergang van de kerk.

Moed houden

Het kan gelukkig echter ook anders. Zoals een palm pleegt te groeien onder druk zo kan het ook ons gaan in ons ambtswerk. Wij kunnen er sterker door worden. Gestaald in het geloof. Wij kunnen er mannen onder worden, die weten waar zij voor staan. Voor God een kind maar voor de mensen een man! Levend en werkend vanuit de kracht van Gods eeuwige trouw. Dan zijn wij waar wij zijn moeten, waar wij nodig zijn en waar wij geroepen worden. Dan schamen wij ons niet. Dan trotseren wij desnoods smaad, maar laten ons ook niet door vleierij verschalken. Dan zijn wij banger voor de lof dan voor de kritiek, omdat wij onszelf zo goed kennen.

Wie in onze tijd ambtsdrager is, ik moet zeggen: mag zijn — want het is en blijft een voorrecht, een genade — die heeft nodig dicht te leven bij de bron van het eeuwig zekere en vaste Woord van God. Hij zal zich, zoals het bevestigingsformulier het zo schoon zegt, moeten oefenen in de overleggingen van het geloof. Hij moet geworteld staan in het Geloof der kerk. Hij moet weten wat zijn opdracht is, met welke boodschap hij komen mag tot de mens. Dan kan hij vandaar uit de woorden vinden die hij zeggen moet, mits God zelf hem licht en wijsheid schenkt.

Welkom

Zo is onze arbeid toch nog zinvol. Kan zij vrucht dragen voor de kerk, voor Gods eeuwig koninkrijk. Terwijl wij bovendien zullen ervaren, dat de zegenende ziel vet zal worden (Spr. 11: 25) Daarom toch een welkom, een hartelijk welkom aan het adres van alle broeders, die (opnieuw) pas bevestigd zijn. De Heere sterke u. Hij geve u dat uw gezin meewerkt. Hij zij met u in al uw arbeid!’

Amos blikt in hoofdstuk 9 van zijn profetie vooruit naar het herstel van ‘Davids vervallen tent’. Waarschijnlijk werd hier volgens Christopher Wright de eschatologische tempel mee bedoeld, namelijk het messiaanse volk van God. Hierbij gaan Jood en heiden samen op. Wright stelt dat de vroeg-christelijke gemeenschap zichzelf zag als de eschatologische tempel die Jezus beloofde te bouwen. In plaats van naar de eerdere fysieke tempel zouden de heidenen zich vervoegen bij deze nieuwe messiaanse tempel, zonder dat ze eerst proseliet hoefden te worden. Overigens laten ook Ef. 2: 11-22 en 1 Petr. 2: 4-10 dergelijke motieven zien. De tempel was een cruciale plek, dat de heidenen daar toegang toe zouden krijgen was bijzonder. Tal van profetieën doelden hierop in het Oude Testament. 

Volken

Het doel van het uitgaan richting de volken is dat zij worden verzameld tot het koninkrijk van God, als vervulling van het visioen zoals de schrift dat toont. Zij worden verzameld om door de Heilige Geest de nieuwe tempel te vormen, in vereniging met Christus. Van veraf zijn de heidenen nu volgens Paulus dichtbij gekomen. Zij zijn deel van hetzelfde lichaam van Christus. 

Bron en leestip: Wright C.J.H. (2011), The mission of God, Nottingham: Inter-Varsity

Dit wordt als volgt nader uitgewerkt: ‘De Kerk richt zich in de verbreiding van het Evangelie tot hen, die daarvan zijn vervreemd, om hen terug te brengen tot de gemeenschap met Christus en Zijn Kerk, blijft in al haar geledingen strijden voor het reformatorisch karakter van staat en volk en wendt zich, in de verwachting van het Koninkrijk Gods, in de arbeid der kerstening tot overheid en volk, om het leven naar Gods beloften en geboden te richten.’ Er was in die jaren sprake van hernieuwde Bijbels-theologische bezinning. Men plaatste dit nieuwe belijden tegen de horizon van het Rijk Gods en de wereld.

Missionaire prediking is allereerst Christusprediking; en daarmee prediking van het koninkrijk van God. Dit zet de roeping van de gemeente in perspectief, namelijk met als opdracht om het koninkrijk te verkondigen met woord en daad. Noordegraaf: ‘Zo is zij als missionaire gemeente betrokken in Gods eschatologisch handelen.’ Dat gaat niet samen met machtsvertoon of hoogmoed: ‘Want een getuigende gemeente staat in dienst van een Heer die gekruisigd is om onze zonden.’

Met een verwijzing naar Pasveer ziet Noordegraaf de gemeente als ‘theocratische gemeenschap’. Daarbij is zij teken, maar ook getuige en dienares van het koninkrijk. Opgenomen in de beweging van de missio Dei, de geschiedenis van God met de wereld.

Volgens Noordegraaf heeft het ‘getuigenis’ (de verkondiging van het goede nieuws van vrijspraak) principieel prioriteit binnen de missionaire gemeente. Hij plaatst dit boven de andere door dr. J. Verkuyl genoemde aspecten: gemeenschap, dienstbetoon en bevordering van recht en gerechtigheid.

Leestip en bron: Noordegraaf A., (1998), Vijf broden en twee vissen, Zoetermeer: Boekencentrum

Werken zat er dus al vroeg in, maar geven vond ik lastiger. Want geld weggeven betekent afzien van de mogelijkheid om het voor jezelf te besteden. Jaren later las ik het boek ‘Carrière met God’ van Ken Costa. Hij was topbankier bij een Londense bank en zette zich in voor Alpha Internationaal, een evangelisatienetwerk. Hij stelde dat als iemand van 90% van zijn inkomen niet kan leven, dit waarschijnlijk ook met 100% niet lukt. Hierbij gebruikte hij voorbeelden van studenten en jonge christelijke werknemers die dit als richtlijn hanteerden voor zichzelf. Zij kwamen in de praktijk niets te kort. 

Sommigen stellen dat deze tien procentnorm een Bijbelse richtlijn is. Uit het Nieuwe Testament kan ik dit echter niet opmaken. Het geeft echter wel richting, want waarom zouden we dit kleine deel als rijke westerlingen niet kunnen missen? Giften zijn voor belijdende christenen een onderdeel van de vaste maandlasten. Naar mijn ervaring is dat een vreugdevolle gewoonte. Je geeft immers weg, wat je eerst mocht ontvangen. 

Geven doe je echter niet alleen met geld. Ook tijd mogen we inzetten. Onze levenstijd is immers in Gods hand, we krijgen het in bruikleen. Probeer doorlopend voor tenminste één vrijwilligersproject een deel van je tijd te geven. Als iedereen wat bijdraagt, maken vele handen samen licht werk. 

Als negenjarige vuilprikker werkte ik voor een zakcentje, nu besef ik dat dit van boven kwam. Want al onze werkkracht en het daaruit voortvloeiende loon komt vanuit Gods Vaderlijke hand. Wie beseft dat alles wat wij kregen een gave is, leert delen om niet. Laat daarom je hart spreken, maar dan zoals de Heere het bedoelt. Delen als liefdedienst.   

Deze column werd eerder gepubliceerd in een interkerkelijke belijdenismap, waarin goede doelen zich presenteerden aan belijdeniscatechisanten. 

De vader van Lambertus Ledeboer greep terug naar bronnen die eerder van invloed waren in de familie Ledeboer. In de hoop dat deze evenwicht zouden brengen in het geestelijk leven van zijn zoon. Bernardus wees op het werk van Egeling, Newton, Luther, Dumoulin, Saldenus en Lodenstein. Vanuit deze rij aan stemmen uit de traditie halen we de persoon van Lucas Egeling voor het voetlicht. 

Gelijkenis

Nadat Lambertus Ledeboer een hevige bekeringservaring doormaakte, was de familie erg ongerust over zijn toestand. Vandaar dat zijn broer Johannes Paulus polshoogte moest nemen in Benthuizen. Daar werd hij gerustgesteld, omdat hij merkte dat zijn broer herkenbare trekken vertoonde in zijn optreden van niemand minder dan ds. L. Egeling. In een brief aan zijn ouders schrijft Johannes Paulus: ‘Maar hoe veel is door L.G.C. niet van ds. Egeling overgenomen, waartoe ten bewijze nog een klein en een groot voorbeeld; - eerst ’t kleintje, verbeeldt u ds. Egeling staande aan een tafel leunende, ’t hoofd een weinig Noord-oost-oost, de handjes voor zich elkander gelegen, enz. ’t Haar meen ik ook al op dezelfde wijze langs ’t hoofd, waarlijk wel eerwaardig hangende, precies eender stond L.G.C. voor mij. Maar nu ’t groote, te weten, toen ik hem zeide van dat uitroepen, ja uitschreeuwen van ‘genade! genade’ kreeg ik, let wel!! Kreeg ik bedaard tot antwoord ‘dat was in het gebed, en dat heb ik Ds. Egeling horen doen.’ 

Volgens zijn eigen waarneming stond Lambertus dus in zijn optreden niet al te ver af van Egeling. De hevige uitroep om genade had hij immers eerder gehoord, bij Egeling. De gedachte dat het bij Lambertus ‘aan het verstand zou haperen’, werd door Paulus Johannes daarop per brief weerlegd. 

Verbinder

Wie was deze influencer in het leven van Ledeboer? Lucas Egeling werd op 22 augustus 1764 geboren te Utrecht. Hij onderging sterk de invloed van ds. Jacobus Hinlopen die de zedeleer op de kansel bracht. Egeling studeerde godgeleerdheid in Utrecht onder de professoren Vos en Van Hamelsveld.

In 1788 werd Egeling bevestigd tot predikant te Hemmen, waarna in 1794 Vollenhoven en in 1802 Hoorn volgden. Vervolgens diende hij van 1804-1835 de gemeente van Leiden. Hij maakte naam als prediker, tevens leverde hij een bijdrage over de homiletiek. Hij keurde het oplezen van preken af en drong aan op overeenstemming tussen de leer en het leven van predikanten. 

Een biograaf noemt Egeling een ‘ernstig, christelijk en Bijbelsch man, die bij alle nauwgezetheid, ja schroomvalligheid, in zijn handelingen een afkeer had van alle uiterlijk vertoon van vroomheid. Als vijand van alle twist en tweedragt, wilde hij éénheid en verbroedering zoveel mogelijk bevorderen.’ Lucas Egeling maakte zich de naam een vriend te zijn van ongelukkigen en behoeftigen waardig, vanwege zijn bijzondere zorg voor kwetsbare mensen en gevangenen.

Da Costa

Egeling was tevens de predikant die de Joodse bekeerlingen mr. Isaäc da Costa (1798-1860) en dr. Abraham Capadose (1795-1874) doopte. Op 26 september 1822 schreef Da Costa aan zijn vriend Willem de Clercq (1795-1844) over hem: ‘Onze gesprekken met ds. Egeling hebben eergisteravond een aanvang genomen. Ze zijn inderdaad stichtelijk en zalvend. Deze man is een braaf en oprecht christen, die (ik ben er zeker van) U bij uitstek zoude behagen… Ik hoop veel goeds voor ons van ons onderwijs.’

Bilderdijk

De Clercq was aanwezig bij de doopplechtigheid van Da Costa en Capadose. Hij prees de eenvoudige prediker: ‘Alles toonde dat waar de geest van Christus heerscht, geen menschelijke wijsheid nodig is.’ Die eenvoud zou de Clercq als het ging om het gebed later contrasterend vinden met het optreden van Da Costa zelf: ‘Ter Borg en Egeling bidden aandoenlijk en eenvoudig, doch hierin dit gebed was een kracht als ware het, om dus te spreken, de poorten des hemels open te stormen.’ 

Willem De Clercq beschreef Egeling op dat moment als iemand die geen vriend was van Willem Bilderdijk (1756-1831) en die bevreesd was voor diens denkbeelden. Bilderdijk oefende grote invloed uit op Da Costa. Ds. Egeling ervoer afstand tot de denkbeelden die Da Costa ontwikkelde. Hij schreef zijn oud-catechisant: ‘Wij zijn in wijze van zien, van denken en gevoelen te zeer uiteenlopend, dan dat ik het voor mij raadzaam zou vinden U mijn gedachten hieromtrent mee te deelen.’ 

Egeling bleek echter niet geheel buiten beeld te blijven in deze kingen. Historicus J. van Eijnatten deed de suggestie dat Bilderdijk zich bij het ouder worden is gaan verdiepen in de gereformeerde traditie. In een briefwisseling tussen D. van Hogendorp en Da Costa (1822) geeft eerstgenoemde aan: ‘Men verhaalt hier en ook in Brussel dat Bilderdijk zijne belijdenis bij ds. Egeling leert.’

Onderscheidend geluid

Dr. Dubois geeft aan op welke punten Egeling zich onderscheidde ten opzichte van het heersende theologische denken van zijn dagen: ‘Niet alle predikanten aanvaarden de vlakke theologie. Er waren meerderen, die schriftuurlijk bleven prediken, de boodschap van verzoening centraal stelden, de Godheid van Christus voluit beleden en de noodzaak van een persoonlijk, op Christus gericht geloof beklemtoonden. Tot deze predikanten behoorden onder anderen ds. Lucas Egeling en ds. Nicolaas Schotsman (1754-1822).’ 

Nicolaas Schotsman (1754-1822) gaf in twee avondmaalspreken aandacht aan de Dordtse synode, waar hij een ‘erezuil’ voor uitgaf door zijn preken te vermarkten. Historicus dr. Otto de Jong stelt dat predikanten als Egeling en Schotsman een minderheid vormden, ‘met hun vraag naar persoonlijk, op Christus gericht, geloof.’

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in Gezinsgids. 

Hervormde bundel, 1938

‘Een vreugdevolle dag was het voor hem toen zijn vader in het midden van de gemeente te Nonongan beleed christen te willen worden en het geloof in de voorouderverering vaarwel te zeggen. Wat had hij zich vaak verzet tegen de roepstemmen van de Heere en wat was hij boos geweest op zijn zoon, die niet naar hem geluisterd had en toch dienaar van het Evangelie geworden was. Toch heeft hij later leren luisteren naar zijn zoon, die voor hem geworden was de wegwijzer naar Christus. Voor Pieter Sanka', zoals hij vroeger heette, was het een dag van dank aan God, Die het hart van zijn vader voor het Evangelie had willen openen.

Niet half

Het lag wel in de geaardheid van deze Palisungans (stamnaam van de familie) om iets niet half te doen. Zij behoorden wel tot de vooraanstaande families uit de Toradja bevolking, en hadden van vroeger nog wel heel wat slaven. Toen één van zijn slaven zich vrij wilde kopen daar hem een karbouw aan te bieden zeide hij: “Nu ik God en Zijn Woord heb leren kennen heb ik geen slaven meer. Voor God zijn wij gelijken geworden." Toen deze gewezen slaaf niet ophield de volgens de Toradja-gewoonte te betalen karbouw aan te bieden zeide hij: “Je kunt die karbouw aan mij geven maar ik geef hem meteen aan de kerk, want wij zijn de gelijken van elkaar."

Christen

Zo was ook Pieter Sanka' altijd een van de grootste tegenstanders van het instandhouden van oude adatgebruiken. Wat kon hij zich verzetten op vergaderingen als er gesproken werd van instandhouding van sommige adatgebruiken. Hij meende dat, al die oude gebruiken verband hielden met het oude heidendom en daar had een christen toch afstand van gedaan! Niet dat hij de christenen tot navolgers van Europese gewoonten aanzette, ook daar was hij erg tegen. De Toradja mag Toradja blijven, maar hij moet de Heere dienen met heel zijn hart.

Door deze houding had hij het niet altijd gemakkelijk tussen andere Toradja christenen. Velen vonden hem wel eens te star, te weinig soepel. Toch was hij een man van grote invloed. Men luisterde naar hem. Hij sprak met overtuiging omdat hij hart en leven verpand had aan de Heere en aan Zijn dienst.’

Slechts zou nalatigheid in deze bij de leraar dubbel noodlottig zijn, daar hij anderen moest kunnen zeggen hoe zij tot zulk een innerlijk leven komen moeten en hoe het zich openbaart. Die zich zonder gebed naar zijn werkplaats begeeft, begaat dezelfde zonde van nalatigheid als die zonder gebed de kansel bestijgt, maar de laatste moet uit eigen ondervinding kunnen getuigen hoe nodig en welk een zegen het gebed is.’

Het gebed dient volgens Palmer niet alleen de persoonlijke omgang met God, maar het staat tevens in het teken van voorbidding voor de gemeente: ‘Daar is maar één weg waarop de Evangeliedienaar, zoals trouwens iedere christen, ook omtrent de verst verwijderde en meest weerspannige, de reddende en zorgende liefde in beoefening kan brengen; dat is de voorbede, het gebed.’ De predikant is de gemeente herderlijk nabij, zowel in zijn rondgang langs de schapen als in het gebed voor de schapen. Juist zij die ver van de pastor verwijderd raakten, zijn hem in het gebed hartelijk nabij. 

Palmer C. (1866), Pastoraal Theologie, Utrecht: Kemink en Zoon

's Avonds vertelde hij mij, dat hij afkomstig was uit Nonongan en van de grote moeite die hij had gehad om onderwijzer te worden, omdat zijn ouders en familieleden niets van Christus en van de Bijbel wilden weten. Thuis zijnde mocht hij nooit spreken over de Heere Jezus en toch kon hij, sinds hij de Heere Jezus had leren kennen, niet laten van Hem te vertellen.

Bij mijn latere bezoeken aan deze plaats ging mijn aandacht steeds weer naar hem uit. Ruim een jaar later, toen besloten was dat dezendingeen evangelistencursus zou beginnen, vroeg ik hem of hij idee had naar deze cursus te komen. Ik deelde hem mee, dat het onze bedoeling was op deze cursus jonge mannen toe te laten, die de onderwijzerscursus doorlopen hadden en lust en liefde hadden om het Evangelie niet alleen aan kinderen maar ook aan volwassenen te vertellen.

Al naar mate ik verder sprak over deze cursus begon zijn gezicht meer te betrekken. Tenslotte zei hij: „U hebt in mij een verkeerde gezocht, ik ben veel te jong, heb te weinig ervaring en ben ongeschikt voor het werk van evangelist." Hij noemde mij een heel lijstje namen van mensen die veel geschikter waren dan hij.

Toen na een half jaar de cursus begon besloot hij het te proberen. Met een bezwaard hart kwam hij naar de cursus denkend na enige maanden zullen zij mij wel weer terugsturen naar de school. Maar eenmaal op de cursus zijnde bleek al spoedig welk een grote interesse hij bezat om meer van Gods Woord te weten te komen. Altijd had hij vragen om het Woord beter te leren verstaan. Hij was begaafd met een helder verstand, maar had ook een heilbegerig hart van de Heere ontvangen. Als één van de beste leerlingen slaagde hij bij het eindexamen en werd aangesteld als evangelist.

Hij bezat de gave om gemakkelijk met mensen om te gaan en het was hem een behoefte tot anderen te spreken van het Woord van God. Wat kon hij er bij de mensen op aandringen naar dat Woord te luisteren en aan de nodigende stem van de Heere gehoor te geven.’

‘Lijdelijkheid kan een boer niet gebruiken. Als het ploegtijd is, hij moet ploegen, vóór naast vóór, heel zijn akker over, al zijn velden over. In het oosten moet een boer dan onderwijl het land van stenen zuiveren. Volgt na de ploegtijd een wat lichter werk, namelijk de egtijd, om het omgeploegde land te effenen! En dan volgt de zaaitijd, waarin de boer, met moeizame stappen gaande, het zaad zaait, al gaande en huilend. En dan kan de landman er niets meer aan doen! Het kostelijk zaad is hij kwijt. Dat ligt in de akker. 

Verwachten

En nu mag hij de vrucht verwachten, kostelijke vrucht. Dat is ook geen lijdelijk afwachten, maar lijdzaam, dat is geduldig, eerbiedig afwachten. Dat is het overgeven aan Hem, van Wie de groei en de vruchtbaarheid moet komen. Vèrwachten, dat is wat anders dan afwachten. Verwachten is veel meer dan afwachten. Afwachten is wachten of er ook nog wat van komt. Daar zit het noodlot achter. Maar verwachten, dat is verwachten, dat er wel degelijk wat komt. Afwachten kijkt alleen maar naar de aarde; verwachten kijkt naar boven, naar de Vader van de lichten, van Wie alle goede gave en alle volmaakte gift afdaalt. Het verwachten verwacht niet dan kostelijke vrucht. 

Vrucht

Hoe kostelijk is de vrucht voor een christen. Daar kleeft zweet aan dat zaad, het zweet uit Genesis 3. Daar kleeft bloed aan dat zaad, het bloed van de Borg. Dat is wat anders dan het bloedgeld van de arme, waaraan de hardheid van de rijken kleeft. De kostelijke vrucht is zo het van God gezegend zaad.

Welnu, daar mag een christen op wachten, lankmoedig, wetend dat hij met de ijver der christenen er alles aan gedaan heeft, wetende dat nu nochtans alles aan de zegen van boven gelegen is.’

Een kerkenraad vergadert achter gesloten deuren en heeft in de regel te maken met een brede gemeente. Daarbij wil men handelen naar wat de Heere vraagt in Zijn Woord en heeft men tegelijkertijd te maken met allerhande ontwikkelingen waar men besluiten in dient te nemen. Je mag ervanuit gaan dat de kerkenraad dit coram Deo, voor het aangezicht van God doet. Dit neemt niet weg dat een kerkenraad in een bepaalde eenzijdigheid, groef of tunnel kan geraken. Althans, naar de waarneming van een individueel gemeentelid. De meest eenvoudige en aanbevelenswaardige manier om die beeldvorming te doorbreken, is door het gesprek aan te gaan met betrokkenen. Praat er eens over met je wijkouderling, of met een broeder die je in de wandelgangen tegenkomt. Vaak word je dan gewaar dat tenminste de helft van je overwegingen een eigen invulling vormen en concludeer je tegelijkertijd dat het op sommige punten wat complexer ligt dan gedacht. Kortom, ergens iets van vinden is altijd makkelijker dan vanuit een verantwoordelijkheid te moeten handelen.  

De meest destructieve manier om met het ervaren ongemak om te gaan, is door je negatieve gedachten uit te strooien over je gezin. Wat dit betreft vertoont je man op een bepaalde manier onvolwassen gedrag. Zijn kinderen zijn niet het adres van deze opinies, maar de kerkenraad zelf. Laat hij met hen het gesprek zoeken. Wie zijn kinderen wil afdrijven van de kerk, moet voortdurend afgeven op de kerk. 

Je kunt volgens mij het gedrag van je man niet onweersproken laten. Ga met hem het gesprek aan over het feit dat je dit bezeert en dat je je zorgen maakt over de gevolgen hiervan bij je kinderen. Zij zitten namelijk ook geremd onder de Woordverkondiging, vanwege de kritische gedachten van thuis. Ze leren leven met het filter van het oordeel van hun vader, dat niet helpt om onvoorwaardelijk te luisteren. Wil je man op dit punt niet veranderen? Laat dan tenminste helder klinken wat jou wél aansprak in de preek en steun positief die dingen waar je achter kunt staan in de gemeente. Niet vanuit een tweespalt, maar eenvoudigweg door in liefde te spreken over dat wat je aan het hart gaat. Laat de mensen rusten en spreek goed van de Heere.’

Hervormde bundel 1938

Hier brengt u wat tegenin: Wij moeten toch vooruit zien, vooruit zorgen, vooruit komen. Dat mag toch, daar steekt niets kwaads in. Dat zal wel waar zijn, maar wie zo met de dingen omgaat, zal gewaar worden, dat ze lijm zijn, aan de stok van de duivelse vogelaar. Menigeen bleef er aan kleven en heeft het leed verleerd. Wees toch voorzichtig!

Wie kent de levenskramp niet waarvan de gierigheid een symptoom is. Wij leven in het onzekere, en wij willen zekerheid, vandaag en morgen. Onze toekomst en die van onze kinderen. Wie zal ons die geven? Dan nemen ineens alle vrome overwegingen een einde, en wij buigen ons voor het geld. Zo doet de geldgierigheid haar intrede onder de naam van zuinigheid en voorzorg. Zij dient zich aan als van goede huize. 

Hoorde u ooit iemand belijden, dat hij gierig was? Maar wat wordt het geestelijk en gemeentelijk leven er door verwoest! Geen wonder, al deze dingen zoeken de heidenen. Levenskramp veroorzaakt stijve gewrichten, nek en knieën worden steeds strammer. Voor zo'n zieke is er een woord van genezing: Ik zal u niet. God aan mijn kant, is meer dan geld op de bank.

De levenskramp in onvergenoegdheid. Het tegenwoordige staat ons niet aan. De tegenwoordige omstandigheden, onze werkkring, onze levenstaak. Anders, elders, dat zou het zijn. Hoe genezen wij daarvan? Door zo'n woord: Want Hij heeft gezegd: Ik zal u niet begeven. Verstaan wij dat, dan worden we vergenoegd. We krijgen er schik in. Dan is onze wandel niet in geldgierigheid, maar in milddadigheid. De vrede Gods gaat hart en zinnen bewaren. Wij mogen ons schikken in het tegenwoordige, en waar we eerst een zwaar hoofd in hadden, geeft ons reden tot dankbaarheid.’

Straks krijgen de discipelen de opdracht om dit zaad uit te strooien. Zij dachten misschien een troon te bestijgen, ze droomden van wending en omwenteling, en zij zouden daar mede de hand in hebben. Door de Heilige Geest voegen zij zich tot de nederige dienst van het zaaien. Gaat dan heen in de hele wereld, predikt. De discipelen worden apostelen. Ze gaan niet strijden met hamer en zwaard, ze gaan niet maaien met de kromme sikkel, ze gaan zaaien. Ziet! Let er op ook in deze tijd, waar de komst van het 'rijk' losgemaakt wordt van het zaad van het Woord. Zie ze gaan; ze verspreiden zich onder alle volken, ze roepen overal het Koninkrijk van de hemelen uit.

Ze zijn ook tot ons gekomen, die zaaiers, en ze zijn nog onder ons werkzaam. Bent u van hen gediend, hebt u ze nodig. Ik dacht dat de Kerk meer dan ooit mannen nodig heeft, die niet anders doen dan zaaien en ik ben dankbaar dat de Heere ze zendt. Het woord wordt hen toevertrouwd; o wee als ze eigen woorden rondstrooien en het Woord niet bedienen. Onze zaadbundel moet van hogerhand met goed zaad gevuld zijn. En dan maar zaaien.

Zaaien is een bescheiden arbeid. Het gebeurt niet krampachtig en niet luidruchtig. Er is stellig opvallender en, naar veler mening, inspannender werk dan dit zaaien. En toch: zie. Bedachtzaam loopt hij over de akker, bij iedere stap strooit hij het zaad met een brede zwaai in een wijde boog. Het is een strak gebaar, indrukwekkend in zijn eenvoud. Vraag van de zaaier niet, dat hij links en rechts aan de slag gaat, dat hij veel drukte maakt. Zie een zaaier ging uit om te zaaien. De machine neemt de plaats van de mens in, sinds zij het werk van de mens overnam. Men ziet niet vaak meer een zaaier. Wij vervreemden langzamerhand van de schepping, we weten weinig meer van de eigenlijke arbeid, het eigenlijke gebaar. Misschien hebben we daar­ door meer moeite om de Schrift te lezen.

De Zaaier en het Rijk. Ziet u het verband. Hebt u daar erg in, terwijl u dit leest en als u naar de kerk gaat? Het woord van het Koninkrijk, dat in Gods naam wordt gesproken. Het Koninkrijk komt namelijk niet zo opzienbarend als u wellicht verwacht. Het komt door middel en op de manier van de prediking. Ik kan dat haast niet geloven. De prediking schijnt zo machteloos, en ze is vaak zo krachteloos. Een zaaier. Is Deze niet de Zoon van de timmerman zei men in Nazareth. Zij zagen het, en toch zij zagen het niet! Zij hoorden het en toch zij hoorden het niet. Wie oren heeft om te horen, die hore.’

Als de mens de Heilige Geest ontvangt, dan schrijft de Geest de geboden aan de binnenkant van ons hart, op de vlesen tafels van ons hart. Dan wordt hij ontdekt aan zijn zonden en dan gaat hij zich bekeren. Dan drijft de Heilige Geest hem naar Christus: Hij maakt Christus voor hem noodzakelijk, gepast en dierbaar. Jezus zegt:„De Heilige Geest, gekomen zijnde, zal Mij verheerlijken, Hij zal het uit het Mijne nemen en Hij zal het u verkondigen."

Dat doet de Heilige Geest door de prediking. Hij werkt het geloof in hem, maakt hem tot een christen. En die mens gaat zich bekeren. — Zo is dan de vraag: „Hebt u de Heilige Geest ontvangen?" een zeer reële vraag. Door de Heilige Geest gelooft men, komt men tot Christus, komt men in Christus. Door de Heilige Geest bekeert men zich ook. En daar hebt u het eerste deel van onze tekst: „De Heere nu is de Geest, of de Heilige Geest is de Heere. En waar de Geest van de Heere is, daar is vrijheid." Daar wordt men een vrijgemaakt mens. Vrijgemaakt van de zonde. Men gaat in in de vrijheid van de heerlijkheid van de kinderen Gods.

Wij vinden het heerlijk om in een vrij land te kunnen wonen: niet geknecht te worden door de macht van het despotisme, van een dictator, of van een systeem: van het communisme of van het boeddhisme of van het mohammedanisme. In een vrij land te mogen wonen en in een welvarend land: waar ieder goed zijn brood heeft en zijn eigen woning heeft. Maar een groter bezit is het om in het land van Koning Jezus te mogen leven: waar men leven mag in de vrijheid van de heerlijkheid van de kinderen van God: dat is een vrijheid naar het lichaam en naar de ziel. Waar God Uw Heere en Meester is, daar bent u in de ware vrijheid: daar bent u als in het Paradijs, in het Koninkrijk Gods, in Immanuëls land.

Daar bent u bevrijd van de vloek van de wet, daar bent u ingegaan in Immanuëls land, het land van de eeuwige vrede, het land dat nooit een einde zal vinden, het land dat de hele aarde, dat zelfs hemel en aarde overspannen zal. De koning van dat land spreekt aan de ingang van dat land Zijn negen zaligsprekingen. Daar zal geen dood zijn, daar zal geen ziekte zijn, daar zal geen gevangenis zijn, daar zal geen justitie zijn, daar zal geen politie zijn. Omdat daar geen zonde, geen overtreding, meer zal zijn. Daar is vrijheid van de vloek van de wet. Daar zal werkelijk vrijheid van geweten zijn en dan niet van het kwaad geweten, maar van het goede geweten. Dat is het medeweten met God en met Zijn heilige en goede wetten.

Daar is ook de vrijheid van de vrije toegang tot God. Men zal zeggen: Tot God gaan mag men altijd, zowel in Zijn huis — de kerkgang — als in het gebed — als eens in de hemel. Daar is wat van waar, maar toch: zo vanzelfsprekend is dat niet. God is een heilig God. Bidden is niet altijd toegestaan. Lezen wij niet in de bijbel, dat het gebed van de goddeloze de Heere een gruwel is? Zelfs een stank in Gods neusgaten. En wat de kerkgang betreft: liet de HEERE niet eens de tempel verwoesten? En zei de Heere Jezus niet opnieuw, dat niet één steen op de andere gelaten zou worden? Bidden is genade, genade, genade van de Geest en dat om Jezus' wil: om ‘s Heeren Geest. Dat alleen is het echte gebed, dat bij God gehoor ontvangt. En zo is het met de kerkgang: het is zo'n genade, als men naar de kerk mag gaan. En zo is het met de hemel: het is zo'n genade als men eenmaal binnen mag gaan. Het is een verschil voor eeuwig of men dan zal horen uit de mond van de Heere: „Gaat in, gij getrouwe dienstknecht", of „Gaat weg van Mij, want Ik heb u nooit gekend."

Welnu, die vrijheid, voor het één, voor het ander, voor het derde door de Heilige Geest. Want waar die Geest is, in het hart in het leven, daar is vrijheid.’

‘Van dezelfde synagoge, die de hoofdman te Kapernaüm uit liefde tot Gods volk heeft laten bouwen (7 : 5), is Jaïrus overste. Hij is de man die in de synagoge de leiding heeft, zelf uit de Schriften voorleest of anderen daartoe uitnodigt. Jezus wordt gebeden in zijn huis te komen, want hij heeft één dochter van ongeveer twaalf jaar, en die is doodziek. Zal Jezus niet direct komen en dat kind genezen? Doodziek betekent immers dat geen uitstel gedoogd kan worden! Tweemaal komen we in het Evangelie zo'n 'geval' tegen. Hier de dochter van Jaïrus, en straks (Joh. 11) Lazarus. In beide gevallen stelt Jezus Zijn komen uit. Waarom? Wanneer Lazarus gestorven is, zegt Jezus tot Zijn discipelen: Ik ben blij om uwentwil, dat Ik daar niet geweest ben, opdat gij geloven moogt'. En hier bij Jaïrus bedient Hij Zich van dezelfde taal: Vrees niet, geloof alleenlijk'. God beproeft mensen, en soms lijkt het alsof Hij kwelt. Maar in werkelijkheid werkt Hij via een omweg van uitstel, dat afstel dreigt te worden, geloof in het hart dat Hem alleen voor het wonder van de genezing zocht.

Jezus gaat mee, doch wordt verdrongen en tegengehouden. Het lukt niet, het gaat niet snel genoeg. Reken gerust dat Jaïrus' hart ineen krimpt. De enige Arts Die helpen kan, komt dadelijk ook nog te laat. Overigens laat Jezus Zich niet door 'niets' of voor 'niets' tegenhouden. Er is een vrouw. Jazeker er zijn zoveel vrouwen. Neen, let eens op: dit is een apart geval. Deze verkeert in gelijke omstandigheden als Jaïrus dochter. Alle geld aan artsen gespendeerd, en niemand had haar kunnen genezen. Lukas, de arts, weet wat hij. schrijft wanneer hij deze vrouw en Jaïrus' dochter naast elkaar stelt. En als wij haastig conkluderen: 'Maar zo'n kind gaat toch voor', dan zegt Lukas: wacht even; hoe oud is dit meisje? Ongeveer twaalf jaar! En hoelang heeft deze vrouw bloed gevloeid? Twaalf jaar! Is die vrouw niet net zo doodziek als dat meisje? Des mensen bloed is zijn leven. Deze vrouw bloedt straks dood. Net zolang als het meisje leeft, vloeit de vrouw bloed. Is er verschil? Durft u te kiezen of voorrang te verlenen?

Jezus neemt de tijd. Er ontstaat een gesprek over wie Hem (bewust) aangeraakt heeft. Met nadruk in het Grieks zegt Hij: 'Ik heb bekend dat kracht van Mij uitgegaan is'. Jaïrus popelt van ongeduld, maar kan niet anders dan bij Jezus blijven en moet alles aanhoren. In de nood van een vader met een doodziek kind leert Jezus hem wat Hij doet dien die op Hem wacht. 'Ik heb bekend...' God gaat Zijn souvereine weg. En Zijn weg is zelfs in de grootste nood geheel Zijn weg: anders en hoger dan onze wegen, zoals Zijn gedachten hemelhoog zelfs boven die van een vader met een doodziek kind uitgaan. Gelooft Jaïrus? Voor zijn oren verklaart de vrouw om welke oorzaak (vs. 47) zij Jezus heeft aangeraakt. In een andere evangeliebeschrijving zegt ze bij zichzelf: 'Indien ik alleen Zijn kleed aanraak, zo zal ik gezond worden'. Door dit geloof wordt ze behouden en houdt haar kwaal op. Dat alles maakt Jaïrus mee. In nog een ander opzicht stelt Jezus de vrouw naast zijn dochter. Hij spreekt die vrouw aan met 'dochter'. Als je Jaïrus vraagt: Over hoeveel dochters gaat het? , dan zegt hij: Ik heb er maar één, een eniggeborene, en die moet ik als het zo doorgaat, nog afstaan aan de dood. Maar Jezus maakt in Jaïrus' bange ogen en hart plaats voor wat Hij ziet: er zijn er twéé. Jij bent het niet alleen, en jouw dochter is het niet alleen. Het lijkt hard, maar wat een les, en ook wat een verlossing wanneer de Heere ons uit ons kleine kringetje, waarin we met onze nood vastlopen, losmaakt en ons eens laat zien, hoe Hij de nood van anderen en van onszelf ziet en op waarde schat. In die les begint, zoals we volgende week zullen horen, het behoud.’

En Uitlegger verklaart aan Christen hoe de satan altijd bezig is om het werk van de genade in het hart van de mens te blussen. Maar die vlammen kunnen niet geblust worden omdat Christus de olie van de Geest op het vuur werpt.

Dat mag de troost zijn in onze donkere tijden. Christus houdt Zijn werk in stand ook tegen afval en dwaling. En door de Geest van Christus gaan alle ware belijders getuigen van de Waarheid Gods. Dat er onder ons dan maar meer en meer van zulke levende getuigen op mogen staan, predikers en eenvoudige gemeenteleden, mannen op vooraanstaande posten en eenzame bidders ergens weggescholen, die aangestoken door het vuur van de Heilige Geest levende getuigen mogen zijn in het midden van onze kerk en van ons volk.

Nu zal het altijd strijd blijven tot de dag van de wederkomst van Christus toe. Maar de waarheid zal zegevieren! Niet wij zullen overwinnen, maar Christus zal overwinnen en alle ware belijders zullen in Hem meer dan overwinnaars zijn.

Dat mag onze troost wezen in onze dagen van worsteling en strijd om Gods waarheid, waar in wij maar al te vaak verslappen: De overwinning is toch aan Hem, die op het witte paard zit en die uitging overwinnende en opdat Hij overwon. Wanneer wij overwonnen zijn door die Christus, dan zullen ook wij overwinnen. Want die volharden zal tot het einde, die zal zalig worden.’

Hervormde bundel, 1938

1. Orden de agenda voor het winterwerk

Na het gezin en familieverband is de kerkelijke gemeente de eerstvolgende cirkel van ons bestaan. Het staat niet op gelijke voet met de vrienden van de volleybal, de duivensportvereniging of politieke initiatieven. Het vormt een voorliggende cirkel, waar al het andere achterna komt. Dit bekent dat het ook deze plaats dient te hebben in de ordening van ons winterseizoen. Over de kerkdiensten hoeven we geen punt te maken, want het spreekt vanzelf dat we daar twee keer per zondag aanwezig zijn. Zonder voeding kunnen we niet leven. De kerkelijke gemeente gaat echter over meer dan alleen de zondag, het is geen preekplaats op zich. We zijn aan elkaar gegeven. Geestelijk leven heeft de ontmoeting nodig, de opscherping door elkaar, in kring- of verenigingsverband. Vandaar dat de Bijbelkring, lidmatenkring en het verenigingsleven een plaats dient te krijgen in onze agenda. Voordat we die opvullen met andere zaken. Kies één (of meerdere) initiatieven waar je in elk geval bij wilt zijn, om daardoor gevoed te worden en anderen te ontmoeten in de week. Geef die voor het seizoen begint een onopzegbare plek in je agenda. 

1. Draag actief bij in de gemeente op een gebied waar je talenten liggen

Wie in een kerkelijke gemeente alle initiatieven op een rij zet en vervolgens de namen van mensen die er druk mee zijn, komt geregeld dezelfde personen tegen. Personen die op allerlei vlak hun bijdrage geven. Dat is op zichzelf iets om dankbaar voor te zijn. Tegelijkertijd legt dit ook bloot dat een ander deel van de gemeente het schromelijk laat afweten. Ervaring leert mij door de jaren heen dat dit geen verschil maakt in kleine of grote gemeenten. Het is veelal een relatief kleine cirkel van mensen die de zwaarste last draagt. Daar kunnen we ons over beklagen tegen anderen, maar dat is niet vruchtbaar. De Heere rekent niet met ons naar wat anderen lieten liggen, maar vraagt ons eenvoudigweg te dienen op de van God gegeven plaats. Door anderen te bekritiseren word je zelf niet vruchtbaarder. Wat wel als gulden regel kan gelden, is dat we proberen bij initiatieven te zoeken naar mensen uit een minder actief deel van de gemeente. Vis niet altijd in dezelfde kring. Durf mensen kansen te geven, ook als ze zich op een bepaald gebied niet zo bewezen hebben. Laat iemand een jaar zonder al te veel taken meedraaien in het jeugdwerk, of betrek die jonge handige jongens bij een praktische klus. Probeer maatjes te vinden die elkaar in beweging houden, vanuit de verschillende cirkels van betrokkenheid in de gemeente. Dus niet alleen degene met wie je op al die andere projecten ook zo fijn samen werkt, maar juist diegene die je eigenlijk nergens ziet. Kom ga met ons, doe als wij. Voor onze persoonlijke situatie kunnen we onszelf eenvoudig de vraag stellen; op welk gebied draag ik bij? Niet door afkopen, maar door tijd en liefde te delen? Stel je beschikbaar voor een terrein waar je gaven liggen. Je weet heus wel wat je kunt. Mag de gemeente erdoor gediend zijn? 

1. Vrijwillig dienen 

De Bijbel kent een aantal kernteksten die ons duidelijk maken dat als de Heere het hart in beweging brengt, dit altijd leidt tot vrijwillige dienst aan Hem. Geven in navolging van de Heere. We zien dat bij David, als hij gaven gaat inzamelen voor de tempel. ‘En wie is er willig, heden zijn hand den HEERE te vullen? Toen gaven vrijwillig de oversten der vaderen, en de oversten der stammen van Israël, en de oversten der duizenden en der honderden, en de oversten van het werk des konings’ (1 Kron. 29: 5). Op het moment dat Josafat zich mengt in de strijd, dan zien we dat de mensen zich ervoor geven. ‘Naast hem was Amasia, de zoon van Zichri, die zich vrijwillig den HEERE overgegeven had; en met hem waren tweehonderd duizend kloeke helden.’ (2 Kron. 17: 16)

De dienst aan de Heere is een liefdedienst. Of je nu onderdeel bent van de tuinploeg, of leidinggeeft in het kinderwerk, of de kerk stofzuigt. Als je het voor de Heere doet, raak je in mensen niet snel teleurgesteld. Zie het als lofzeggende dienst, om iets van wat Hij gaf aan gaven te delen met het oog op Zijn gemeente. Daar raakt het persoonlijk gebed aan het samen-gemeentezijn. Wanneer de Heere ons hart heeft, krijgt Hij ook onze handen.

Wat we als hervormd gereformeerden nodig hebben is het vuur van de Heilige Geest. We belijden met de reformatie immers de waarheid van God. We staan volkomen achter de gereformeerde belijdenisgeschriften onzer kerk. We zullen nu ook als ware belijders moeten getuigen van Gods waarheid, van de Christus van de Schriften, van de vrije genade van God, Die zijn volk van eeuwigheid heeft liefgehad en die ons komt roepen en trekken, zodat we naar zijn stem horen en Hem leren volgen.

Zeg ik te veel als ik opmerk, dat dit vuur van de Heilige Geest ook in hervormd gereformeerde kring te weinig gevonden wordt? En zou ook daarin niet een stuk van het verval en de afval van onze kerk kunnen liggen? En zullen we niet moeten aandringen op een reformatie in eigen gelederen? Geven ook wij niet te veel toe aan de geest van deze tijd? Leven ook wij niet teveel van het compromis? Hebben onze gemeenten niet vaak de naam dat ze leven, terwijl ze dood zijn? Het zijn pijnlijke dingen die we moeten zeggen, maar we mogen ze niet verzwijgen. We moeten immers eerlijk de wond blootleggen opdat we ons kunnen bekeren, wederkeren tot de Heere, om te leven van en uit de Waarheid van God.

En wanneer er onheilig vuur in ons midden is, dan moeten we dat ook uit ons midden weg doen, terwijl we bidden om het vuur van de Heilige Geest, dat niet in allerlei geestvervoeringen openbaar komt, maar in het klare en heldere geluid van de belijdenis van de Waarheid, zoals we die in Christus ontmoeten.

En we willen niet vergeten, dat er onder ons nog veel goede dingen gevonden worden waarover we ons verheugen mogen. Het is verblijdend wanneer er echt geestelijk leven in de gemeente openbaar komt. Het verheugt ons, dat er nog zo liefde is voor de rechte prediking. Het geeft nieuwe hoop wanneer we nog zoveel trouw opmerken aan het Woord van God en aan de belijdenis van de kerk. En het doet ons toch telkens goed wanneer we overal in ons land nog mensen aantreffen, die met God worstelen ook om de heerschappij van Christus in de kerk, ook om reformatie van het kerkelijk leven.

We zullen ons moeten onderwerpen als hervormd gereformeerde belijders aan de kritiek van de Heilige Geest, Die in alle waarheid leidt. En we zullen ons af moeten vragen of we wel uit Hem leven, Die gezegd heeft: Ik ben de weg en de waarheid en het leven. Dan zullen we ook moeten durven afwijzen die prediking en die leringen, die niet uit de Heilige Geest zijn, maar uit menselijke geest. Want onder de naam van hervormd gereformeerd wordt tegenwoordig ook nog wel zo het een en ander verkondigd, dat meer dopers dan gereformeerd is aan de ene kant, en wat meer remonstrants is dan gereformeerd aan de andere kant. En van hervormd gereformeerde dominees wordt in onze tijd ook wel eens gezegd: ‘Men kan niet zeggen dat het onwaar is wat zij preken, maar het is niet de Waarheid’.

We zullen ervoor op moeten passen dat we als hervormd gereformeerden niet uit de geest van het compromis gaan leven. En bij gebrek aan de Heilige Geest, zou de verleiding wel eens groot kunnen wezen om deze weg op te gaan. Het zal onze voornaamste taak blijven om Gods Woord te onderzoeken en daarbij te bidden om de Waarheid van God te leren kennen en ook uit die Waarheid te leven. En dan is de prediking van het evangelie van vrije genade een machtig wapen in de hand van de Heilige Geest. En dan kan het vuur wel eens oplaaien, het vuur van de Heilige Geest, ook in ons midden en dat vuur kan ons schroeien en het kan ons pijn doen, maar dat is niet erg. Ja het is zelfs noodzakelijk en onmisbaar. En we moeten er God voor danken, wanneer we in deze weg leren leven uit de Waarheid.

De Heilige Geest maakt bij zijn werk gebruik van het Woord Gods. Daarom moeten we ook bidden: Heere, maak ons Uw wegen, door Uw Woord en Geest bekend. Dat Woord Gods moet voor ons blijven de waarheid. Daar mag niets afgedaan en daar mag ook niets aan toegevoegd worden. Maar wanneer we aangestoken door het vuur van de Heilige Geest, leven mogen uit en in het Woord van God, leven mogen van de vrije genade van God in Christus, dan zal dit vuur ook naar buiten komen, dan zullen we ook levende belijders zijn. Dan hebben we niet alleen de gereformeerde belijdenis lief, maar dan zullen we haar ook belijden in ons leven, in onze woorden en in onze wandel, in kerk en wereld.’

Bron: zondagen met Spurgeon

Daarboven uit spraken de profeten hun: Brandoffer noch offer voor de schuld voldeden aan Uw eis. Zodat heel Israël over de offers heen gewezen werd op Christus, die komen zou. En dan het Nieuwe Testament. Van de kribbe af is de schaduw van het kruis te zien. En Paulus vat het voor al de brieven samen: Ik heb mij niet voorgenomen iets onder u te weten dan Jezus Christus en Dien gekruisigd.

Dat is wat de Schriften leren: één en andermaal. Dat is ook wat deHeiligeGeest leert door de Schriften en ook in de harten door de Schriften. Wie door de Geest geleerd wordt, die wordt bijbels geleerd en wie bijbels geleerd wordt, wordt geleerd dat het in hemzelf niet is (niets dan zonde, niets dan schuld!), maar dat het buiten hemzelf wèl is, namelijk in Christus Jezus.

En dat is ook wat de sacramenten leren. Wat leert de Doop nu anders dan wassing, wassing, wassing, reiniging, reiniging, reiniging. En dan niet alleen dat u gereinigd moet worden, maar ook dat er een enig middel is, dat wast en reinigt, namelijk Christus' bloed. En dat dat middel ter beschikking staat van elk die zich vanwege zijn zonden voor God verootmoedigt.

Wat leert hetAvondmaalnu anders dan dat er één lichaam gebroken is en dan dat er één bloed vergoten is voor zondaren, een zo kostelijk bloed, dat dat menigten van zonden bedekken kan en bedekken wil. Dat leert deHeiligeGeest ons in de sacramenten. Lees en herlees toch eens de formulieren, de gloriestukken van de Reformatie.’

Er is toch de goddelijke toezegging van ondersteuning? Welnu dan, welk een vrijmoedigheid schenkt de wetenschap ons om Hem te vertrouwen en niet twijfelend te vragen of Hij onze bede ook soms onverhoord ter zijde zou leggen? Wij zijn zo vaak zo ongeduldig. Leer op het Woord aan te gaan. Om de gemeenschap met God te onderhouden, moeten wij niet traag zijn om tot God te spreken, maar evenmin om te horen naar wat Hij ons te zeggen heeft. 

Daar zitten twee dingen in. Wij moeten er altijd erg in hebben dat wij bidden overeenkomstig het geopenbaarde Woord. God doet altoos naar 't Woord. Alle onzuivere gebeden kunnen voor Hem dus niet bestaan. Hij luistert er niet naar, en wanneer er nog iets goeds in is, dan zuivert hij ze uit. Gebruik dan ook vaak de beden van het Onze Vader met uw eigen noden en behoeften aangevuld. Dan weet u zeker dat u bidt in de naam van Jezus. En dan nog iets: beklim ook de wachttoren om de verhoring te zien. Wij bidden vaak om zilver en ontvangen dan goud en klagen dan nog dat de Heere ons gebed niet heeft verhoord. De Heere geeft meer dan wij vroegen en dus zien wij niet Gods gave. Zo was het ook bij Daniël. Hij kreeg veel meer dan hij vroeg. Let op die dingen nauwkeurig, anders leeft u armer dan strikt nodig is. De Heere verhoort onze gebeden niet en nooit overeenkomstig onze maat. Hij handelt altijd naar de mate van Zijn rijkdom in de Heere Jezus Christus. Daarom begrijpen wij Hem vaak zo weinig.’ 

Willem Bilderdijk, Hervormde bundel 1938

Ondertussen is de catechisatie niet verdwenen, gelukkig niet. Zij behoort tot de vaste 'leervormen' van de christelijke gemeente, en ze verdient de aandacht van allen die er mee te maken hebben, daaronder ook van de ouders en hun kinderen. U hebt er al over gesproken; mag ik even binnen wippen en aan dat gesprek deelnemen? Wij vragen ons af: heeft de catechisatie zin, en zo ja, wat voor zin heeft ze. Of heeft ze geen zin meer, door de gewijzigde omstandigheden. Zo'n vraag is gevaarlijk, want onze kinderen kunnen ineens verklaren dat ze de zin er van niet zien! En dan maar praten, ompraten, tenslotte als dat niet helpt: beslissen. En er moet beslist worden, maar dan liefst zo, dat de catechisanten het weer 'zien zitten'.

De catechisatie, onderricht in wat de Schrift leert! Die is onmisbaar. Stel je voor, dat we van alles en nog wat te weten kwamen, en dat de naam van die God, in Wiens Naam wij gedoopt zijn, ons vreemd en vaag zou blijven. Die naam vinden we namelijk in de Schriften uitgeschreven. Het gaat niet om wat leerregels en leefregels, het gaat om de kennis van de naam van de Heere. Ik noemde daareven de doop. Daarmee houdt de catechisatie van ouds verband. God roept ons tot zijn dienst, daarvan dragen wij het stempel. Wie zal er ons wat wegwijs in maken? Daar is de catechisatie voor. 

Maar ...Het gezin is er toch. Vader en moeder kregen de opdracht om hun kinderen te onderwijzen in de 'voorzeide leer'. In wat te voren gezegd en geleerd is. De Synode van Dordrecht, die wat orde in dit opzicht wilde scheppen legt de nadruk op de huiscatechisatie. De ouders moeten met hun kinderen, de Schrift lezen en bespreken; ze wat laten leren, en ze overhoren! Dat is nogal wat. Er zijn tijden geweest, dat de ouders deze verplichting — die ze op zich namen — ook ernstig namen. Er werd huiscatechisatie gegeven. Dat betekende een stuk geestelijke vorming. Gebeurt het nog? Het gezin is een samenzijn. Hoe wordt het bedreigd doordat het leven van de gezinsleden zo ver uitéén ligt. Welke ouders doen nog moeite er iets van waar te maken, al is het maar door de tijd voor de Schriftlezing te nemen, en behalve aan de kleinste kinderen naar het laatste woord te vragen, ook de anderen in een gesprek te betrekken. Ik hoor u zuchten! Verzuimt de gelegenheid niet. Velen zijn het zo ontwend, dat ze er niet meer toe kunnen komen, laat deze opwekking u over de drempel helpen, deze aansporing. Vroeg mee beginnen, en dan volhouden!

Maar bijna zonder uitzondering wordt de persoonsnaam genoemd, die dan ook wel de doopnaam wordt geheten in onderscheiding van de familienaam. In ons Doopformulier dient de letter N. om aan te duiden, dat de dienaar van het sacrament hier de naam van de dopeling moet invullen.

Uit het boven gezegde blijkt dus reeds, dat het de bedoeling is, om de voornaam te noemen en niet de familienaam. De naam is een teken van de persoon, die wordt gedoopt. Deze persoon wordt ingelijfd in de Kerk Gods.

Dit gebruik nu is zeer oud. Het was reeds in zwang toen nog meest volwassen personen werden gedoopt volgens de zendingsopdracht. De kerk van de eeuwen volgde dit gebruik terecht na. In het noemen van de naam zit betekenis. De naam is als het ware de hand, waarmee de God van het verbond het kind aangrijpt en inleidt in Zijn gemeenschap. Die bepaalde dopeling wordt in zijn naam afgezonderd en gedoopt in de naam van de Vader, van de Zoon en van de Heiligen Geest. Wij weten uit de Schrift dat de Heere God, bij bijzondere bemoeienissen van de genade in het verbond, de mensen noemde bij hun naam. Als Hij Zijn beloften verzekerde, spreekt Hij Abraham, Izaäk en Jacob aan bij hun naam.

Het is wel waar, dat het kind zijn naam niet hoort noemen en in zover voor het kind geen uitwerking heeft, maar dat neemt niet weg, dat de belofte van God toch komt tot het kind, dat wordt gedoopt. Het is een genadige neerbuiging van de Heere tot dat bepaalde kind, genoemd met die bepaalde naam.

Nu heeft men wel als bezwaar ingebracht, dat vooral in grotere gemeenten de gemeente toch niet weet wie worden gedoopt, ook al horen zij hun voornaam noemen. We zien vaak het half opstaan, het draaien van de kerkgangers om te zien wie er voor de doop staan. Nu heeft zeker de gemeente recht te weten wie worden gedoopt, ingelijfd in de gemeenschap van de Kerk.

Het voorstel is wel gedaan om daarom bij het dopen óók de familienaam te noemen. Maar dat is toch niet gewenst. In de doopnaam is het kind getypeerd. Het was in Israël gewoonte bij de besnijdenis, in de plaats waarvan de Doop is gekomen, het kind zijn naam te geven. Denk maar aan Johannes bij zijn besnijdenis op de achtsten dag en bij de Heere Jezus (Luc. 1 : 59; Luc. 2 : 21).

De beste oplossing zal hier wel zijn, zoals ook reeds meermalen geschiedt, om vóór de Doop aan de gemeente bekend te maken, dat de navolgende ouders hun kind willen laten dopen. Men noemt dan de voornamen en familienamen van de doopouders en de doopnamen van de kinderen. Zo weet de gemeente van wie er kinderen worden gedoopt. Bij de Doop zelf wordt dan alléén de voornaam, de doopnaam, van het kind genoemd.

 

Er is ook wel voorgesteld, dat de ouderling van dienst achtereenvolgens de doopouders bij namen en geslachtsnamen oproept met hun kinderen naar het doopvont te komen. Dan kan elk lid van de gemeente horen, welk kind de heiligen Doop zal ontvangen. De eerste oplossing lijkt ons de beste. De dienaar van het Woord deelt de namen van de respectievelijke doopouders en die van hun kinderen mee, vóór de Doop, van de kansel.

 

Er is geen reden, van het oude gebruik om bij het dopen zelf alléén de voornaam van het kind te noemen, af te wijken. Zo wordt eerst de naam van de dopeling uitgesproken en daarna de doopsformule: Ik doop u in de naam van de Vaders, enz. Na de doop een toepasselijk vers te laten zingen is zeker niet af te keuren, wanneer slechts het vers toepasselijk is op de doop.’

Gods kinderen zijn ook tot hinken en tot zinken ieder ogenblik gereed. Maar de Heere waakt over Zijn volk en er zal niemand van hen verloren gaan en niemand zal ze rukken uit de hand van de hemelse Vader. En eenmaal zullen we voor de laatste maal opstijgen op de vleugels van gebed en geloof om thuis te komen bij die God, Die ons op aarde in die wondere leidingen van zijn soevereine regering heeft doen voortgaan, opdat we zouden thuiskomen en eeuwig bij de Heere zouden zijn. Wat een troost voor allen die worstelen en strijden, die zo dikwijls dreigen weg te zinken, maar die toch thuisgebracht worden. Kennen we deze leidingen Gods in ons leven? Hebben we dat ook ervaren dat de Heere met ons handelt zoals een adelaar met haar jongen doet en ons leert vliegen achter Christus aan?

Heeft de Heere God ons al over de rand van „ons nest" heengeworpen? Wanneer we in ons eigen nest blijven komen we eeuwig om, dan hebben we geen andere toekomst dan de buitenste duisternis, waar men huilt en de tanden knerst.

 

Maar waar de Heere een goed werk in ons begint, waar de Heere God ons leert vliegen op de vleugels van geloof en gebed, daar zullen we niet verloren gaan, maar het eeuwige leven hebben. Die wondere leiding van God hebben we nodig en zo leren we de Heere danken, vooral ook voor de wegen waarin Hij ons heeft leren vliegen. Wegen die door de diepte heen gingen, maar die ons brengen in het eeuwig licht.

Leer ons wars zijn van het zorgen
Voor de naderende morgen,
Bij het kwaad, dat ons ontmoet,
Stil geloven, God is goed:
Biddend waken, moedig strijden,
Need’rig wachten, hopend lijden,
Vrolijk zijn met stil ontzag,
Leer ons, Heer’! dit elke dag.

Hervormde bundel 1938

We worden soms neergelegd op een ziekbed. Of het liefste van ons leven wordt weggenomen. Of een zwaar kruis wordt ons op de schouders gelegd. Zo komt de onrust in ons leven, en de tegenspoed en het kruis en de moeite en het verdriet.
En de Heere God laat ons dieper zien. Hij komt ons door Zijn Heilige Geest ontdekken aan onze zonde en schuld, zodat we onze verlorenheid leren zien en het oordeel van God over ons leven aanvaarden als rechtvaardig en goed. Zo wordt de rust in „ons nest" verstoord. “Rust noch vrede wordt gevonden, om mijn zonden, in mijn beend'ren dag en nacht...”

Hebt u de takken van uw nest ook al eens horen kraken? Hebt u ook al eens over de rand in de diepte gekeken? Het is niet goed als de valse rust in ons leven blijft, als we rustig in ons wereldnest en ons zondenest kunnen blijven wonen. Dan zeggen de mensen misschien wel dat het goed met ons gaat en dan denken we misschien dat zelf ook wel. Maar het gaat slecht. We hebben die verontrustende leidingen zo nodig, opdat we tot de Heere onze toevlucht zullen nemen. In Christus roept Hij ons en lokt Hij ons, opdat we gered worden voordat ons nest uit elkaar valt en wij wegzinken in de donkere diepten van dood en eeuwigheid.

We moeten dat wereldse nest uit om straks te kunnen genieten in de wijde ruimten van de eeuwigheid. En omdat we er niet uit willen, moet de Heere ons nest wel „opwekken" zoals de adelaar dat met het nest van zijn jongen doet. Ze verstoort dat nest, ze duwt haar jongen naar de rand. Maar zullen ze straks niet naar de diepte vallen? Maar de jongen krijgen ook geen voedsel meer. En zo drijft de honger hen ook het nest uit. Maar wanneer ze tenslotte uitvliegen is de adelaar nabij zijn jongen. Wanneer ze dreigen weg te zinken is hij onder hen met zijn brede vleugels om hen op te vangen. En zo doet de Heere God met Zijn volk: „Gelijk een arend zijn nest opwekt, over zijn jongen zweeft, ze neemt en ze draagt op zijn vlerken, zo leidde hem de Heere alleen..."

Mozes heeft het vaak gezien op zijn zwerftochten door de woestijn heen. Boven op de hoge rotsen lag het nest van een arend of een adelaar, de koning van de lucht. En vaak is hij getroffen door iets heel bijzonders in het gedrag van de moederadelaar. En dat vreemde en geheimzinnige drukt hij in de volgende woorden uit: „Gelijk een arend zijn nest opwekt..."

Mozes had de jonge arenden zien groeien, groot zien worden, en dan ziet Mozes dat onbegrijpelijke. Op een gegeven ogenblik staat de moeder-arend op en dan gaat ze met haar poten het nest uit elkaar rukken. Ze brengt onrust en angst en paniek en de arendsjongen weten niet hoe ze het hebben. Want tot nu toe is er zo goed voor hen gezorgd en nu schreeuwen die jonge arenden van angst, want straks vallen ze uit het nest en zullen ze dan niet te pletter vallen op de lager gelegen rotsen? Wanneer Mozes dat ziet begrijpt hij het aanvankelijk niet, maar hij ziet er wel een beeld in van dat wat de Heere ook in ons leven doet. Hij verstoort immers ook vaak ons nest en Hij keert het wel eens ondersteboven om ook onze rust weg te nemen en grote onrust in ons leven te brengen.

En wat nu die moeder-arend doet is goed. Die jonge arenden kunnen immers in het nest niet blijven. De oude adelaars brengen hun jongen groot, opdat ze straks kunnen vliegen. Zolang ze klein zijn zorgen de oude adelaars voor hun jongen. Maar straks moeten ze leren op eigen wieken te drijven. Die jonge adelaars hebben het wel goed in dat nest, maar ze moeten er nu uit, ze moeten in het ruime hemelrond leren vliegen.

Neem Christus weg van het Evangelie, en u hebt het wezen daarvan weggenomen. Het merg van de godgeleerdheid is Christus: het leven zelf en de zenuw van het Evangelie is Christus te preken. Een preek zonder Christus is een vreugde voor de hel. Een preek zonder Christus is een verschrikkelijk tijdverlies: zij haalt zich het bloed van de ziel op de hals.

Wij kunnen niet te veel van Christus hebben. Geeft ons voortdurend Christus, altijd Christus. De eentonigheid van Christus is lieflijke verscheidenheid; en juist de eenheid van Christus heeft in zich al de hoofdbestanddelen van de harmonie!

 

Christus aan Zijn kruis, op Zijn troon, en in de kribbe en in het graf — Christus, waar het ook zij, is ons aangenaam.

Charles Wesley

1. Zie uit naar de bekering van jongeren

Onze grondhouding ten opzichte van jongeren wordt bepaald door onze verwachtingen. Nogal eens komen jongeren in de preek aan de orde onder het kopje ‘waarschuwende woorden’. Dan worden er een aantal actuele jeugdzonden genoemd en dan is de boodschap dat jongeren dit vooral ‘niet moeten doen’. Het zijn immers barre tijden; op dit punt zijn ouderen het al eeuwen eens. Laten we er echter voor waken dat we geen vrome farizeeërs kweken, maar de focus richten op geloof en bekering. Leidt jongeren als zondaar tot Christus. 

Hoe de tijden ook zijn, feit is dat jongeren tot geloof en bekering dienen te komen. Dit raakt niet alleen tieners en jongvolwassenen, maar daar mogen we vanaf de kindertijd naar uitzien. Andrew Bonar schreef: ‘Gods volk maakt heel vaak deze praktische fout. Ze beweren allemaal te geloven dat de Heilige Geest zielen van elke leeftijd kan bekeren en dat bekering niet te vroeg kan plaatsvinden, terwijl ze geen oog hebben voor de bekering van kinderen met hetzelfde levende geloof, maar wel van hen die rijper in jaren zijn. Zulke gelovigen met een warm hart voor de Heere en Zijn zaak, die zich inzetten voor oudere mensen en pas tevreden zijn met de bekering van hun toehoorders, denken en doen in de praktijk van alledag heel anders als het om kinderen gaat. Ze buiten niet elke gelegenheid uit als het erom gaat dat de kinderen de Heere Jezus aannemen.’ Ook Spurgeon geeft oog voor de bekering van kinderen: ‘Wanneer een kind niet te jong is om verloren te gaan, is het ook niet te jong om gered te worden, en wanneer een kind niet te jong is om te zondigen, kan het evengoed door Gods genade Zijn Woord aannemen en geloven. Het kind, dat het kwade kan leren, is voorzeker niet te jong onder de leiding van de Heilige Geest het goede te leren.’ 

Wat kinderen raakt, geldt ook voor jongeren. We mogen verwachtingsvol uitzien naar ontluikend geestelijk leven onder jongeren. Meer dan eens werd ik geraakt door wat je zou kunnen duiden als klassieke bekeringen onder jongeren. Nu, jaren later, zie ik hoe ze vruchtdragen in hun gezin en gemeente. De Heere is geen God die Zich enkel bezighoudt met volwassenen, integendeel. Velen komen jong tot Christus en vinden heil bij God. 

1. Investeer in relatie – maar wees ook een beetje nuchter en maak jezelf niet te belangrijk

Relationeel werken was de afgelopen decennia zo’n beetje hét focuspunt in kerkelijk jeugdwerk. Onze jongeren persoonlijk kennen, spreken en bij de hand nemen. Hiervoor hebben we allerhande structuren opgezet, denk aan het Mozesmodel (mentoraat) en andere vormen van georganiseerd persoonlijk contact. Nogal wat collega-predikanten en ouderlingen proberen rondom hoogtepunten in het leven van jongeren contact te leggen. Bijvoorbeeld door hen te bezoeken rondom het examen, of bij het bereiken van een bepaalde leeftijd (14, 16 of 18 jaar). In grotere gemeenten wordt het moeilijk om iedereen persoonlijk te kennen, daar zien we dat jeugdleiders contactmomenten organiseren als een vorm van mentoraat. Onverminderd geloof ik dat het belangrijk is dat we jongeren persoonlijk kennen en dat er structuur nodig is om dit te faciliteren. Wat je niet organiseert, blijft achterwege. Bij huisbezoek en ouderenpastoraat zeggen we immers ook niet: ‘We hopen maar dat we eens een goed gesprek zullen krijgen, mocht het eens zo vallen.’ Nee, we pakken de telefoon, plannen afspraken en gaan op bezoek. Dat doen we jaar op jaar. Er is dus niets activistisch aan jongerenpastoraat. Wie dat wel stelt, moet de pastoraal werker voor ouderen ook tegen het licht houden. 

Betekent dit dat jeugdpastoraat leidt tot opzienbarende bekeringen? Graag zou ik er een vraag achteraanstellen; zien we dat ouderenpastoraat doorgaans leidt tot opzienbarende bekeringen? Waar we aan de ene kant van het spectrum terughoudendheid zien ten aanzien van jeugdpastoraat, in de zin van ‘wordt het dan niet al te gefocust?’, daar zien we aan de andere kant een wat overspannen houding. Dan overheerst de gedachte dat óns gesprek met déze jongeren nú vooral effect moet gaan sorteren. Zo niet, dan zijn we teleurgesteld. Wanneer ik als dominee zo wekelijks de preekstoel zou opgaan, was ik al snel uitgeblust. Dan leggen we namelijk het uitgangspunt bij onszelf. Mijn inspanning voor deze persoon moet dan het verschil maken. We zien immers graag resultaat. Aan deze gefocuste houding dienen we te sterven, althans dat is mijn ervaring. Er zijn jongeren met wie ik een bijzonder goede relatie heb opgebouwd door de jaren heen, maar die toch de wereld verkiezen boven Christus. Alle gesprekken ten spijt. Die draag ik nu mee in mijn gebeden. Het zaad ligt in de akker. We moeten God, God laten. Het is niet ons Koninkrijk, maar dat van Hem. Hij staat in voor de oogst, op Zijn tijd en manier. Wat geloof je van de Heilige Geest? 

1. Leer (jongeren) bidden en Bijbellezen

Door de jaren heen ben ik ambtsdragers en jeugdleiders tegengekomen met wie ik warme contacten opbouwde, door heel het land. Mensen met hart voor jongeren. Wanneer het kwam op het onderwerp ‘stille tijd’, deed ik echter soms een onthutsende ontdekking. Namelijk dat deze ambtsdragers en jeugdleiders zelf nauwelijks persoonlijke tijd voor gebed en Bijbellezen kenden. Alleen als het stormde in hart en leven wist men de binnenkamer te vinden. En weet je, die tijden heb ik ook gehad in de jaren dat ik avond na avond op pad was als jeugdwerkadviseur in ons kerkgenootschap. Veel vuur en weinig omgang. Meer bidden met de handen op het stuur, dan op de knieën voor een stoel thuis. Een oudere man zei eens tegen me: ‘Pas je op dat je niet als het ware met de helikopter landt bij de avondmaalstafel?’ U vindt dat misschien een wat schokkende uitspraak – dat is het ook, maar hij trof me toen diep. Waarom? Omdat we zo in de roes van ons dienen bezig kunnen zijn, dat de persoonlijke omgang met de Heere erbij inschiet. Dat is schadelijk voor het persoonlijk geestelijk leven en legt ons bloot voor allerhande verleidingen. Om het hart van jongeren bid ik dat elke ambtsdrager en jeugdleider de persoonlijke omgang met de Heere boven alles stelt. Anders zijn we prooi voor de duivel, die het toch al op ons voorzien heeft. 

De vrucht daarvan is dat je bidden en Bijbellezen ook aandacht gaat geven in de omgang met jongeren. Je merkt aan een leidinggevende of hij vanuit omgang met Christus leeft. Niet vanwege zijn praatjes, maar vanwege zijn focus. Een leidinggevende in Doornspijk leerde mij de kernvraag te stellen: ‘Is er een Lam geslacht deze clubavond?’ Met andere woorden; draaide het om Christus alleen? Jongeren merken dan aan je dat ze niet tot de zoveelste activiteit worden aangezet (in de sfeer van ‘dit mag niet, dat moet wel’), maar dat je verlangt dat ze verzoening vinden aan de voet van het kruis. Door het Woord!

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in het HHK-blad Zicht op de kerk. 

Het is dus een goede gewoonte van de apostelen om in elke brief de gemeente te groeten aan het begin en aan het eind, en dat wel met een „christelijke" groet. Deze groet was eigenlijk een korte samenvatting van heel de prediking van het heil. Dat is wat de kerk te bieden heeft, iets anders heeft zij niet, kan zij niet bieden, wil zij niet bieden. Maar dit kan zij bieden en wil zij bieden! Niet dat de kerk, niet dat haar ambtsdragers deze genade en vrede hebben uitgedacht, niet dat zij die hebben gemaakt, nee, de genade en de vrede komen van de Vader en zij zijn er door de Zoon. De Vader is er de Schenker van en de Zoon is er de Verwerver van. De genade en de vrede hebben bloed gekost, zij zijn afgebeden, afgeworsteld door de Zoon. En de Vader, van Wie alle goede gaven en alle volmaakte giften afdalen, geeft ze. De Vader geeft ze, in de gemeente over al die geheiligden, die reeds genade en vrede bezitten, opdat hun de genade en de vrede vermenigvuldigd worden en Hij geeft ze over die geroepen heiligen naar Zijn eeuwig voornemen, naar Zijn verkiezing, opdat uit hen diegenen zouden worden toegevoegd, die ook werkelijk zalig worden. Deze zegenwens, deze zegenbede wordt in het begin op de gemeente gelegd, opdat in de gemeente direct het verlangen naar dit heil wordt gewekt. De hele inhoud van de brief, de hele prediking moet gaan werken, om dit verlangen naar genade en vrede in de harten te werken op allerlei manieren. Die genade zij met u, over u, in u. Wordt de zegen uitgesproken en is daar een zoon van genade en van vrede, de genade en de vrede zal op hem komen. Is daar iemand, die geen zoon van de genade en van de vrede is, uw genade en vrede zal tot u wederkeren.

Nu zal er geen genade en vrede zijn van God onze Vader, dan door de Heere Jezus Christus. Hoeveel keer is dit woord reeds over uw hoofd gesproken! Werd uw genade en uw vrede vermeerderd door het Evangelie, hetzij gelezen of gepreekt? Hoeveel geestelijke rente leverde al deze arbeid aan u besteed, reeds op? Of heeft zelfs de voorstelling van dit hoge goed, genade en vrede, nog niet het minste verlangen bij u gewerkt om dit te bezitten? Hoort dan de woorden van God door de mond van Zijn knechten, Paulus en Timotheüs, aan de Filippenzen en u, u persoonlijk, zij daarbij genade en vrede geschonken.

Genade bij God. Vrede in het gemoed.

• Smijtegelt noemt goede Avondmaalsgangen, die geloof met bevinding hebben. Daarom gaan zij overdenken, hoe het werk aan hun ziel begon en voortging. Van hun eerste overtuiging af onderzoeken zij hun staat en gestalte, zichzelf houden zij voor een verbrijzelde, een belaste, voor een, die zijn ziel niet in het leven kan houden buiten God. Die zo zeggen: liefste Heere Jezus, ik ben ziek om U. Geen naarder gedachte dan te denken, dat ik U mis; geen liever overdenking dan de gedachte, dat ik U bezit.

• Schortinghuis zegt: HetHeiligAvondmaalis ook voor zwakke en sukkelende gelovigen:1. Die zich wegens hun zonden mishagen. 2. Die een hartelijke begeerte hebben naar de gehele Christus. 3. Die bevindelijk met Christus als Profeet, Priester en Koning min of meer werkzaam zijn.

• Johannes van der Kemp schrijft: ,De verzekerdheid is gewenst maar die verzekerd zijn kunnen ook gerechtigd wezen... Want iemand kan een gelovige zijn en ten volle niet helder van zichzelf bewust zijn... De minste trap van het geloof, die werkzame en rusteloze begeerte naar Christus en naar de vergeving der zonden en zo 't vertrouwen tot rechtvaardigmaking kan iemand wettigen tot hetAvondmaal, omdat hongerigen en dorstigen tot Christus' goederen genodigd worden.' Natuurlijk spreekt v. d. Kemp ook over een bevindelijk kennen onzer zonden, dat echter op zichzelf niemand beter maakt nog waardig voor de Heere.

• Ook Justus Vermeer legt er de nadruk op, dat wel de waarheid van de zaak, maar niet de verzekering geëist wordt. De rechte Avondmaalganger weet, dat hij het niet stellen kan buiten genade; zijn binnenkamer kan getuigen, dat het er hem om te doen is om recht ontdekt en om recht tot Jezus gebracht te worden als een goddeloze in zichzelf. Hij heeft de vromen hartelijk lief. Zijn zonden drukken hem. Hij is erdoor bezwaard, dat zijn hart zo kennelijk nog aan de zonde kan hangen. Hij vindt zich vaak onoprecht. Hij wil graag ontdekt worden aan zijn liefde tot de zonden, de wereld, de boze begeerlijkheden en lusten. ’Ja vrienden, hij weet of Jezus hem allerdierbaarst zou zijn, als hij eens kwam en zijn banden brak... Zie eens hoe onderscheiden dit alles is van de verzekering, want een duister gelovige heeft deze zaken, en heeft er ook bewustheid van; maar hij is onverzekerd, daarom blijft hij in de grond bekommerd over zijn oprechtheid, en dus uitziende naar de Heere. Daarom zeggen wij nog, dat het zonderling dezulken zijn, voor wie hetAvondmaalis ingesteld; namelijk, duistere, bekommerde, bestredene zielen, die zijn gerechtigd, zowel als verzekerden, zij hebben de waarheid van de zaak in het binnenste, en hebben het sacrament allernodigst om verzekerd te worden, naar de soevereine vrijheid van God... De zaak is, dat het maar een waar geloof is, door de Geest van Christus gewerkt en dat iemand met al zijn zonden buiten Jezus het niet kan stellen; maar naar Hem uitgaat, zo goddeloos hij is, ziende en betuigende, dat hij zeker zou moeten verloren gaan (als er geen Jezus was) en dat hij dus zijn leven buiten zichzelf in Christus zoekt, en of hij dus noodzakelijkheid in Christus absoluut ziet en of Christus hem tegen zijn zonden, aan zijn ziel dierbaar geworden is" (1 Petrus 2:7).’

De catechisatie legt beslag op meerdere avonden; na de zomermaanden, die hem wat vrijheid lieten, werkt hij voortaan weer in vast verband. Dat is niet alleen even wennen, dat drukt menige predikant enigszins. Vergeet ook de dominees’ vrouw niet. Catechisatie is tegenwoordig avondwerk. Dat ligt niet iedereen even gemakkelijk. Je zou het liever wat spreiden over de hele dag, of meer avonden en minder uren, maar dat laat het aantal catechisanten en de overige arbeid niet toe. Velen hebben er geen voorstelling van, hoe vermoeiend het is, al is de ene dominee sterker dan de andere. Ik reken mij dan maar bij hen, aan wie het nogal veel kracht kost, en die niet altijd daarover beschikken. Toch is het catechiseren geblazen, bij leven en welzijn, de hele winter lang. Wegblijven? Dat mag niet, en u hebt gelijk. Zich laten vervangen? Door wie en dan nog, het schaadt de catechisatie, omdat invallen niet meevalt. Zo veel mogelijk alle avonden aanwezig zijn! Is het wonder, dat de man er tegenop ziet. Dat moest niet, zegt u. Het mag gerust.

Mooi werk

Vindt u het fijn om te catechiseren? Een volmondig: ja! Het is een mooi werk, om kennis bij te brengen, om jonge mensen wat in te leiden in de heilige leer, om over te dragen wat ons werd toevertrouwd. Het hangt ook samen met de bediening van het Woord, en het geeft veel voldoening. Als ik dit, zonder voorbehoud zeg, ben ik mij echter bewust, dat ik uit de vele honderden — het zijn er reeds duizenden — catechisanten een keuze maak. 

Wat heerlijk, die belangstelling, die goede orde, die vragen en die antwoorden. Wat heerlijk als je echt samen leert lezen in het Woord, en er licht valt over schatten van het geloof. Je ziet menigeen nog vóór je zitten, en je bent ze er nog dankbaar voor. Misschien hecht een dominee het meest aan zijn belijdeniscatechisanten. Ik mag althans zeggen, dat ik het daar eigenlijk altijd mee getroffen heb, al was er uiteraard ook verschil tussen de groepen. En wanneer je merkt, dat je echt met elkaar in gesprek raakt, en dat de harten erbij betrokken worden, zodat je ze kent als ze hun ja-woord spreken in het midden van de gemeente. O, wat ben ik er vaak blij mee geweest. U heeft er kennelijk zin in!

In de derde plaats is het komen tot dit goede doel, het komen tot ware en eeuwige gemeenschap met God en met al Gods kinderen. De zondeval heeft eens een kloof teweeggebracht tussen ons en God, alsook tussen ons mensen onderling. Door de Heere Jezus wordt werkelijkheid wat de apostel Johannes schrijft ten opzichte van onze gemeenschap met elkander en met God: ..Hetgeen wij dan gezien en gehoord hebben, dat verkondigen wij u, opdat ook gij met ons gemeenschap zoudt hebben, en deze onze gemeenschap ook zij met de Vader, en met Zijn Zoon Jezus Christus". (1 Johannes 1:3).

Tenslotte is Jezus als de Weg van Godswege de enige Weg. Nog steeds geldt het getuigenis van Petrus en Johannes tot het Sanhedrin te Jcruzalcnr ..En de zaligheid is in geen Andci: want er is ook onder de hemel geen andere Naam, Dic onder de mensen ccüevcn is, door Wie wij moeten zalig worden". (Hand. 4:12). Behalve de Weg is Jezus blijkens het woord van onze tekst de Waarheid. De waarheid wel te verstaan, als werkelijkheid en waarachtigheid. Werkelijkheid en waarachtigheid in het Woord van God, dat uit Zijn mond is uitgegaan. Te allen tijde kunnen we op dat Woord aan. In haar oordelen evengoed, als in haar beloften. In haar oordelen, dat wie de Zoon ongehoorzaam is, ook daadwerkelijk het leven niet zal zien tot in eeuwigheid.

Anderzijds geldt voor wie met al hun zonden tot de Heere Jezus hun toevlucht nemen en van Hem volkomen verlossing begeren, dat zij alle vertrouwen mogen hebben in de zekerheid van Gods beloften. Zij mogen hoop en moed putten uit het woord van Paulus: „Want zovele beloften Gods als er zijn, die zijn in Hem ja, en zijn in Hem amen, Gode tot heerlijkheid door ons" (2 Korinthe 1:20). Begiftigd met dit geloof mag de waar

Begiftigd met dit geloof mag de waarheid in Jezus Christus onze geestelijke wapenrusting zijn in de geestelijke strijd, die wij in dit aardse tegen allerlei boze machten hebben te voeren. Voorzien van deze wapenrusting kunnen we op de dag van onheil en boosheid weerstand bieden en ook na alles volbracht te hebben, staande blijven (Efeze 6:13).

Behalve de Weg en de Waarheid is de Heere Jezus naar het woord van onze tekst ook nog het Leven. Het Leven dan in de meest rijke betekenis van het Woord. Het Leven, dat sterker is dan alle vormen van dood. Sterker zelfs dan de geestelijke en eeuwige dood. Van dit leven sprak Jezus tot Martha: „Ik ben de Opstanding en het Leven; die in Mij gelooft zal leven, al ware hij ook gestorven" (Johannes 11:25).

Dit Leven is het ware leven, het leven van onvergankelijkheid en zaligheid. Het is er alleen in de geloofsverbondenheid met de Zoon: ,,Die den Zoon heeft, die heeft het leven: die de Zoon van God niet heeft, die heeft het leven niet" (1 Johannes 5:12).

Aan het eind van onze meditatie gekomen, rest mij niets anders een ieder van u aan te prijzen de gang in gehoorzaamheid, gebed en geloof tot deze onuitsprekelijk heerlijke Zaligmaker.

Laten wij dus met vrijmoedigheid naderen tot de troon der genade, opdat wij barmhartigheid ontvangen en genade vinden tot hulp op de juiste tijd (Hebreen 4:16).

Uw Koninkrijk koom' toch, o HEER! Ai werp de troon des satans neer; Regeer ons door Uw Geest en Woord; Uw lof word' eens alom gehoord. En d'aarde met Uw vrees vervuld, Totdat g'Uw Rijk volmaken zult.

Naar Jezus eigen verklaring is de akker, waarop dit goede zaad gezaaid wordt, de wereld. Het is de van God geschapen, doch ook de door de zonde van God afgevallen wereld. De wereld van ons mensen, die in het boze ligt en voor God verdoemelijk is. Echter ook deze wereld in haar geheel, alle werelddelen omvattend en de verstgelegen eilanden. Ze vormen het grote werkterrein, waar de Zoon des mensen Zijn goede zaad zaait. Door de arbeid van zending en evangelisatie draagt Hij ook thans er zorg voor, dat dit werk voortgaat.

Met het oog hierop is al het goede, dat we heden door middel van ons gebed of onze gave voor zending en evangelisatie mogen doen, geen ijdel of nutteloos werk. Integendeel: de Heere kan en wil dit alles gebruiken tot uitbreiding van Zijn Koninkrijk. In dit alles mogen we ook zelf overal, waar voor ons de gelegenheid zich voordoet ook dienend en getuigend bezig zijn. Verstaan we, als Christelijke Gemeente ook deze roeping? Wat zou het ongetwijfeld tot verrijking van on eigen geloofsleven dienen, wanneer we met deze roeping meer ernst maakten. Wat zou ons leven dan ook meer strekken tot verheerlijking van Gods grote Naam!

Gedenk het Woord van Jezus: Laat uw licht alzo schijnen voor de mensen, dat zij uw goede werken mogen zien, en uw Vader, Die in de hemelen is, verheerlijken!

‘Als reeds het recht van God, als reeds de genade in Christus, als reeds de toeëigening door de Geest van God worden gepredikt, dan komen daarin de ontdekking aan zonde, de overtuiging van zonden, de toeleiding tot Christus, de inleiding in Christus en de vertroosting van de Heilige Geest, de bezegeling door de Heilige Geest van de beloften aan de orde. En niet alleen maar aan de orde, zodat zij voorgesteld worden, maar aan de orde in die zin, dat zij uitgedeeld worden. Hoe getrouwer de voorwerpelijke waarheid 'uit-een-gezet' wordt, hoe rijker die gepredikt wordt, hoe meer dit Evangelie van God geloofd wordt, hoe meer men daaraan deel zal krijgen. Hoe rijker de leer van de Heere, hoe rijker het geloof, hoe rijker de bevinding van het geloof zal opbloeien. Bevinding is beproefd bevinden: de waarheid van God beproefd bevinden. En dit geschiedt alleen door het geloof! 

Nu is de ontdekking aan zonden niet een zaak van een ogenblik, niet van een jaar, maar zij is een zaak van het leven. Zie eens hoeveel er over de zonde gesproken wordt in uw catechismus in het stuk van de verlossing en in het stuk van de dankbaarheid, in het stuk van de heiligmaking. Zie eens hoe duidelijk er bij Paulus is een groeiend zondebewustzijn gedurende heel zijn leven. 

Toenemend geloof
Zo is ook het geloof, het komen tot Jezus, het ingaan tot Christus en al Zijn heil niet een kwestie van dat eerste moment van het zien van Hem, het ontdekken van Hem. Het is een ingeleid worden, een ingaan tot al de verborgenheden van Christus en tot de schatten van Zijn genade. Het is een leven van het geloof, waarin men meer en meer verstaat: 'Want de zaligheid is ons nu nader dan toen wij eerst geloofd hebben' (Romeinen 13: 11).

Evenzo is de dankbaarheid, het leven der heiligmaking, een zaak van geoefend worden in de heiligheid van Christus, ook een zaak van zich oefenen. Paulus zegt tot Felix: 'En hierin oefen ik mijzelven, om altijd een onergerlijk geweten te hebben bij God en de mensen.' En Timotheüs geeft hij de raad: 'Oefen uzelven tot godzaligheid.' (1 Timotheüs 4: 7). Onnodig te betogen, dat ook dit een werk van gestadigheid is, die het leven vordert, die het leven geheel opeist. Waarom ook de dienst van het Woord genoemd wordt een godsdienstoefening. Die wordt beoefend, daarin wordt ook geoefend.

1. Laten we de ander erkennen in zijn eigenheid

De Heere heeft geen twee mensen hetzelfde gemaakt. We zien dit reeds bij de apostelen. Het emotionele optreden van Petrus heeft een andere verschijningsvorm dan de zich terugtrekkende Thomas. De alles verlatende Levi staat anders in het leven dan de geldgierige Judas, waarbij laatstgenoemde achteraf bezien een masker droeg. De mensen die met David optrokken, toch een man naar Gods hart, moet de moed soms in de schoenen zijn gezonken. Zo’n struikelganger!

Nergens roept de Bijbel op om in te stemmen met de zondige levensstijl van een ander. Wel wordt in de Schrift helder dat ieder karakter onderscheiden gevormd is. In Christus’ discipelenkring was er sprake van onderscheid. Wat kan het mij verwonderen dat een collega met een andere karakterologische bedrading bepaalde gemeenteleden meer kan helpen dan ikzelf, door hun prediking. Vaak heb ik moeten concluderen dat niet alleen theologische standpuntbepaling, maar ook de wijze waarop iemands persoonlijkheid gevormd is, op dit punt verschillend uitwerkt. Niet zozeer in de vrucht – dat ligt immers niet in onze hand -, als wel in de wijze van benadering. Wat een leerschool om elkaar aan te vullen; en dat positief te duiden als er opmerkingen over worden gemaakt in pastoraat of kerkenraad. 

1. Houdt rekening met ontwikkeling en investeer in relatie

We zijn mensen onderweg en ontwikkelen dus voortdurend. Johannes wordt door Jezus een zoon van de donder genomen, een Boanerges. Op enig moment wil Johannes vuur laten neerdalen op een huis, zodat tegenstanders in rook opgaan. Naderhand leren we hem kennen als de apostel van de liefde. Blijkbaar is iemands optreden niet statisch, er is sprake van ontwikkeling. Onder inwerking van de Heilige Geest worden mensen niet alleen in geestelijke zin van dood levend, maar is er ook sprake van levenslange vernieuwing. Door vragen, pijn en tegenslag heen, hervormt de Heere naar Zijn beeld. 

Wanneer mijn beeld van de ander in beton gegoten is, doe ik niets liever dan dit voor mezelf bevestigen. Zo houd ik het overzichtelijk en kan ik de ander steeds terugduwen in de mal die ik zelf voor hem gevormd heb. Alleen bevestigende informatie is daarbij bruikbaar. Wie voldoende afstand tot het innerlijk van de ander houdt, kan dit lang volhouden. Kom je echter na verloop van jaren persoonlijk in gesprek, dan moet je soms beschaamd erkennen dat je er op onderdelen naast zat. Laten we eerlijk zijn, moeten we dan ook niet erkennen een kwaad gerucht over de ander te hebben verspreid? Laten we iedere gelegenheid aangrijpen om elkaar werkelijk te ontmoeten. 

Elkaar erkennen, herkennen en waarderen; het hangt in grote mate samen met de bereidheid om elkaar te ontmoeten. Te durven genieten van de gaven die de ander kreeg, als een Godsgeschenk. Waarbij je niet omzichtig bent over theologische keuzes, maar de overwegingen daarachter proeft. Waar harten opengaan, is er verbinding in Christus. Mits Hij ons hart heeft. 

1. Elkaar aanspreken kan als er relatie is

Als ambtsdragers en predikanten dienen we ruimte te geven aan ontmoetingen op hartniveau. Zo leer je achter de jas (facultatief het gilet) en de das van de ander blikken, in het hart. Wie de anders nieren proeft, leert iemands optreden begrijpen. Dan is er ook ruimte om elkaar aan te spreken. We treffen Petrus na jarenlange trouwe dienst aan als een politicus bij de tafel van zijn volksgenoten, om der mensen wil. Paulus wijst hem terecht staande de vergadering. Blijkbaar was dit nodig. 

Vroeg of laat geraken we in een gesprek waarin een broeder je in vertrouwen vertelt dat een andere broeder – die jou lief is – op onderdelen minder te waarderen is dan jijzelf. Soms raakt dit het karakter, soms theologie, vaak beiden. Wat dan? Groei je bij die erkenning, ten koste van de ambtsbroeder die je lief is? Durf je te erkennen dat iemand die je lief is wellicht een blinde vlek ontwikkelt – en jij dus waarschijnlijk ook? Dan besef je gelijk wat een waarde persoonlijke ontmoetingen hebben, want wat zouden die twee broeders elkaar tot grote zegen kunnen zijn. 

Dit artikel verscheen eerder in Zicht op de Kerk, een uitgave van de Hersteld Hervormde Kerk.

Als ze nu de vreemde, die het op hun ondergang voorzien heeft, maar niet volgen. Als ze nu maar achter die eigen herder verder gaan. Zien ze Hem soms niet, ze horen toch Zijn stem, ze kennen die uit duizenden. Ze gaan op Zijn wóórd af, dan gaat het niet fout. Ook dat is in de belofte begrepen: De Heere in hun spits. Het kost strijd, om te volgen, alleen maar en altijd weer te volgen. Maar volgen is: weet hebben van Hem Die voorgaat! Hij kijkt voortdurend naar hen om. Ik houd mijn hart vast voor die schapen. 

Binnen de omheining waren ze veiliger dan daarbuiten. Vindt u dat? Moeten ze daarom maar in de engte blijven zitten? De Heere denkt er anders over. Hij opent de poort. Hij leidt hen ook in het spoor der gerechtigheid, om Zijns naams wil. Zo trok Israël door de woestijn. Gevaarlijk was het daar, meer dan gevaarlijk! De Heere toog voor hun aangezicht, des daags in een wolkkolom en des nachts in een vuurkolom, dat Hij het voor hen deed lichten, zodat ze voort konden gaan in de nacht. Een goede voortgang wordt door Hem gegarandeerd. Hij breekt door, en Hij trekt voor hen uit. Wat ons in de weg komt, wat ons aan gevaren bedreigt en aan bezwaren benauwt: In hun spits. Houdt in uw weg het oog op Hem gericht. Staat en gaat in de vrijheid, die Hij verworven en weggegeven heeft. Hij is uw voorhoede en uw achterhoede. Hij is overal, waar u Hem nodig hebt. Hij helpt u overal doorheen; Hij loopt voor u uit, ook in het dal van de schaduw van de dood. Ook waar de hel haar grimmige kaken openspert. Christus, Die geboren werd, is ten hemel gevaren. De Voorloper, Die voor ons is ingegaan. Aan de overzijde, laten we voorgoed alle angst en alle nood achter ons, ze worden verzwolgen in de wateren van het verleden. Aan de overzijde treedt de gemeente aan met een lied. Het lied van Mozes en van het Lam. Gij leiddet in Uw goedertierenheid het volk, dat Gij verlost hebt. Totdat Uw volk, Heere, henendoor kome, totdat dit volk henendoor kome, dat Gij verworven hebt en dat Gij zult inbrengen.'

Ernst Gottlieb Woltersdorf, 18de eeuw

De poort, daarachter ligt het land van de vrijheid, van het leven. Daar zijn de grazige weiden en de zeer stille wateren. Wat zou dat allemaal betekenen, zou ik dat ooit te weten komen? Nu is het zover. Met en in de Heere Jezus, is het zover. Daar gaat Hij. Gaat Hem achterna! Aarzelt niet! En anderzijds: Hij neemt ons mee. Hij is immers onzer één geworden. Hij wil ons bij zich houden. Hij is de Doorbreker. En wat onmogelijk was wordt nu zo gemakkelijk: zij zullen doorbreken. Niet op eigen gelegenheid, maar op Zijn dag, op Zijn woord, op Zijn naam. Hij is hun Koning, ja daar ginds, helemaal vooraan. Zij gaan langs de Koninklijke weg door Zijn dood en opstanding heen, de vrijheid tegemoet. Niemand kan ze tegenhouden, terug dwingen binnen de kooi. Dit doorbreken is in het gevolg van Zijn doorbreken. Zij breken door in het gevolg van de Doorbreker. Sterker nog: in gemeenschap met Hem. De gemeenschap des geloofs! Zij zullen doorbreken en door de poort gaan. 

Er wordt wel eens geklaagd, dat er vandaag zo weinig 'doorbrekend werk' is. Men bedoelt dan, dat zo weinig mensen echt getuigen kunnen van hun bevrijding. Dat komt omdat ze niet echt getuigen van hun Bevrijder, van Christus Jezus. En misschien ook wel, omdat er weinig kennis van de ellende is. Zeker, daar wordt veel mee geschermd, maar dat is slechts schijn. Wie in het nauw zit, weet zich geen raad! Hij weet ook niet, wat er allemaal gebeuren moet, al wordt hem dat breedvoerig verteld. Het gaat hem om de verkondiging van Christus, van de Koning, van de Heere. Als een woord des geloofs, dat geloofwaardig is en geloof wekkend: De Heere in hun spits. Leest iemand dit, die zich afvraagt: hoe zal ik ooit doorbreken, hem antwoord ik: De doorbreker zal en zij zullen. Zo kan het, zo zal het. U leest de tekst toch als een belofte, en in die belofte hangt het een en het ander, samen, en ligt het: hij zal en zij zullen, vast. Ik zal ervoor zorgen, zegt de Heere. 

Zo is ook het geloof, het komen tot Jezus, het ingaan tot Christus en al Zijn heil niet een kwestie van dat eerste moment van het zien van Hem, het ontdekken van Hem. Het is een ingeleid worden, een ingaan tot al de verborgenheden van Christus en tot de schatten van Zijn genade. Het is een leven van geloof, waarin men meer en meer verstaat: 'Want de zaligheid is ons nu nader dan toen wij eerst geloofd hebben' (Romeinen 13: 11).

Evenzo is de dankbaarheid, het leven van de heiligmaking, een zaak van geoefend worden in de heiligheid van Christus, ook een zaak van zich oefenen. Paulus zegt tot Felix: 'En hierin oefen ik mijzelven, om altijd een onergerlijk geweten te hebben bij God en de mensen.' En Timotheüs geeft hij de raad: 'Oefen uzelven tot godzaligheid.' (1 Timotheüs 4: 7). Onnodig te betogen, dat ook dit een werk van gestadigheid is, die het leven vordert, die het leven geheel opeist. Waarom ook de dienst van het Woord genoemd wordt een godsdienstoefening. Die wordt beoefend, daarin wordt ook geoefend.’

 

Wat moet u doen, arm verzochte ziel? Waarheen kunt u vluchten? U bent nu al bereid te zwichten voor de vijand. U hebt geen hart om weerstand te bieden. U hebt geen vaardigheden om de aanval af te weren. U hebt geen kracht om te overwinnen. Satan kan niet gemakkelijk verslagen of snel overwonnen worden. Daar is hij te spitsvondig, ervaren en waakzaam voor. Uw verwonde geweten en de aantasting van uw vertrouwen en vrede is al een bewijs van de aanhoudende trefzekerheid van de vurige pijlen van de satan. Waar zult u dan naar uitzien?

Ga en zeg het Jezus. Tot wie kunt u beter uw toevlucht nemen voor hulp in uw verzoeking dan tot Hem Die verzocht is geweest? Leg uw zaak voor Hem neer. Vertel Hem hoe uw geloof beeft, hoe uw moed u ontzinkt, hoe uw hart van binnen sterft. Vertel Hem dat u op het punt staat uw vertrouwen overboord te gooien. En dat u afstand gaat doen van het anker van uw hoop. O! Volgens mij zal Hij direct elke uithoek van Zijn liefdevol, genadig en medelijdend hart openen en u in de gezegende schuilplaats trekken totdat de storm voorbij is. Want Zijn eigen langdurige en vermoeiende verzoeking in de woestijn ligt Hem nog vers in het geheugen. Juist degenen die verzocht zijn, zijn uitzonderlijk dierbaar voor Jezus. Het is een herhaling van Zijn verzoeking, in de leden van Zijn lichaam. Hij verbergt en beschermt Zijn discipelen die door de satan en de zonde verzocht worden in de diepste, warmste en heiligste schuilhoek van Zijn hart.’

Voor de hele preek zie www.tabernakel.nl. Octavius Winslow – Ga en zeg het Jezus. 

‘Als er iemand is die zegt:"Ik heb geen recht om Christus aan te nemen, want ik ben een groot zondaar,"dan heeft Christus Zijn antwoord gereed:"Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars tot bekering."Maar dan spreekt de ziel:"Mijn zonden zijn rood als karmozijn!"En Christus antwoordt:"Ik zal ze maken als witte wol."

Iemand anders zegt:"Ik heb geen reden om te hopen, want ik ben een verloren schepsel."En Christus spreekt:"Ik ben gekomen om te zoeken en zalig te maken wat verloren was. Menig schaap dat verloren was, heb Ik gezocht en gevonden."

Dan zegt een ander:"Voor mij is geen genezing mogelijk, want ik lig al dood en vergaan in mijn zondegraf."Christus antwoordt:"Ik ben de Opstanding en het Leven."

De ziel roept:"Ik ben een slaaf van de zonde en van satan."Maar Christus zegt in Zijn Woord:"Ik ben gekomen om de gevangenen vrijheid uit te roepen en de gebondenen opening van de gevangenis."

"Maar ik ben beladen met een grote last van zonden, schuld en verwarring,"zegt iemand."En dan zijn er nog talloze andere lasten die ik niet eens kan benoemen."Dan klinkt het woord van Christus:"Kom tot Mij, allen die vermoeid en belast zijn, en Ik zal u rust geven."

En als iemand zegt:"Mijn hand is verlamd, ik kan Christus niet aannemen,"dan antwoordt Christus:"In dat geval vraag Ik u uw verlamde hand uit te strekken, in het geloof om van Mij genade te ontvangen – genade om te geloven, en tot Mij te komen om genade te verkrijgen om te kunnen komen."

Voor de hele preek zie www.tabernakel.nl (Ralph Erskine, Kolossenzen 2: 6)

Zodra een prediker zegt, dat de mens toch moet willen of moet geloven en enigszins voet geeft aan de gedachte, dat hij daar iets van kan of wil, is hij een christenprediker. De mens is van nature zo diep gevallen, dat hij zich niet kan bekeren, zich niet wil bekeren en zich ook niet wil laten bekeren. En toch ten volle verantwoordelijk voor zijn niet willen en niet kunnen. De mens kan niet en wil niet geloven of willen uit en van zichzelf. Zodra er enige mogelijkheid in de mens wordt gesteld, zodra Christus alleen maar de grootst denkbare mogelijkheid heeft bewerkt om zalig te worden, doch niet alles werkt, heeft men de christenprediking. En aangezien de meeste predikers van onze tijd in de meeste kerken min of meer hele of halve pelagianen zijn, is er heel veel christenprediking bijvoorbeeld door de radio te beluisteren.

Maar de zuivere gereformeerde prediking predikt niet de christen, maar de Christus. Hij doet door zijn bloed en Geest een volkomen werk. Van de mens komt er niets bij. Velen reserveren voor de hoorders een bepaalde mate van vrijheid ten goede. Wij weten alleen van een vrijheid van de mensen ten kwade. 

In dit verband en in deze betrekkingen moet men de uitspraak zien: wij moeten niet de christen, maar de Christus prediken. Roep dit woord toe vooral aan degenen, die van geen bevindelijke prediking willen weten. Tien tegen één, dat zij juist de christen prediken en hem gronden op zijn eigen geloof, al werken zij nog zo druk met de uitspraak: achteraf erkennen wij, dat God ons alles geschonken heeft, ook het geloof. De ware christen leert niet achteraf, doch eerst, dat hij niet geloven kan en ondervindt dan, dat God door de Geest van Christus het geloof in hem werkt.’

Antwoord: Gods Wet moest gedaan en vervuld zijn, omdat zij van God is. In het woord “onder de Wet” ligt uit­gesproken, dat de Heere gekomen is in ons vlees en in onze zwakheid voor ons, terwijl wij, ofschoon tot de Wet verplicht omdat zij van God is, die Wet zo weinig doen, dat wij veeleer steeds aan het zichtbare de voor­keur geven. Aan dezelfde tweestrijd die juist daar­uit in ons ontstaat, aan dezelfde strijd overgegeven was onze Heere hier, om nochtans - wat wij nooit hadden gekund - de wil Gods te doen. En dat heeft Hij gedaan, niet alleen opdat deze wil gedaan zij, maar ook opdat wij van deze tweestrijd verlost en ondanks de tweestrijd, op gelijke wijze in Hem de wil van God gedaan zouden hebben.

Vraag 191. Hoe heeft God door de geboorte van Christus de zonde uit het midden weggedaan?

Antwoord: Omdat onze Heere in het vlees kwam, kwam Hij in onze toestand; daardoor heeft Hij onze toestand van de zonde opgeheven. Want als de Tweede Adam werd Hij door God “zonde” gemaakt voor ons en zo heeft Hij, het Lam van God, de zonde van de wereld verzoend en weggenomen.

Johannes 1: 29: op de andere dag zag Johannes Jezus tot zich komen, en zei: Zie het Lam Gods, dat de zonde van de wereld wegneemt!

Vraag 192. Hoe heeft God door de geboorte van Christus de mens weer in gerechtigheid ge­steld?

Antwoord. Omdat God juist Hem, die geen zonde ge­kend heeft, voor ons tot zonde gemaakt heeft, heeft Hij het gedaan, opdat wij zouden gerechtvaardigd staan voor God in Hem. En zo verplaatste het komen van Christus in onze toestand, die zonde was, ons weer in de toestand in welke Adam oorspronkelijk was, van wie geschreven is: “de zoon van God.” Lucas 3: 38; 2 Kor. 5: 21.

Laat ons nimmer de hier voor ons liggende praktische les vergeten. Laat ons, zolang wij leven, die vlijtig toepassen in het beoordelen van gelovigen. Laat ons anderen niet veroordelen als zonder genade en onbekeerd, omdat zij de weg van plicht niet vanuit ons standpunt zien, of de dingen niet juist zo aanvoelen als wij ze aanvoelen. "Er is verscheidenheid van gaven, maar het is dezelfde Geest" (1 Kor. 12:4). De gaven van Gods kinderen zijn niet in dezelfde mate en graad uitgedeeld.

Sommigen hebben meer van de ene gave, en sommigen meer van een andere. Sommigen hebben gaven die meer in het openbaar tot uiting komen, anderen hebben gaven die meer in het verborgene werkzaam zijn. Sommigen schitteren meer in een passief leven, anderen meer in een actief leven. Toch verheerlijken allen, elk van de leden van Gods gezin, God in hun eigen weg en op hun eigen tijd. Martha was "bekommerd en verontrust over vele dingen", toen Maria "zat aan de voeten van Jezus en naar Zijn woord luisterde". Toch kwam er een dag te Bethanië waarop Maria door overgrote droefheid terneergeslagen en verpletterd was, en Martha’s geloof helderder scheen dan dat van haar zuster (Luk. 10:39-40; Joh. 11). Niettemin waren beiden door de Heere geliefd.

Het ene nodige is: de genade van de Heilige Geest te bezitten en Christus lief te hebben. Laat ons allen liefhebben van wie dit gezegd kan worden, al zien zij niet alles met onze ogen. De Kerk van Christus heeft dienaren van allerlei aard en werktuigen van allerlei soort nodig: pennemessen zowel als zwaarden, bijlen zowel als hamers, scharen zowel als zagen, Martha’s zowel als Maria’s, Petrussen zowel als Johannessen. Laat dit onze grondregel zijn: "De genade zij met allen die onze Heere Jezus Christus liefhebben in onverderfelijkheid" (Ef. 6:24).

Opmerkelijk is het dat enkelen van de hier genoemde zeven aan het vissen waren toen de Heere hen het eerst tot apostelen riep, en dat zij opnieuw aan het vissen waren toen Hij bijna voor de laatste maal aan hen verscheen. We hoeven er niet aan te twijfelen dat deze samenloop van omstandigheden Petrus, Jakobus en Johannes bijzonder moet hebben getroffen.

Deze armoede van de apostelen is een bewijs voor de goddelijke oorsprong van het christendom. Dezelfde mannen die de hele nacht in een vissersboot zwoegden, een vochtig, koud net uitwierpen en niets vingen — diezelfde mannen waren enkele van de eerste grondleggers van de machtige Kerk van Christus, die zich nu over een derde van de wereldbol heeft verspreid.

Zij waren het die uit een donkere hoek van de aarde tevoorschijn kwamen en de hele wereld op zijn kop zetten. Dat waren de ongeleerde en eenvoudige mannen die zich tegenover de spitsvondige stelsels van de oude wijsbegeerte stelden, en door de prediking van het kruis haar verdedigers tot zwijgen brachten. Dat waren de mannen die te Efeze, Athene en Rome de heidense tempels ontvolkten en menigten trokken tot een nieuw en beter geloof.

Wie deze feiten kan verklaren zonder aan te nemen dat het christendom van God komt, moet een zonderling lichtgelovig mens zijn. Rede en gezond verstand voeren ons tot één enkel besluit: niets kan de opkomst en de voortgang van het christendom verklaren dan de tussenkomst van God.’

Laat de grimmige duivel ons niet besluipen, zodat hij ons te snel overweldigt en ons van Uw dierbaar Woord afbrengt, tweedracht en partijtwisten onder ons zaait, of ons op andere wijze in zonde en schande stort — zowel geestelijk als lichamelijk.

Maar geef ons door Uw Geest wijsheid en kracht, zodat wij hem ridderlijk kunnen weerstaan en de overwinning behouden.

Amen.

Hij verlangt naar de Heere met alles wat in hem is. Soms moet je door iets te ontberen, ontdekken wat je mist. Toen het eiland Tholen in de oorlog onder water werd gezet, werden veel inwoners geëvacueerd. Tijdelijk woonden ze ver van huis en haard. Na enige tijd mocht men terug. Dan weer voet aan wal te zetten op het eigen eiland, te wandelen door de straten van het eigen dorp. Weer ‘thuis’ te zijn. Wat een blijdschap gaf dat!

De dichter verlangt niet naar huis, maar naar de voorhoven van de HEERE. Het hart, het vlees, van de dichter roepen uit tot de levende God. Het gaat dus om Zijn aanwezigheid. Zonder de Heere kan het vol mensen zijn, maar wordt Zijn gemeenschap gemist. Het missen van God leidt tot een schreeuw tot God. 

De dichter maakt een vergelijking die we allemaal kunnen volgen. Hij denkt aan de mussen en de zwaluwen die nestelen in het heiligdom. Zij zijn thuis in de aanwezigheid van de Heere. De dichter is jaloers op ze. Hij beseft dat zelfs het wonen in een hoekje van Gods huis beter is dan een leven zonder Hem. Dit is de plaats waar de Heere spreekt, leidt en richting geeft. Hier laat Hij zich ontmoeten, in het offer van Zijn Zoon. Hier wordt de rust geschonken.

Deze bijdrage werd eerder geplaatst in een uitgaven van diaconaal gastenhuis De Oase, waar ik een aantal weken per jaar pastoraat verleen. 

Zending is volgens Voetius geen initiatief dat mensen als zodanig nemen, hij lokaliseert het in de wil van God. Missio Deï. Het eeuwige raadsbesluit, de beloften voor de toekomst en het zendingsbevel hier en nu. Hij beschouwt het zendingsbevel dus als gegrond in én de verborgen én de geopenbaarde wil van God.

Sinds de uitzending van de apostelen met de opdracht tot verkondiging en doop, zijn velen geworven voor Jezus. In de zendingsgeschiedenis is Voetius een belangrijke stem. Hij zag het bekeren van heidenen als doel, met als tweede focus het planten van kerken; en als ultieme einddoel de manifestatie van Gods glorie en genade. Ten diepste ging het dus om de eer van God.

Zending

De kerk heeft volgens Voetius het recht om mensen uit te zenden naar personen die door ‘ongeloof, ketterij of schisma’ van haar vervreemd zijn. Hij definieert dit nader door te spreken over mensen binnen het ‘corpus christianum’ en daarbuiten. 

Voor de overheid zag Voetius geen zendingstaak, hoewel dit in zijn eeuw wel voor de hand lag. Volgens hem komt de roeping tot zending primair tot de kerk en heeft zij de volmacht om predikers uit te zenden, dan wel kerken te planten. Hij bestrijdt Hugo de Groot die de zendeling Willibrord als voorbeeld aanvoert, als zou die van overheidswege zijn uitgezonden. Volgens Voetius is deze monnik in werkelijkheid vanuit een Iers klooster uitgezonden om de Friezen te bekeren. Vorsten en overheden hebben primair dus geen rol in het initiatief tot zending. Het is een zaak van de kerk. 

Definitie 

De gereformeerde predikant D. Pol gaf in zijn nawoord op de vertaling van Voetius’ geschrift De plantatione ecclesiarum een scherpe definitie van diens visie op zending: ‘Missie is alles wat geschiedde tot bevordering en bevestiging en voortplanting van de Reformatie; gelijk ook de uitzending naar Indië en andere Oosterse landen, tot opbouw van de reeds gevestigde kerken en planting van nieuwe kerken.’

‘In de eerste plaats bepleiten wij de noodzakelijkheid van oefening. Geestelijke training is ons nodig. Wij zullen maar niet elke dag wachten of Gods Geest ons ook opwekken wil om de Heere te zoeken, maar wij moeten onze vaste tijden kennen, waarop wij verlangen samen te komen met Hem. Zo alleen komt er en blijft er een welbewust wandelen met God. Zo gewennen wij ons aan de gemeenschapsoefening met de Heere en worden de ons gegeven talenten geoefend tot de ware levenskunst om de dingen Gods gestadig te herkennen en lief te hebben. Zo krijgen wij dat geestelijk onderscheidingsvermogen, dat het grote niet met het kleine verwart en de stem van de verleider leert onderkennen van de stem van het Woord Gods. Dit geschiedt alleen door waken, vasten en bidden. 

Tijd 

Deze oefening veronderstelt ook een zekere tijdsruimte. Zoals wij iedere dag tijd nodig hebben om ons te kleden en te voeden, willen wij niet slordig en slap worden - zo hebben wij onszelf tijd te gunnen om geestelijk voedsel tot ons te nemen. Veel slapheid van geloof en veel overspanning van geest komt voort uit tuchteloosheid op dit gebied. Wie zich nooit geestelijk concentreert, geraakt eerder geestelijk uitgeput. Dat het kerkelijk leven zo vluchtig en oppervlakkig is geworden, verraadt een tekort aan oefening. De rosmolen draait wel, maar de vraag doet zich voor of velerlei vergadering en conferentie wel vrucht voortbrengt. 

Deur dicht

Deze oefening vraagt ook stilte en eenzaamheid. Hoe goed is het een eenzame plaats te zoeken! Jezus leert ons om in de binnenkamer te gaan en de deur te sluiten. Het is niet gemakkelijk in deze luidruchtige wereld een eenzaam plekje te vinden. Maar voor wie echt zoekt, is altijd een wandeling te maken langs het strand, in een bos of waar ook maar een omgeving is die tot peinzen en bidden noopt.’

Als ik des Heilands kruis aanschouw,  

Waar Hij de diepste smarten leed,  

Dan is mijn hart vervuld van rouw  

Om Hem, die daar de strijd volstreed.  

Veracht, bespot zie ik daar Hem,  

Bedekt met bloed, de dood nabij;  

En ’t is, alsof ik Zijn stem hoor:  

"Ik stierf voor u, leeft gij voor Mij?"  

Gij, Jezus, droeg mijn schuld en smart,  

Die zonde mij te dragen gaf;  

Daar kocht Gij vrede voor mijn hart,  

Daar wendde Gij de straf mij af.  

Ja Heer, ik weet, op Golgotha  

Stierf Gij voor zondaars, ook voor mij.  

Help mij, o Heer, dat Uw genâ  

Voor anderen in mij zichtbaar zij.  

Hoe mij de wereld soms ook tart,  

Ik begeer niet meer haar vreugd en eer;  

Uw liefde vraagt geheel mijn hart,  

Ik dien onverdeeld mijn dierb’re Heer.  

De geschiedenis van zending kent een spoor van grote offers. In de eeuwen die achterliggen gingen velen op weg om vanuit Europa in andere delen van de wereld het evangelie te verkondigen. Honderden zendelingen stierven ver van huis, onder erbarmelijke omstandigheden. Zij legden hun leven op het altaar, omwille van het evangelie. De weg van het evangelie is die van het stervende tarwegraan, dat vrucht brengt. In het voetspoor van de Meester. 

In onze eeuw van beheersing, maakbaarheid en planmatigheid, lopen we het gevaar dat zending een bedrijfsmatig karakter krijgt. Je steekt er een bepaalde effort in, vervolgens verwacht je een zeker rendement. Gaat dat laatste niet op, dan concluderen we dat het een bodemloze put is. Met als gevolg dat we vertrouwen verliezen. De geschiedenis leert echter dat de doorwerking van het Evangelie soms pas zichtbaar wordt na jaren van ploegen op rotsen. Moed en trouw zijn belangrijke waarden in het zendingswerk, evenals het wandelen op ongebaande wegen. 

Schat te delen

Zendingswerk gebeurt ver weg en veelal buiten beeld. We krijgen er hooguit fragmentarische beelden van mee. Geregeld doet de gedachte op dat zendingswerk wellicht minder nodig is dan een eeuw geleden. Vooralsnog zijn echter ruim 6000 volken nog onbereikt door het Evangelie. Met name in het 10/40 venster, van Afrika richting Azië. Terwijl op diverse continenten duizenden nauwelijks geschoolde voorgangers geestelijk openliggen voor dwalingen, vanwege een onhelder zicht op de Bijbelse kernen. Theologisch onderwijs is broodnodig. In de grote steden, maar ook op het platteland. Daar ligt een roeping, die een kostprijs in zich draagt. Ik denk aan de gepijnigde blik van mijn broeder in India. Zijn leven loopt permanent gevaar, is dat een te overzien risico? Ik meen van niet. 

De grote zendingspionier William Carey (1761-1834) zei: ‘Verwacht grote dingen van God, onderneem grote dingen voor God’. In de periode dat ik diende in het bestuur van een wereldwijd werkende zendingsorganisatie herinnerde de toenmalige voorzitter Gert Nieuwenhuis ons geregeld aan Careys’ woorden. Met name als er een ambitieuze begroting werd vastgesteld. Steeds weer leerden we dat de Heere voorziet. Enige tijd voordat Gert de aarde mocht verwisselen voor de hemel, appte hij mij: ‘Let your faith abide in Him, just like a mustard seed. And you will find His promise true, to meet your every need.’ Wie verder blikt dan wat voor ogen is, beseft dat de Heere Zelf instaat voor Zijn werk. Het is missio Deï, zending van God. Wie ziet op de golven, zakt weg. Richt de blik op de Meester. 

Kerkelijke taak

De opdracht tot zending ligt primair niet bij zelfstandige organisaties, maar bij de kerk. ‘In de lijn der Schrift is het volstrekt duidelijk, dat het de Kerk is, het lichaam van Christus, die het orgaan vormt, waardoor en waarin de verheerlijkte Christus zijn grote verlossingswerk aan de wereld openbaren wil.’ (dr. J.H. Bavinck) 

Dr. A.J. Köstenberger onderstreept dit aan de hand van de Schrift: ‘Door de Handelingen gaat het Woord van God, waarvan de inhoud het Koninkrijk van God en de verlossing door God is.’ Dit heeft verband met het doel, de wil, het plan van God. Het winnen van gelovigen is daarbij niet de enige taak, men dient tevens gemeenten te vormen. Zodat ze als gezamenlijk lichaam staande blijven te midden van vervolging en gaande blijven in de missie van de verhoogde Heere Jezus Christus. Volgens Köstenberger moet zending verstaan worden in het eschatologische perspectief van elke natie, stam, persoon en taal, die straks voor de troon van God en het Lam staan. Met name Johannes laat volgens Köstenberger zien dat de kerk een ‘gemeente onder orders’ is. Zij heeft geen functie naast Jezus, is er evenmin ter vervanging van Hem, maar leeft met een opdracht. Zij dient zondaren het evangelie te verkondigen, wereldwijd. 

Vijf overwegingen

Als richtinggevende markeringen voor zendingswerk in de toekomst deel ik vijf punten ter overweging. Deze zijn niet kader stellend, er is zoveel meer te zeggen. Zie het als een handdruk onderweg, met aan elke vinger een overweging: 

1. De kerk zendt uit: Het is de primaire taak van de kerk om zendelingen uit te zenden. Samenwerking met partnerorganisaties is belangrijk en nodig, maar ontslaat de kerk niet van haar roeping. 
2. Zendingswerk betekent samenwerken: Een zendeling begeeft zich in de 21ste eeuw nauwelijks op onbetreden paden, hoewel tegelijkertijd miljoenen onbereikt zijn. Contextualiseren en samenwerking ter plaatse is dus nodig, met lokale contacten en broeders uit de wereldkerk. Om daar werkelijk zicht op te krijgen, moet je leven en participeren in de plaatselijke en regionale verbanden in het te bearbeiden gebied. Zendingswerk betreft geen hulpkonvooi dat voorbijtrekt en de lading dropt, het raakt aan samen optrekken over een langere periode. Om zo samen leerling te zijn van de Schrift, in navolging van de Meester. Dit vraagt overtuigd zijn door de waarheid en tegelijkertijd een blijvende leerling gestalte. 
3. De zendende kerk toont zich in een dienstbare gestalte: De apostelen trokken na verloop van tijd verder. Waar de gemeente als gevolg van zendingswerk gestalte krijgt, zal zij daar op de langere termijn zelfstandig vorm en kleur aan geven. Waarbij we in de Bijbel zien dat financiële lijnen soms over een langere periode voortduren en verschillende vloeirichtingen kennen. Denk aan de hulp van de Korinthiërs aan de verarmde gemeente van Jeruzalem, eens de zendende kerk. De dienende gestalte van de kerk is getekend in gezamenlijk kruisdragen en elkaar dienen met wasbekken en handdoek. Zoals Jezus’ de voeten van Zijn discipelen reinigde, geknield aan hun voeten. 
4. Theologische toerusting is blijvend nodig: We treffen onszelf aan als onderdeel van een wereldkerk die op tal van manieren is aangetast door diepingrijpende dwalingen. Van welvaartsevangelie tot kwijnend Schriftgezag en zoveel meer. Op dit punt hebben we als kerk een rijke schat om uit te delen. Een helder Schriftverstaan komt elke kerkelijke cultuur op aarde ten goede, waar zij corrigerend werkt ten opzichte van opkomende of heersende dwalingen. Theologische toerusting aan voorgangers op diverse continenten is blijvend nodig. Dit kan door als docent te participeren bij een Bijbelschool in bepaald gebied, zodat van binnenuit hervorming plaatsvindt. Dit kan evenzeer door via een hybride samenwerking, in een combinatie van digitale toerusting en geregeld ter plaatse samen optrekken, van elkaar te leren. Het ontwikkelen en delen van (digitale) content werkt daarbij ondersteunend.
5. Het brengen van offers is onlosmakelijk verbonden aan zendingswerk: De gedachte dat er zoiets bestaat als risico-arm zendingswerk betreft een tegenstelling in zichzelf. De geschiedenis toont talloze initiatieven die anders uitwerkten dan bedoeld en soms levens kosten, maar desondanks in een lange blik over de eeuwen toch zegenrijk waren. Wie niet bereid is om op het water te stappen, gaat het wonder van je gedragen weten uit de weg. Evenals de les van het wegzinken en de reddende hand van de Meester.

Toplady laat zien dat de vraag stellen, een groot deel van het antwoord reeds geeft: ‘Zwakke gelovigen zijn soms geneigd om te vrezen, dat zij niet behoren onder het getal van Gods uit­verkorenen. Zij kunnen in waarheid met David zeggen: "Wel­gelukzalig is de mens, die Gij verkiest en tot U doet naderen". Maar ze zijn niet duidelijk voldaan, dat deze welgelukzaligheid ook van hen is. Wat mij betreft, ik beschouw het als een van de beste ken­tekenen van een wedergeboren staat, wanneer iemand vurig verlangt om zijn uitverkiezing van God te weten.  Het is een vraag, waarover het grootste deel van de mensheid zich nooit bekommert.’

Drie overwegingen

• ‘Verlangt u, dat de verkiezende God in Christus, uw Vader, uw Deel en uw Verbondsgod mag zijn nu en voor eeuwig?' Indien u zo gesteld bent, dan is dit een gelukkig bewijs dat God u tot zaligheid verkoren heeft in de hei­ligmaking van de Geest en het geloof van de waarheid. U zou Hem niet kunnen kiezen, als Hij u niet eerst verkoren had.
• Is de liefde tot God in een zekere mate in uw hart ontsto­ken? Of als u hier nog enige twijfels over heeft, verlangt u Hem lief te hebben?  Zou u verblijd zijn om Hem te ontvangen, Hem te omhelzen en vast te houden als uw voornaamst en enig Goed?  Grijpt moed. Het verlangen is een graad van liefde. Niemand heeft ooit naar iets verlangt, dat hij tegelijk haatte. Het verlangen naar Christus, is een lief­hebben van Christus. U kon Hem niet liefhebben, indien Hij u niet eerst had liefgehad. Het verlangen is een vrucht van de trekking van de Vader.
• Is de wet van God in uw hart geschreven? Dat is: kunt u met de apostel zeggen: "Het willen is wel bij mij" en dat u "een vermaak in de Wet Gods hebt naar de inwendige mens?" Zou het u aangenaam en verheugd maken en is dat het verlangen van uw hele hart om heilig te mogen zijn, zoals God heilig is, en rein zoals Christus rein is? Dan mag u eraan toevoegen, zoals de apostel doet: "Ik dank God door Jezus Christus". De Heere zou Zijn Wet niet in uw hart geschreven hebben (hoewel nu nog onvolmaakt), indien de pen van Zijn vrije genade uw naam niet eerst had geschreven in het boek van het Leven. Dit is een zalige overweging die zeker tot zegen is.

Toplady wijst op de troost van het getuigenis van de Heilige Geest in het hart, een kind van God te zijn. 

Christus is de kruisdood gestorven, die van God vervloekt was. (Deut. 21: 23)

Welke zekerheid geeft u dat? 

Daardoor ben ik zeker, dat Hij mij heeft vrijgekocht van de vloek van de wet. (Gal. 3: 13)

Welke sprake gaat er uit van Golgotha’s kruis? 

Het kruis spreekt van ’s mensen boosheid en de liefde van Christus (Joh. 15: 13, Rom. 5: 8)

Welke verandering brengt Jezus’ verzoenend lijden in ons lijden teweeg? 

Ons lijden is niet langer een openbaring van Gods toorn, maar een vaderlijke kastijding tot onze loutering. (Hebr. 12: 6)

Welke verandering brengt Jezus’ verzoenend sterven in ons sterven teweeg? 

Ons sterven is niet langer een straf op de zonde, maar de afsterving van de zonde en de doorgang tot het eeuwige leven. (1 Kor. 15: 54)

Wat betekenen de woorden: nedergedaald ter hel? 

Jezus heeft, gedurende Zijn leven, helse smarten en benauwdheden doorstaan, om ons daarvan te verlossen. (Luk. 22: 42, Matt. 27: 46)

Waarom is Jezus begraven geweest? 

Jezus heeft ook dit stuk van de vernedering op zich genomen, om voor ons de verschrikking van het graf weg te nemen. (1 Kor. 15: 55). 

Als ik de kleine vogels hun kopjes zie opsteken van onder de veren van de borst van hun moeder, lijkt dat het volmaakte geluk. Als zij hun kleine geluidjes maken, lijken ze te vertellen hoe warm en veilig ze daar zijn, hoewel er mogelijk een ruwe wind om de kip heen waait. Ze hadden niet gelukkiger kunnen zijn. Als ze een klein eindje weglopen, zijn ze spoedig terug onder de vleugel, want het is hun huis en thuis. Het is hun schild en bijstand, verdediging en bron van blijdschap.

Vleugels

Onze pasbekeerden hebben niet op zichzelf vertrouwd, maar hebben hun vertrouwen gesteld in Jezus. Ze hebben hun rechtvaardigheid in Christus ontdekt. Ja, ze ontdekken alles in Hem en betrouwen onder Gods vleugels. Is dit niet wat u doet? U, volwassen heiligen, is dit niet de plaats waar u zich bevindt? Ik weet dat dit het geval is. Goed dan, moedig de jonggelovige aan te doen waar u zelf ook genoegen in vindt. Zeg tegen hen: ‘Er is geen plaats als deze, laten we vrolijk bij elkaar blijven onder de vleugel van God.’ Er is geen rust, geen vrede, geen volmaakte stilte, als die u krijgt bij het loslaten van alle zorg omdat u uw zorg op God hebt geworpen. U hebt alle vrees vaarwel gezegd, omdat uw enige vrees de vrees is om God te beledigen.

Zorg

O, het volmaakte geluk, te weten dat het universum eerder ontbonden wordt dan dat het grote kloppende hart hierboven ophoudt vol te zijn van tederheid en liefde voor allen die eronder schuilen. Geloof, hoe klein dan ook, is een dierbaar stukje grond van de planting van Gods rechterhand. Vertrap het niet, maar draag er zorg voor en begiet het met liefde. Maar nu moet ik dichter bij de tekst komen. Na aangetoond te hebben wat deze bekeerden gedaan hebben waarom ze bemoediging nodig hebben, wil ik de volgende vraag beantwoorden.

Lees de hele preek op www.tabernakel.nl

Van der mensen eeuwig lot;  

Dag van sidderen en verschrikking,  

Dag van stoorloos heilgenot;  

Zalig allen, die in Christus  

Dan verzoend zijn met hun God.  

Onze Heer is ‘t, Jezus Christus,  

Heer, aan ‘t hout des vloeks gedood,  

Die dan weerkomt op de wolken  

Als des Vaders troongenoot,  

Hun ten leven, die geloofden,  

Maar hardnekkigen ten dood.  

Op Zijn woord: „ontwaakt gij doden”,  

Opent zich der graven mond,  

Geeft de zee haar doden weder,  

Die haar diepe kolk verslond;  

En met beven wachten allen  

’s Rechters oordeel in dien stond.  

In vele gemeenten mocht ik vertellen van Gods grote werken in de Toradja-landen. Hierdoor werden vele nieuwe banden gelegd en oude vernieuwd. We hopen dat deze banden blijven mogen. Ginds, in dat verre Toradja-land, hebben we vaak behoefte aan blijken van meeleven uit het moederland, niet alleen, maar niet het minst behoefte aan contact met hen die ons werk leiden en steunen. En die behoefte bestaat gelukkig niet alleen op het zendingsveld, maar we hebben ze ook aangetroffen hier in het Vaderland, die meer contact zeer verlangden. De versterking van die band kan niet anders dan het werk ten goede komen. Enkele gemeenten vroegen mij, zo nu en dan een brief te schrijven voor de kerkbode. Wij willen dit, voor zover tijd en krachten beschikbaar zijn, graag doen, opdat daardoor het contact bestendigd blijft.

Dankbaar voor alles wat we ontvingen, blijft toch de bede in ons hart aan u allen: "Biddende meteen ook voor ons, dat God ons de deur van het Woord opene, om te spreken de verborgenheid van Christus". De apostel Paulus vermaant de gemeente van Kolosse om te bidden, om te blijven bidden, om sterk aan te houden in het gebed. Daarin ligt de kracht om staande te blijven in de strijd, om de eenheid te bewaren in deze verbrokkelende en verscheurende wereld.

In dat sterk aanhoudende gebed vraagt Paulus ook een plaats. Hij vraagt hen niet te vergeten, opdat God, Die een verhoorder is van de gebeden van de Zijnen, ook de deur opene voor het door Paulus verkondigde Woord van de verborgenheid van Christus. De apostel vraagt dus om het gebed van de gemeente voor hem, dat echter samenvalt met de bede voor de uitbreiding van het rijk Gods. Paulus vraagt het gebed van de gemeente, opdat hij door het gebed gelegenheid krijgt om te spreken van de verborgenheid van Christus, en opdat de deuren worden geopend en de prediking van het Woord ingang vindt in de harten van de hoorders. Die deur moet geopend worden voor het mysterie van Christus, dat is de verborgenheid, waar Christus zelf de inhoud van is, namelijk de vrede en de verzoening voor de in zichzelf verloren zondaar, hetzij hij Jood of heiden is.

En wat zouden wij nu anders van u vragen, M. Vr., dan dat u in uw persoonlijk gebed en in het gebed van de gemeente, als u samenkomt, ook ons een plaatsje geeft? Biddende meteen ook voor ons, dat God ons de deur van het Woord opene in de Toradja-landen en het ons gegeven worde te spreken van de verborgenheid van Christus. Die voorbede hebben we zo nodig. Wij kunnen de deuren in de Toradja-landen niet openen. Maar op het gebed van de gemeente wil God het doen, want het gebed van de rechtvaardige vermag veel. Wij vragen die voorbede temeer, daar we zulke geweldige dingen te boodschappen hebben, namelijk de verborgenheid van Christus. Hoe zullen wij spreken van deze verborgenheid als God ons niet geve de opening van de mond? Daarom vragen wij u: bidt voor ons. De kracht van het gebed is zo groot. Het heeft gevangenisdeuren geopend en muilen van de leeuwen gesloten. Bidt dan, omdat wij zo klein en zwak zijn en omdat het werk zo groot en zwaar is. Gedragen door uw gebed zullen we met blijdschap onze weg kunnen gaan. En de Heere doe Zijn koninkrijk komen mede door uw gebed en onze arbeid. In het vertrouwen dat de Heere met ons gaat, gaan wij opnieuw op reis en aan de arbeid.’

Ds. D.J. van Dijk diende na zijn uitzending enkele jaren als Hervormd predikant in Sint Annaland. 

"Ik bewonder de volledigheid van de Schrift," zegt Tertullianus. Het Woord leert ons hoe wij God moeten behagen en hoe wij moeten wandelen in de wereld. Het geeft ons onderwijs in alle wijsheid en vroomheid. Wat zouden wij het Woord met grote aandacht en eerbied moeten lezen! Het bevat immers een volmaakt voorbeeld en programma van godsvrucht en "kan ons wijs maken tot zaligheid", 2 Tim. 3:15! Als u het Woord leest, beschouw het dan als een schat die de ziel verrijkt.

Zilverader

Zoek ernaar zoals u zou zoeken naar een zilverader, Spreuken 2:4. In heel het Woord staan veel goddelijke spreuken; verzamel ze alsof het juwelen zijn. Dit heilige boek kan u verrijken. Het vervult uw hoofd met kennis en uw hart met genade. Het overlaadt u met beloften. Een mens kan rijk zijn in de banden. In deze akker ligt de parel van grote waarde verborgen. Wat zijn alle rijkdommen van de wereld hiermee vergeleken? Eilanden vol specerijen, kusten vol parels, rotsen vol diamanten — dit zijn de rijkdommen die de goddelozen kunnen hebben, maar het Woord schenkt ons de rijkdommen die de engelen hebben.

En wie hier voelt, dat hij niet licht vergeven kan, die moge om genade bidden, dat hij vergeving leren schenken. Maar dat behoort in de preek thuis.

Dát is de gerichtheid van onze opvoeding. Wij kunnen op alle punten helder zijn als het gaat om onze standpunten ten aanzien van het man/vrouw zijn, in deze wereld; en toch aan deze werkelijkheid voorbij leven. De christelijke opvoeding richt zich niet allereerst op een set leefregels en een bepaalde manier van zelfverstaan in deze wereld. Het is opvoeding voor het aangezicht van God. Onder de slagschaduw van het kruis. Wij dienen onze kinderen als aan de hand tot Christus te leiden. In het hartelijke gebed dat Hij Zich over hen ontfermd, zoals Hij Zich eens ontfermde over de kinderen die door hun moeders bij Hem werden gebracht om hen te laten zegenen. 

Het kan dus niet zo zijn dat we helder zijn in onze genderideologische standpunten, maar onduidelijk ten aanzien van de vraag of wij met onze kinderen welkom zijn bij Christus. Tot Wie zouden we anders heengaan, dan tot Hem? In het gebed dat het ook in het leven van onze kinderen komt tot de hartelijke belijdenis: Abba Vader!

Gebrokenheid 

Vanuit het Bijbels getuigenis wordt ons duidelijk dat de Heere man en vrouw in hun eigenheid heeft geschapen, waarbij zij beiden het beeld van God weerspiegelen. In onze tijd is dringend behoefte aan een ontspannen spreken over mannelijk en vrouwelijk, naar Gods bedoeling. 

Dit betekent niet dat daarmee de gebrokenheid die er als gevolg van de zondenval gekomen is, ontkend wordt. Het is van alle tijden dat een heel klein deel van de mensen te maken heeft met lichamelijke afwijkingen; dan wel anders gerichte gedachten op het punt van geslachtelijkheid. Deze gebrokenheid is niet iets van de 21ste eeuw, maar is er altijd geweest. Mensen hebben in deze pijn en met dit veelal onbegrepen verdriet een weg gezocht in deze wereld. Dat roept een diep erbarmen op. Velen hebben dit kruis in stilte gedragen en gezocht naar hun specifieke roeping in deze wereld, voor het aangezicht van God. Wat mij betreft raakt dit het pastoraat, waar gemeentelid en pastor samen een weg zoeken in de navolging van Christus. Terwijl de schouders zich buigen onder een kruis dat zwaar is om te dragen. 

Helder spreken

Met alle erbarmen die er op dit punt in pastorale zin dient te zijn en ook een plaats dient te hebben in het samenleven als gemeente, betekent dit nog niet dat Bijbelse standpunten daarmee vloeibaar worden. Integendeel. De Bijbel is niet onduidelijk, zo is ons gebleken, dat God inzette met het scheppen van man én vrouw naar Zijn beeld. 

Er is in onze tijd een beweging gaande, waarbij allerlei standpunten vloeibaar worden onder druk van de tijdgeest. We vallen niet graag uit de toon. Met als gevolg dat we met twee tongen spreken, waarbij de liefde nogal eens de vervanging van de wet lijkt te zijn, dan in Bijbelse zin de vervulling van de wet. We kunnen de norm voor ons ervaringsleven echter niet bepalen los van de Bijbel. Rosaria Butterfield: ‘Christenen zijn gevuld met de Heilige Geest, niet met de geest van de eeuw.’ Niet de acceptatie van werelds denken, maar verlossing in Christus leidt tot behoud. Het kan niet zo zijn dat een christen het christelijk geloof aankleedt met een heidens kleed, om daarmee zijn gewaardeerde positie in deze wereld te behouden. Waar de waarheid aan het licht komt, kan de leugen niet onbedekt blijven. Alleen in Christus is er verlossing en vrede. Ook hiervoor geldt: ‘Want ik schaam mij des Evangelies van Christus niet’ (Rom. 1: 16a)

Soms doe je iemand een belofte. Bijvoorbeeld bij een huwelijk, of als je samen begint aan een onderneming. Je gaat ervan uit dat beiden die belofte houden. Daar durf je op dat moment een eed op te doen, want je kunt je niet voorstellen dat dit ooit verandert. Toch worden beloften verbroken en vallen verwachtingen aan scherven. Diepe teleurstellingen over gebroken beloften trekken hun spoor in levens van mensen. Want als vertrouwen geschonden is, wat blijft er dan nog over? Herstel is mogelijk, maar een litteken blijft soms trekken.

Simeon leefde met een belofte, zijn leven lang. Niet een belofte van een vrouw, buurman of werkgever. God Zelf deed een belofte, eeuwen voordat Simeon het levenslicht zag. Dat er een Zoon geboren zou worden, die God met ons zou zijn. Hij zou geboren worden uit een maagd, zo was even daarvoor voorspeld. Die belofte hield Simeon bezig. Hij bad God om de vervulling ervan en zag er elke dag naar uit. Jarenlang hield hij zich daar aan vast, op hoogtepunten en dieptepunten in zijn leven. 

Verwachting

Met mensen loop je klem, die kunnen beloften breken waar je bij staat. Een belofte van God is echter vast en onbreekbaar. Hij houdt Zich aan Zijn Woord. Althans, dat geloofde Simeon van harte. Hoe vaak hij ook onderuit ging met mensen die hem iets beloofden, maar dat niet nakwamen; aan Gods trouw twijfelde hij geen moment. Simeon zag uit naar de vervulling. 

Hoezo? Omdat Jezus de schuld van mensen zou verzoenen, door in hun plaats de straf die zij verdienden te dragen. Zoals de priester Maximiliaan Kolbe in Auschwitz de dodencel in ging, in plaats van een medegevangene; zo wilde Jezus lijden en sterven in de plaats van zondaren. De man die overleefde dankzij Maximiliaan Kolbe, werd 94 jaar oud. Hij zal elke dag dankbaar zijn geweest voor het feit dat de priester stierf in zijn plaats. Jezus stierf in plaats van zondaren, om hen voor eeuwig leven te geven bij God. 

Vervulling

Simeon wachtte zijn leven lang op de vervulling van de belofte. Als oude man krijgt hij onverwacht in Jeruzalems’ tempel een jong echtpaar met een kindje in het oog. Opeens beseft hij heel diep; dit is het beloofde Kind! Hij neemt het in de armen en zingt een lofzang. Hij ziet dat de Heere Zijn belofte waarmaakt. Het Kind dat Simeon in armen draagt is Jezus, de Zoon van God. 

Simeon heeft in dit Kind zijn behoud gezien. Dit jongetje zal als Hij drieëndertig is, aan een kruis worden geslagen dichtbij Jeruzalem. Hij zal daar sterven in de plaats van mensen die hopeloos leefden. Wie in Jezus gelooft, als de Zoon van God, wordt behouden. Je mag eeuwig leven met Hem. 

Deze overdenking van ondergetekende werd geplaatst in het blad Allicht Hoorn, een uitgave van de christelijke gemeente Het Lichtbaken in Hoorn (Noord Holland). Zie www.hetlichtbakenhoorn.nl.

O Jezusnaam, geen sterveling heeft  

ooit zo’n naam bedacht,  

waarin Gods heilige liefde leeft,  

die alle leed verzacht.

Gij, het heil der ziel, in nare nood  

of wilde jacht van lust,  

Gij zijt voor haar het hemelbrood  

en voor de moeien rust.

O naam, mijn rots, waarop ik bouw,  

mijn schuilplaats en mijn schild,  

mijn schrijn, die Gods oneindige trouw  

steeds vult, genadig mild.

O Jezus, koning en profeet,  

mijn priester, herder, Heer,  

die waarheid, weg en leven heet,  

mijn Heiland, U zij de eer!

Nog is mijn dienst van elke dag  

vol falen en tekort,  

tot, als ik U eens aanschouwen mag,  

mijn lied eerst loflied wordt.

Zo draag mijn adem op elke wiek  

de liefde, die Gij boodt,  

en zij uw naam nog als muziek  

nabij mij in de dood!

We kunnen geroepen worden voor zaken hier op aarde of belast zijn met de zorg voor een gezin. Maar als we ons leven hier beter willen maken zonder de reis naar de hemel als doel te hebben, dan zal al ons werk verloren gaan. We kunnen ons leven doorbrengen met het najagen van tijdelijk geluk zoals rijkdom of zinnelijk genot. Ons doel kan liggen in vertrouwen en eer van mensen, genieten van onze kinderen en het vooruitzicht dat we hen goed opgevoed en goed gehuisvest zien. Maar we zullen weinig aan deze dingen hebben. De dood zal al onze hoop doen vergaan en een einde maken aan deze vreugden. De plaatsen die ons gekend hebben, zullen ons niet meer kennen en het oog dat ons gezien heeft, zal ons niet meer zien (naar Job 7:8). Eens zullen we dit alles moeten verlaten en het is onbekend wanneer dat zal zijn. Wellicht al snel nadat we het hebben ontvangen. Waar zullen al onze wereldse bezigheden en genietingen blijven als we in het stille graf gelegd worden? ‘Alzo ligt de mens neer, en staat niet op; totdat de hemelen niet meer zijn’ (Job 14:12). 

Toekomst

De toekomstige wereld is bedoeld om onze vaste, eeuwigdurende verblijfplaats te zijn. De bedoeling is dat we alleen dáár een blijvende woonplaats zullen hebben; dáár alleen is onze blijvende erfenis. Onze huidige toestand is kort en vergankelijk, maar onze staat in die andere wereld is eeuwigdurend. De staat die we daar hebben als we daar net binnenkomen, zal nooit meer veranderen. Onze staat in de toekomstige wereld is eeuwig onveranderlijk en daarom van onzeglijk groter belang dan onze staat hier, zodat al onze aardse belangen er geheel aan ondergeschikt behoren te zijn. 

Hemel

De hemel is de enige plaats waar we ons hoogste doel bereiken en ons hoogste goed verkrijgen. God heeft ons gemaakt voor Zichzelf. ‘Want uit Hem, en door Hem, en tot Hem zijn alle dingen’ (Rom. 11:36). Ons hoogste doel bereiken we dus alleen wanneer we bij God gebracht worden, dat wil zeggen: wanneer we naar de hemel gebracht worden, want daar is Gods troon, de plaats van Zijn bijzondere aanwezigheid. In deze wereld hebben we slechts een zeer gebrekkige gemeenschap met God. We kennen nog zo weinig van Hem, te midden van zo veel duisternis. We zijn nog zo ongelijkvormig aan God en nog zo vervreemd van Hem. We kunnen God hier wel dienen en Hem verheerlijken, maar het is nog zo onvolmaakt. Onze dienst aan Hem is vermengd met zonde en dat onteert God. 

Gelijkvormig worden

Maar wanneer we in de hemel komen (als dat ooit gebeurt), dan zullen we in een volmaakte gemeenschap met God komen en Hem duidelijker aanschouwen. Daar zullen we volledig gelijkvormig zijn aan God. Er zal geen enkele zonde meer achtergebleven zijn. Dan zullen wij Hem zien, gelijk Hij is (1 Joh. 3:2). We zullen God volmaakt dienen en Hem verheerlijken op een verheven wijze, met al onze krachten en mogelijkheden. Dan zullen we onszelf volkomen overgeven aan God. Ons hart zal een zuiver en heilig offer zijn, Hem aangeboden in een vlam van goddelijke liefde. 

Dit is een citaat van een preek die vertaald werd door stichting Tabernakel, voor de volledige preek zie www.tabernakel.nl.

Natuurlijk moeten wij de woorden van onze Heere niet verkeerd verstaan, als Hij spreekt van het bewaren van Zijn geboden. Er is een opvatting van de onderhouding van de geboden, zoals niemand ze houden kan. Onze beste werken zijn onvolkomen en gebrekkig, en als wij ons best gedaan hebben, mogen wij wel uitroepen: "O God, wees mij zondaar genadig." Toch mogen wij niet in een ander uiterste vervallen en toegeven aan de mening dat wij niets kunnen doen. Door de genade van God kunnen wij de wetten van Christus tot de regel van ons leven maken, en dagelijks tonen dat wij Hem wensen te behagen. Zodoende zal onze genadige Meester ons een aanhoudend gevoel van Zijn gunst geven, en Zijn vriendelijke blik op ons doen gevoelen, zoals de zon schijnend op een heldere dag. "De verborgenheid des Heeren is voor degenen die Hem vrezen, en Zijn verbond, om hun die bekend te maken" (Ps. 25:14).

Zorgvuldig

Lessen zoals deze kunnen sommigen wettisch toeschijnen, en veel blaam op hen brengen die ze beoefenen, zodanig is de kleingeestigheid van de menselijke natuur, dat weinigen ogen hebben om meer te zien dan één zijde van de waarheid. Laat de dienaar van Christus niemand zijn meester noemen. Laat hem zijn weg vasthouden en nooit beschaamd worden over zijn ijver, vruchtbaarheid en ijverige waakzaamheid in zijn gehoorzaamheid aan de bevelen van Christus. Deze dingen zijn volkomen verenigbaar met de behoudenis door genade en de rechtvaardigheid door het geloof, wat men ook daartegen moge zeggen.

Laat ons het besluit van de gehele zaak horen. De christen die zorgvuldig is in zijn woorden, in zijn karakter en in zijn werken, zal in het algemeen de gelukkigste christen zijn. "Blijdschap en vrede in het geloven" zullen nooit een onstandvastig leven vergezellen. Het is niet voor niets, dat onze Heere dit gedeelte aldus besluit: "Deze dingen heb Ik tot u gesproken, opdat uw blijdschap vervuld worde."

In de tweede plaats verklaart onze Heere: "Hierin is Mijn Vader verheerlijkt, dat gij veel vrucht draagt; en gij zult Mijn discipelen zijn." De bedoeling van deze belofte lijkt te zijn, dat vruchtbaarheid in het christelijke leven niet alleen God zal verheerlijken, maar ook het beste bewijs aan onszelf zal geven dat wij ware discipelen van Christus zijn.  

Verzekerd

Zekerheid over ons eigen deel in Christus en daardoor over onze eeuwige behoudenis is een van de hoogste voorrechten in de godsdienst. Altijd twijfelen en vrezend te zijn is een ongelukkig lot. Niets is erger dan twijfel in belangrijke zaken, en vooral in zaken die onze ziel aangaan. Hij die een van de beste voorschriften zou willen kennen om die zekerheid te verkrijgen, behoort de woorden van Christus, die hier voor ons zijn, ijverig te bestuderen. Laat hem streven naar "veel vrucht" in zijn leven, in zijn gewoonten, in zijn karakter, in zijn woorden en werken. Zo zal hij het getuigenis van de Geest in zijn gevoelens en overvloedig bewijs geven dat hij een levende rank is van de ware Wijnstok. Hij zal een innerlijk getuigenis in zijn eigen ziel ervaren, dat hij een kind van God is, en zal de wereld een uitwendig getuigenis geven dat niet betwist kan worden. Hij zal geen ruimte laten voor twijfel dat hij een discipel is.  

Heiliging nodig

Willen wij weten waarom zoveel christenbelijders weinig troost in hun godsdienst ervaren en twijfelend en vrezend de weg naar de hemel gaan? Deze vraag ontvangt een antwoord in het woord van onze Heere, dat wij nu beschouwen. De mensen zijn tevreden met weinig christelijkheid en weinig vrucht van de Geest, en werken niet om heilig te zijn "in al hun wandel" (1 Petrus 1:15). Het moet hen niet verwonderen als zij weinig vrede genieten, weinig hoop hebben en weinig bewijs achter zich laten. De fout ligt bij henzelf. God heeft heiligheid en geluk samenvoegd; en wat God samengevoegd heeft, moeten wij niet proberen te scheiden.

Er is een groot onderscheid tussen gelovigen en gelovigen. In sommige zaken zijn zij gelijk. Allen voelen hun zonden; allen vertrouwen op Christus; allen hebben berouw en streven ernaar heilig te zijn. Allen hebben genade en geloof en vernieuwde harten. Maar zij verschillen veel in de mate van hun ontwikkeling. Sommigen zijn veel gelukkiger en heiliger Christenen dan anderen, en hebben veel meer invloed op de wereld.

Wat zijn nu de verplichtingen die de Heere Jezus Zijn volk voorhoudt om hen naar een verheven heiligheid te doen streven? Dat is een vraag die van grote betekenis moet zijn voor iedere vrome ziel. Wie zou niet graag een bijzonder nuttige en gelukkige dienaar zijn van Christus? Het Schriftgedeelte dat voor ons ligt, werpt licht op dit onderwerp in drie opzichten.

Blijf in Mij

In de eerste plaats zegt onze Heere: "Indien gij in Mij blijft, en Mijn woord in u blijft, zo wat gij wilt, zult gij begeren, en het zal u geschieden." Dit is een duidelijke belofte van kracht en zegen in het gebed. En wat is nu de grote hoofdzaak? Wij moeten "in Christus blijven" en "de woorden van Christus moeten in ons blijven."

In Christus blijven betekent: de gewoonte van voortdurende innige vereniging met Hem vast te houden – altijd op Hem te leunen, op Hem te rusten, onze harten voor Hem uit te storten en Hem te bezitten als onze Bron van leven, als onze hoogste Vriend en beste Broeder. Zijn woorden in ons blijvend hebben, is: Zijn woorden en voorschriften voortdurend in ons geheugen en ons hart te hebben, en ze tot leidraad voor onze daden te maken, en tot de maatstaf van ons dagelijks gedrag en leven.

Gebed 

Christenen van deze stempel, wordt ons gezegd, zullen niet tevergeefs bidden. Wat zij ook vragen, zullen zij verkrijgen, zolang zij dingen vragen die overeenkomstig Gods wil zijn. Geen werk zal dan te zwaar zijn en geen moeilijkheid onoverkomelijk. Vragende zullen zij ontvangen, en zoekende zullen zij vinden. Zo'n man was bijvoorbeeld Maarten Luther, de hervormer, en de martelaar Bisschop Latimer. Zo'n man was ook John Knox, van wie Maria, koningin van Schotland, zei: "Ik vrees zijn gebeden meer dan een leger van twintigduizend man." Er staat geschreven: "Een krachtig gebed van de rechtvaardige vermag veel" (Jak. 5:16).

Waarom is er nu zo weinig kracht in het gebed in onze tijd? Het antwoord is eenvoudig: omdat er zo weinig nauwe gemeenschap met Christus is, en zo weinig overeenstemming met Zijn wil. Mensen blijven niet in Christus, en daarom bidden zij tevergeefs. De woorden van Christus blijven niet in hen als toetssteen van hun handelen, en daarom lijken hun gebeden niet verhoord te worden. Zij "bidden en ontvangen niet, omdat zij verkeerd bidden" (Jak. 4:3). Laat deze les diep in ons hart doordringen. Hij die antwoord op zijn gebed wil, moet zorgvuldig de aanwijzingen van Christus opvolgen. Wij moeten een nauwe vriendschap met de grote Voorspreker in de hemel onderhouden, als onze smeekbeden verhoord willen worden.

Hervormde Bundel 1938 

Maar nu het tweede deel van deze psalm: want Zijn goedertierenheid is geweldig over ons, en de waarheid des HEEREN is in eeuwigheid". Waarom hebben wij plicht en recht om godsdiensten van volkeren binnen te dringen en te zuiveren of zelfs geheel te niet te doen door een ander Evangelie? Hebben wij dit recht? Als wij het hebben, dan toch slechts voorzover wij weten van die goedertierenheid des HEEREN, alias Zijn genadebewijzen, die een voortvloeisel zijn van Zijn waarheid, beter vertaald: van Zijn trouw. Laat me daar twee opmerkingen over maken. De eerste is, dat de zending en de zendingsarbeiders en - arbeidsters dat woordje "ons" hoogst serieus moeten nemen. Niets is ongeloofwaardiger dan een verkondiging waar de persoonlijke inzet aan ontbreekt, waar het persoonlijke geloof aan ontbreekt, en dat zal dan toch wel door de heidenwereld in antieke of moderne gedaante aangevoeld worden!

Ons

Ten tweede: betekent dat nu 'n nieuw particularisme, een nieuw isolement op grond van het woordje "ons": wij zijn het en wij hebben het? Zeker niet. Wanneer de psalm het over "ons" heeft, dan is het niet de bedoeling dat Israël zal zeggen: bij ons moet u komen, bij ons moet u zijn. Wij weten, waar dat met name in de tijd van Christus' omwandeling toe geleid heeft. Eerder is een overdracht van dit heil Gods bedoeld, opdat waar Israël de heidenen niet tot jaloersheid heeft verwekt, de zending dat wel zal doen vanuit de volle openbaring van Gods goedertierenheid en trouw in Christus, en opdat dit heil van de heidenen Israël tot jaloersheid verwekken zal, en God alles en in allen zal zijn "Ons" gaat dus zover als de goedertierenheid en de waarheid Gods reiken. 

"Ons" gaat zover als God gaat. Het zij een vernieuwing van onze zendingsroeping en een aanmoediging tot zendingswerk in binnen-en buitenland. En dit alles geschiedde onder de belofte van een geweldige goedertierenheid, die is boven ons, namelijk bij God, zoals de hemel is boven de aarde, en onder de belofte van een waarheid, een trouw, die is tot in eeuwigheid. Zo rusten wij niet tot heidenen en natiën dit "ons" overnemen en zich dit heil door het geloof toeëigenen, en er de HEERE mee loven.